Reader

Reader | Metamorphoses, Book 15

Metamorphoses

Ovid

Book 15 | Primary edition: Hugo Magnus

Previous bookNext booksingle editionContinue down

Text

Position

Line 1 of 880

Waypoints

Line RefHugo Magnus | Latin
1

Primary

Quaeritur interea quis tantae pondera molis

2

Primary

sustineat tantoque queat succedere regi:

3

Primary

destinat imperio clarum praenuntia veri

4

Primary

fama Numam; non ille satis cognosse Sabinae

5

Primary

gentis habet ritus: animo maiora capaci

6

Primary

concipit et, quae sit rerum natura, requirit.

7

Primary

Huius amor curae, patria Curibusque relictis,

8

Primary

fecit ut Herculei penetraret ad hospitis urbem.

9

Primary

Graia quis Italicis auctor posuisset in oris

10

Primary

moenia, quaerenti sic e senioribus unus

11

Primary

rettulit indigenis, veteris non inscius aevi:

12

Primary

“Dives ab Oceano bubus Iove natus Hiberis

13

Primary

litora felici tenuisse Lacinia cursu

14

Primary

fertur et, armento teneras errante per herbas,

15

Primary

ipse domum magni nec inhospita tecta Crotonis

16

Primary

intrasse et requie longum relevasse laborem

17

Primary

atque ita discedens “aevo” dixisse “nepotum

18

Primary

hic locus urbis erit”; promissaque vera fuerunt.

19

Primary

Nam fuit Argolico generatus Alemone quidam

20

Primary

Myscelos, illius dis acceptissimus aevi.

21

Primary

Hunc super incumbens pressum gravitate soporis

22

Primary

claviger adloquitur: “Lapidosas Aesaris undas

23

Primary

i, pete diversi! Patrias, age, desere sedes!”

24

Primary

et, nisi paruerit multa ac metuenda minatur;

25

Primary

post ea discedunt pariter somnusque deusque.

26

Primary

Surgit Alemonides tacitaque recentia mente

27

Primary

visa refert, pugnatque diu sententia secum:

28

Primary

numen abire iubet, prohibent discedere leges,

29

Primary

poenaque mors posita est patriam mutare volenti.

30

Primary

Candidus Oceano nitidum caput abdiderat Sol,

31

Primary

et caput extulerat densissima sidereum Nox:

32

Primary

visus adesse idem deus est eademque monere

33

Primary

et, nisi paruerit, plura et graviora minari.

34

Primary

Pertimuit patriumque simul transferre parabat

35

Primary

in sedes penetrale novas: fit murmur in urbe,

36

Primary

spretarumque agitur legum reus; utque peracta est

37

Primary

causa prior crimenque patens sine teste probatum,

38

Primary

squalidus ad superos tollens reus ora manusque

39

Primary

“o cui ius caeli bis sex fecere labores,

40

Primary

fer, precor” inquit, “opem! nam tu mihi criminis auctor.”

41

Primary

Mos erat antiquus niveis atrisque lapillis,

42

Primary

his damnare reos, illis absolvere culpa;

43

Primary

tunc quoque sic lata est sententia tristis, et omnis

44

Primary

calculus inmitem demittitur ater in urnam.

45

Primary

Quae simul effudit numerandos versa lapillos,

46

Primary

omnibus e nigro color est mutatus in album,

47

Primary

candidaque Herculeo sententia numine facta

48

Primary

solvit Alemoniden. Grates agit ille parenti

49

Primary

Amphitryoniadae, ventisque faventibus aequor

50

Primary

navigat Ionium, Sallentinumque Neretum

51

Primary

praeterit et Sybarin Crimisenque et Iapygis arva;

51

Primary

praeterit et Sybarin Lacedaemoniumque Tarentum

52

Primary

Thurinosque sinus Crimisenque et Iapygis arva

53

Primary

vixque pererratis, quae spectant litora, terris,

54

Primary

invenit Aesarei fatalia fluminis ora

55

Primary

nec procul hinc tumulum, sub quo sacrata Crotonis

56

Primary

ossa tegebat humus, iussaque ibi moenia terra

57

Primary

condidit et nomen tumulati traxit in urbem.”

58

Primary

Talia constabat certa primordia fama

59

Primary

esse loci positaeque Italis in finibus urbis.

60

Primary

Vir fuit hic, ortu Samius, sed fugerat una

61

Primary

et Samon et dominos odioque tyrannidis exsul

62

Primary

sponte erat, isque, licet caeli regione remotos,

63

Primary

mente deos adiit et quae natura negabat

64

Primary

visibus humanis, oculis ea pectoris hausit,

65

Primary

cumque animo et vigili perspexerat omnia cura,

66

Primary

in medium discenda dabat coetusque silentum

67

Primary

dictaque mirantum magni primordia mundi

68

Primary

et rerum causas et, quid natura, docebat,

69

Primary

quid deus, unde nives, quae fulminis esset origo,

70

Primary

Iuppiter an venti discussa nube tonarent,

71

Primary

quid quateret terras, qua sidera lege mearent —

72

Primary

et quodcumque latet; primusque animalia mensis

73

Primary

arguit imponi, primus quoque talibus ora

74

Primary

docta quidem solvit, sed non et credita, verbis:

75

Primary

“Parcite, mortales, dapibus temerare nefandis

76

Primary

corpora! Sunt fruges, sunt deducentia ramos

77

Primary

pondere poma suo tumidaeque in vitibus uvae,

78

Primary

sunt herbae dulces, sunt quae mitescere flamma

79

Primary

mollirique queant; nec vobis lacteus umor

80

Primary

eripitur, nec mella thymi redolentia flore:

81

Primary

prodiga divitias alimentaque mitia tellus

82

Primary

suggerit atque epulas sine caede et sanguine praebet.

83

Primary

Carne ferae sedant ieiunia, nec tamen omnes:

84

Primary

quippe equus et pecudes armentaque gramine vivunt.

85

Primary

At quibus ingenium est inmansuetumque ferumque,

86

Primary

Armeniae tigres iracundique leones

87

Primary

cumque lupis ursi, dapibus cum sanguine gaudent.

88

Primary

Heu quantum scelus est in viscera viscera condi

89

Primary

congestoque avidum pinguescere corpore corpus

90

Primary

alteriusque animantem animantis vivere leto!

91

Primary

Scilicet in tantis opibus, quas optima matrum

92

Primary

terra parit, nil te nisi tristia mandere saevo

93

Primary

vulnera dente iuvat ritusque referre Cyclopum,

94

Primary

nec, nisi perdideris alium, placare voracis

95

Primary

et male morati poteris ieiunia ventris?

96

Primary

At vetus illa aetas, cui fecimus aurea nomen,

97

Primary

fetibus arboreis et, quas humus educat, herbis

98

Primary

fortunata fuit nec polluit ora cruore.

99

Primary

Tunc et aves tutae movere per aera pennas,

100

Primary

et lepus impavidus mediis erravit in arvis,

101

Primary

nec sua credulitas piscem suspenderat hamo:

102

Primary

cuncta sine insidiis nullamque timentia fraudem

103

Primary

plenaque pacis erant. Postquam non utilis auctor

104

Primary

victibus invidit, quisquis fuit ille, deorum

105

Primary

corporeasque dapes avidam demersit in alvum,

106

Primary

fecit iter sceleri, primoque e caede ferarum

107

Primary

incaluisse potest maculatum sanguine ferrum

108

Primary

(idque satis fuerat), nostrumque petentia letum

109

Primary

corpora missa neci salva pietate fatemur:

110

Primary

sed quam danda neci, tam non epulanda fuerunt.

111

Primary

Longius inde nefas abiit, et prima putatur

112

Primary

hostia sus meruisse mori, quia semina pando

113

Primary

eruerit rostro spemque interceperit anni.

114

Primary

Vite caper morsa Bacchi mactatus ad aras

115

Primary

dicitur ultoris; nocuit sua culpa duobus!

116

Primary

Quid meruistis oves, placidum pecus, inque tuendos

117

Primary

natum homines, pleno quae fertis in ubere nectar,

118

Primary

mollia quae nobis vestras velamina lanas

119

Primary

praebetis vitaque magis quam morte iuvatis?

120

Primary

Quid meruere boves, animal sine fraude dolisque,

121

Primary

innocuum, simplex, natum tolerare labores?

122

Primary

Inmemor est demum nec frugum munere dignus,

123

Primary

qui potuit curvi dempto modo pondere aratri

124

Primary

ruricolam mactare suum, qui trita labore

125

Primary

illa, quibus totiens durum renovaverat arvum,

126

Primary

tot dederat messes, percussit colla securi.

127

Primary

Nec satis est, quod tale nefas committitur: ipsos

128

Primary

inscripsere deos sceleri, numenque supernum

129

Primary

caede laboriferi credunt gaudere iuvenci.

130

Primary

Victima labe carens et praestantissima forma

131

Primary

(nam placuisse nocet) vittis insignis et auro

132

Primary

sistitur ante aras auditque ignara precantem

133

Primary

imponique suae videt inter cornua fronti,

134

Primary

quas coluit, fruges percussaque sanguine cultros

135

Primary

inficit in liquida praevisos forsitan unda.

136

Primary

Protinus ereptas viventi pectore fibras

137

Primary

inspiciunt mentesque deum scrutantur in illis:

138

Primary

unde (fames homini vetitorum tanta ciborum!)

139

Primary

audetis vesci, genus o mortale? Quod, oro,

140

Primary

ne facite, et monitis animos advertite nostris!

141

Primary

Cumque boum dabitis caesorum membra palato,

142

Primary

mandere vos vestros scite et sentite colonos.

143

Primary

Et quoniam deus ora movet, sequar ora moventem

144

Primary

rite deum Delphosque meos ipsumque recludam

145

Primary

aethera et augustae reserabo oracula mentis.

146

Primary

Magna nec ingeniis investigata priorum

147

Primary

quaeque diu latuere, canam; iuvat ire per alta

148

Primary

astra, iuvat terris et inerti sede relicta

149

Primary

nube vehi validique umeris insistere Atlantis

150

Primary

palantesque homines passim ac rationis egentes

151

Primary

despectare procul trepidosque obitumque timentes

152

Primary

sic exhortari seriemque evolvere fati:

153

Primary

O genus attonitum gelidae formidine mortis,

154

Primary

quid Styga, quid manes et nomina vana timetis,

155

Primary

materiem vatum, falsique pericula mundi?

156

Primary

Corpora, sive rogus flamma, seu tabe vetustas

157

Primary

abstulerit, mala posse pati non ulla putetis!

158

Primary

Morte carent animae, semperque priore relicta

159

Primary

sede novis domibus vivunt habitantque receptae.

160

Primary

Ipse ego (nam memini) Troiani tempore belli

161

Primary

Panthoides Euphorbus eram, cui pectore quondam

162

Primary

haesit in adverso gravis hasta minoris Atridae:

163

Primary

cognovi clipeum, laevae gestamina nostrae,

164

Primary

nuper Abanteis templo Iunonis in Argis.

165

Primary

Omnia mutantur, nihil interit: errat et illinc

166

Primary

huc venit, hinc illuc, et quoslibet occupat artus

167

Primary

spiritus eque feris humana in corpora transit

168

Primary

inque feras noster nec tempore deperit ullo;

169

Primary

utque novis facilis signatur cera figuris

170

Primary

nec manet ut fuerat nec formas servat easdem,

171

Primary

sed tamen ipsa eadem est: animam sic semper eandem

172

Primary

esse, sed in varias doceo migrare figuras.

173

Primary

Ergo, ne pietas sit victa cupidine ventris,

174

Primary

parcite, vaticinor, cognatas caede nefanda

175

Primary

exturbare animas, nec sanguine sanguis alatur!

176

Primary

Et quoniam magno feror aequore plenaque ventis

177

Primary

vela dedi: nihil est toto, quod perstet, in orbe.

178

Primary

Cuncta fluunt, omnisque vagans formatur imago;

179

Primary

ipsa quoque adsiduo labuntur tempora motu,

180

Primary

non secus ac flumen, neque enim consistere flumen

181

Primary

nec levis hora potest, sed ut unda impellitur unda

182

Primary

urgeturque eadem veniente urgetque priorem,

183

Primary

tempora sic fugiunt pariter pariterque sequuntur

184

Primary

et nova sunt semper; nam quod fuit ante, relictum est,

185

Primary

fitque quod haud fuerat, momentaque cuncta novantur.

186

Primary

Cernis et emensas in lucem tendere noctes,

187

Primary

et iubar hoc nitidum nigrae succedere nocti.

188

Primary

Nec color est idem caelo, cum lassa quiete

189

Primary

cuncta iacent media, cumque albo Lucifer exit

190

Primary

clarus equo rursusque alius, cum praevia lucis

191

Primary

tradendum Phoebo Pallantias inficit orbem.

192

Primary

Ipse dei clipeus, terra cum tollitur ima,

193

Primary

mane rubet, terraque, rubet cum conditur ima,

194

Primary

candidus in summo est, melior natura quod illic

195

Primary

aetheris est terraeque procul contagia fugit.

196

Primary

Nec par aut eadem nocturnae forma Dianae

197

Primary

esse potest umquam, semperque hodierna sequente,

198

Primary

si crescit, minor est, maior, si contrahit orbem.

199

Primary

Quid? non in species succedere quattuor annum

200

Primary

adspicis, aetatis peragentem imitamina nostrae?

201

Primary

Nam tener ac lactens puerique simillimus aevo

202

Primary

vere novo est: tunc herba nitens et roboris expers

203

Primary

turget et insolida est et spe delectat agrestes.

204

Primary

Omnia tunc florent, florumque coloribus almus

205

Primary

ludit ager, neque adhuc virtus in frondibus ulla est.

206

Primary

Transit in aestatem post ver robustior annus

207

Primary

fitque valens iuvenis: neque enim robustior aetas

208

Primary

ulla nec uberior, nec quae magis ardeat, ulla est.

209

Primary

Excipit autumnus, posito fervore iuventae

210

Primary

maturus mitisque, inter iuvenemque senemque

211

Primary

temperie medius, sparsus quoque tempora canis.

212

Primary

Inde senilis hiems tremulo venit horrida passu,

213

Primary

aut spoliata suos, aut quos habet, alba capillos.

214

Primary

Nostra quoque ipsorum semper requieque sine ulla

215

Primary

corpora vertuntur, nec, quod fuimusve sumusve,

216

Primary

cras erimus; fuit illa dies, qua semina tantum

217

Primary

spesque hominum primae matrisque habitavimus alvo.

218

Primary

Artifices natura manus admovit et angi

219

Primary

corpora visceribus distentae condita matris

220

Primary

noluit eque domo vacuas emisit in auras.

221

Primary

Editus in lucem iacuit sine viribus infans;

222

Primary

mox quadrupes rituque tulit sua membra ferarum,

223

Primary

paulatimque tremens et nondum poplite firmo

224

Primary

constitit adiutis aliquo conamine nervis.

225

Primary

Inde valens veloxque fuit spatiumque iuventae

226

Primary

transit et emeritis medii quoque temporis annis

227

Primary

labitur occiduae per iter declive senectae.

228

Primary

Subruit haec aevi demoliturque prioris

229

Primary

robora, fletque Milon senior, cum spectat inanes

230

Primary

(illos, qui fuerant solidorum mole tororum

231

Primary

Herculeis similes!) fluidos pendere lacertos;

232

Primary

Flet quoque, ut in speculo rugas adspexit aniles,

233

Primary

Tyndaris et secum, cur sit bis rapta, requirit.

234

Primary

Tempus edax rerum, tuque, invidiosa vetustas,

235

Primary

omnia destruitis, vitiataque dentibus aevi

236

Primary

paulatim lenta consumitis omnia morte.

237

Primary

Haec quoque non perstant, quae nos elementa vocamus,

238

Primary

quasque vices peragant, (animos adhibete!) docebo.

239

Primary

Quattuor aeternus genitalia corpora mundus

240

Primary

continet; ex illis duo sunt onerosa suoque

241

Primary

pondere in inferius, tellus atque unda, feruntur,

242

Primary

et totidem gravitate carent nulloque premente

243

Primary

alta petunt, aer atque aere purior ignis.

244

Primary

Quae quamquam spatio distant, tamen omnia fiunt

245

Primary

ex ipsis et in ipsa cadunt, resolutaque tellus

246

Primary

in liquidas rarescit aquas, tenuatus in auras

247

Primary

aeraque umor abit, dempto quoque pondere rursus

248

Primary

in superos aer tenuissimus emicat ignes.

249

Primary

Inde retro redeunt, idemque retexitur ordo;

250

Primary

ignis enim densum spissatus in aera transit,

251

Primary

hic in aquas, tellus glomerata cogitur unda.

252

Primary

Nec species sua cuique manet, rerumque novatrix

253

Primary

ex aliis alias reddit natura figuras:

254

Primary

nec perit in toto quicquam, mihi credite, mundo,

255

Primary

sed variat faciemque novat, nascique vocatur

256

Primary

incipere esse aliud, quam quod fuit ante, morique

257

Primary

desinere illud idem. Cum sint huc forsitan illa,

258

Primary

haec translata illuc, summa tamen omnia constant.

259

Primary

Nil equidem durare diu sub imagine eadem

260

Primary

crediderim: sic ad ferrum venistis ab auro,

261

Primary

saecula, sic totiens versa est fortuna locorum.

262

Primary

Vidi ego, quod fuerat quondam solidissima tellus,

263

Primary

esse fretum, vidi factas ex aequore terras:

264

Primary

et procul a pelago conchae iacuere marinae,

265

Primary

et vetus inventa est in montibus ancora summis.

266

Primary

Quodque fuit campus, vallem decursus aquarum

267

Primary

fecit, et eluvie mons est deductus in aequor,

268

Primary

eque paludosa siccis humus aret harenis,

269

Primary

quaeque sitim tulerant, stagnata paludibus ument.

270

Primary

Hic fontes natura novos emisit, at illic

271

Primary

clausit, et antiquis tam multa tremoribus orbis

272

Primary

flumina prosiliunt aut excaecata residunt.

273

Primary

Sic ubi terreno Lycus est epotus hiatu,

274

Primary

exsistit procul hinc alioque renascitur ore:

275

Primary

Sic modo combibitur, tecto modo gurgite lapsus

276

Primary

redditur Argolicis ingens Erasinus in arvis,

277

Primary

et Mysum, capitisque sui ripaeque prioris

278

Primary

paenituisse ferunt, alia nunc ire Caicum;

279

Primary

nec non Sicanias volvens Amenanus harenas

280

Primary

nunc fluit, interdum suppressis fontibus aret.

281

Primary

Ante bibebatur, nunc, quas contingere nolis,

282

Primary

fundit Anigros aquas, postquam, nisi vatibus omnis

283

Primary

eripienda fides, illic lavere bimembres

284

Primary

vulnera, clavigeri quae fecerat Herculis arcus.

285

Primary

Quid? non et Scythicis Hypanis de montibus ortus,

286

Primary

qui fuerat dulcis, salibus vitiatur amaris?

287

Primary

Fluctibus ambitae fuerant Antissa Pharosque

288

Primary

et Phoenissa Tyros, quarum nunc insula nulla est.

289

Primary

Leucada continuam veteres habuere coloni:

290

Primary

nunc freta circueunt. Zancle quoque iuncta fuisse

291

Primary

dicitur Italiae, donec confinia pontus

292

Primary

abstulit et media tellurem reppulit unda.

293

Primary

Si quaeras Helicen et Burin, Achaidas urbes,

294

Primary

invenies sub aquis, et adhuc ostendere nautae

295

Primary

inclinata solent cum moenibus oppida mersis.

296

Primary

Est prope Pittheam tumulus Troezena, sine ullis

297

Primary

arduus arboribus, quondam planissima campi

298

Primary

area, nunc tumulus; nam (res horrenda relatu!)

299

Primary

vis fera ventorum, caecis inclusa cavernis,

300

Primary

exspirare aliqua cupiens luctataque frustra

301

Primary

liberiore frui caelo, cum carcere rima

302

Primary

nulla foret toto nec pervia flatibus esset,

303

Primary

extentam tumefecit humum, ceu spiritus oris

304

Primary

tendere vesicam solet aut derepta bicorni

305

Primary

terga capro; tumor ille loci permansit et alti

306

Primary

collis habet speciem longoque induruit aevo.

307

Primary

Plurima cum subeant audita et cognita nobis,

308

Primary

pauca super referam. Quid? non et lympha figuras

309

Primary

datque capitque novas? Medio tua, corniger Ammon,

310

Primary

unda die gelida est, ortuque obituque calescit.

311

Primary

Admotis Athamanas aquis accendere lignum

312

Primary

narratur, minimos cum luna recessit in orbes.

313

Primary

Flumen habent Cicones, quod potum saxea reddit

314

Primary

viscera, quod tactis inducit marmora rebus.

315

Primary

Crathis et huic Sybaris, nostris conterminus oris

316

Primary

electro similes faciunt auroque capillos.

317

Primary

Quodque magis mirum est, sunt qui non corpora tantum,

318

Primary

verum animos etiam valeant mutare liquores.

319

Primary

Cui non audita est obscenae Salmacis undae

320

Primary

Aethiopesque lacus? Quos siquis faucibus hausit,

321

Primary

aut furit, aut patitur mirum gravitate soporem.

322

Primary

Clitorio quicumque sitim de fonte levavit,

323

Primary

vina fugit gaudetque meris abstemius undis,

324

Primary

seu vis est in aqua calido contraria vino,

325

Primary

sive, quod indigenae memorant, Amythaone natus,

326

Primary

Proetidas attonitas postquam per carmen et herbas

327

Primary

eripuit furiis, purgamina mentis in illas

328

Primary

misit aquas odiumque meri permansit in undis.

329

Primary

Huic fluit effectu dispar Lyncestius amnis;

330

Primary

quem quicumque parum moderato gutture traxit,

331

Primary

haud aliter titubat, quam si mera vina bibisset.

332

Primary

Est locus Arcadiae (Pheneum dixere priores),

333

Primary

ambiguis suspectus aquis, quas nocte timeto:

334

Primary

nocte nocent potae, sine noxa luce bibuntur.

335

Primary

Sic alias aliasque lacus et flumina vires

336

Primary

concipiunt, tempusque fuit, quo navit in undis,

337

Primary

nunc sedet Ortygie. Timuit concursibus Argo

338

Primary

undarum sparsas Symplegadas elisarum,

339

Primary

quae nunc inmotae perstant ventisque resistunt.

340

Primary

Nec, quae sulphureis ardet fornacibus, Aetne

341

Primary

ignea semper erit, neque enim fuit ignea semper.

342

Primary

Nam sive est animal tellus et vivit habetque

343

Primary

spiramenta locis flammam exhalantia multis,

344

Primary

spirandi mutare vias, quotiensque movetur,

345

Primary

has finire potest, illas aperire cavernas;

346

Primary

sive leves imis venti cohibentur in antris

347

Primary

saxaque cum saxis et habentem semina flammae

348

Primary

materiam iactant, ea concipit ictibus ignem,

349

Primary

antra relinquentur sedatis frigida ventis;

350

Primary

sive bitumineae rapiunt incendia vires

351

Primary

luteave exiguis ardescunt sulphura fumis:

352

Primary

nempe ubi terra cibos alimentaque pinguia flammae

353

Primary

non dabit absumptis per longum viribus aevum

354

Primary

naturaeque suum nutrimen deerit edaci,

355

Primary

non feret illa famem desertaque deseret ignis.

356

Primary

Esse viros fama est in Hyperborea Pallene,

357

Primary

qui soleant levibus velari corpora plumis,

358

Primary

olim Tritoniacam noviens subiere paludem.

359

Primary

Haud equidem credo: sparsae quoque membra venenis

360

Primary

exercere artes Scythides memorantur easdem.

361

Primary

Siqua fides rebus tamen est addenda probatis,

362

Primary

nonne vides, quaecumque mora fluidoque calore

363

Primary

corpora tabescunt, in parva animalia verti?

364

Primary

I quoque, delectos mactatos obrue tauros

365

Primary

(cognita res usu) de putri viscere passim

366

Primary

florilegae nascuntur apes, quae more parentum

367

Primary

rura colunt operique favent in spemque laborant;

368

Primary

pressus humo bellator equus crabronis origo est;

369

Primary

concava litoreo si demas bracchia cancro,

370

Primary

cetera supponas terrae, de parte sepulta

371

Primary

scorpius exibit caudaque minabitur unca;

372

Primary

quaeque solent canis frondes intexere filis

373

Primary

agrestes tineae (res observata colonis)

374

Primary

ferali mutant cum papilione figuram.

375

Primary

Semina limus habet virides generantia ranas,

376

Primary

et generat truncas pedibus, mox apta natando

377

Primary

cura dat, utque eadem sint longis saltibus apta,

378

Primary

posterior superat partes mensura priores.

379

Primary

Nec catulus, partu quem reddidit ursa recenti,

380

Primary

sed male viva caro est: lambendo mater in artus

381

Primary

fingit et in formam, quantam capit ipsa, reducit.

382

Primary

Nonne vides, quos cera tegit sexangula, fetus

383

Primary

melliferarum apium sine membris corpora nasci

384

Primary

et serosque pedes serasque adsumere pennas?

385

Primary

Iunonis volucrem, quae cauda sidera portat,

386

Primary

armigerumque Iovis Cythereiadasque columbas

387

Primary

et genus omne avium mediis e partibus ovi,

388

Primary

ni sciret fieri, quis nasci posse putaret?

389

Primary

Sunt qui, cum clauso putrefacta est spina sepulcro,

390

Primary

mutari credant humanas angue medullas.

391

Primary

Haec tamen ex aliis generis primordia ducunt:

392

Primary

una est, quae reparet seque ipsa reseminet, ales.

393

Primary

Assyrii phoenica vocant; non fruge neque herbis,

394

Primary

sed turis lacrimis et suco vivit amomi.

395

Primary

Haec ubi quinque suae complevit saecula vitae,

396

Primary

ilicis in ramis tremulaeque cacumine palmae

397

Primary

unguibus et puro nidum sibi construit ore.

398

Primary

Quo simul ac casias et nardi lenis aristas

399

Primary

quassaque cum fulva substravit cinnama murra,

400

Primary

se super imponit finitque in odoribus aevum.

401

Primary

Inde ferunt, totidem qui vivere debeat annos,

402

Primary

corpore de patrio parvum phoenica renasci.

403

Primary

Cum dedit huic aetas vires, onerique ferendo est,

404

Primary

ponderibus nidi ramos levat arboris altae

405

Primary

fertque pius cunasque suas patriumque sepulcrum,

406

Primary

perque leves auras Hyperionis urbe potitus

407

Primary

ante fores sacras Hyperionis aede reponit.

408

Primary

Si tamen est aliquid mirae novitatis in istis,

409

Primary

alternare vices et quae modo femina tergo

410

Primary

passa marem est, nunc esse marem miremur hyaenam;

411

Primary

id quoque, quod ventis animal nutritur et aura,

412

Primary

protinus adsimulat, tetigit quoscumque colores.

413

Primary

Victa racemifero lyncas dedit India Baccho:

414

Primary

e quibus, ut memorant, quidquid vesica remisit,

415

Primary

vertitur in lapides et congelat aere tacto.

416

Primary

Sic et curalium quo primum contigit auras

417

Primary

tempore, durescit: mollis fuit herba sub undis.

418

Primary

Desinet ante dies et in alto Phoebus anhelos

419

Primary

aequore tinget equos, quam consequar omnia verbis

420

Primary

in species translata novas: sic tempora verti

421

Primary

cernimus atque illas adsumere robora gentes,

422

Primary

concidere has. Sic magna fuit censuque virisque

423

Primary

perque decem potuit tantum dare sanguinis annos,

424

Primary

nunc humilis veteres tantummodo Troia ruinas

425

Primary

et pro divitiis tumulos ostendit avorum.

426

Primary

Clara fuit Sparte, magnae viguere Mycenae,

427

Primary

nec non et Cecropis nec non Amphionis arces.

428

Primary

Vile solum Sparte est, altae cecidere Mycenae,

429

Primary

Oedipodioniae quid sunt, nisi nomina, Thebae?

430

Primary

Quid Pandioniae restant, nisi nomen, Athenae?

431

Primary

Nunc quoque Dardaniam fama est consurgere Romam,

432

Primary

Appenninigenae quae proxima Thybridis undis

433

Primary

mole sub ingenti rerum fundamina ponit:

434

Primary

haec igitur formam crescendo mutat et olim

435

Primary

immensi caput orbis erit. Sic dicere vates

436

Primary

faticinasque ferunt sortes quantumque recordor,

437

Primary

dixerat Aeneae, cum res Troiana labaret,

438

Primary

Priamides Helenus flenti dubioque salutis:

439

Primary

“Nate dea, si nota satis praesagia nostrae

440

Primary

mentis habes, non tota cadet te sospite Troia!

441

Primary

Flamma tibi ferrumque dabunt iter: ibis et una

442

Primary

Pergama rapta feres, donec Troiaeque tibique

443

Primary

externum patrio contingat amicius arvum.

444

Primary

Urbem etiam cerno Phrygios debere nepotes,

445

Primary

quanta nec est nec erit nec visa prioribus annis.

446

Primary

Hanc alii proceres per saecula longa potentem,

447

Primary

sed dominam rerum de sanguine natus Iuli

448

Primary

efficiet; quo cum tellus erit usa, fruentur

449

Primary

aetheriae sedes, caelumque erit exitus illi.”

450

Primary

Haec Helenum cecinisse penatigero Aeneae

451

Primary

mente memor refero, cognataque moenia laetor

452

Primary

crescere et utiliter Phrygibus vicisse Pelasgos.

453

Primary

Ne tamen oblitis ad metam tendere longe

454

Primary

exspatiemur equis, caelum et quodcumque sub illo est,

455

Primary

inmutat formas tellusque et quidquid in illa est:

456

Primary

nos quoque, pars mundi, quoniam non corpora solum,

457

Primary

verum etiam volucres animae sumus inque ferinas

458

Primary

possumus ire domos pecudumque in corpora condi,

459

Primary

corpora, quae possunt animas habuisse parentum

460

Primary

aut fratrum aut aliquo iunctorum foedere nobis

461

Primary

aut hominum certe, tuta esse et honesta sinamus

462

Primary

neve Thyesteis cumulemus viscera mensis!

463

Primary

Quam male consuescit, quam se parat ille cruori

464

Primary

impius humano, vituli qui guttura cultro

465

Primary

rumpit et inmotas praebet mugitibus aures,

466

Primary

aut qui vagitus similes puerilibus haedum

467

Primary

edentem iugulare potest, aut alite vesci,

468

Primary

cui dedit ipse cibos! Quantum est, quod desit in istis

469

Primary

ad plenum facinus? Quo transitus inde paratur?

470

Primary

Bos aret aut mortem senioribus imputet annis,

471

Primary

horriferum contra borean ovis arma ministret,

472

Primary

ubera dent saturae manibus pressanda capellae!

473

Primary

Retia cum pedicis laqueosque artesque dolosas

474

Primary

tollite nec volucrem viscata fallite virga,

475

Primary

nec formidatis cervos includite pennis,

476

Primary

nec celate cibis uncos fallacibus hamos!

477

Primary

Perdite, siqua nocent, verum haec quoque perdite tantum:

478

Primary

ora vacent epulis alimentaque mitia carpant!”

479

Primary

Talibus atque aliis instructum pectora dictis

480

Primary

in patriam remeasse ferunt ultroque petitum

481

Primary

accepisse Numam populi Latiaris habenas.

482

Primary

Coniuge qui felix nympha ducibusque Camenis

483

Primary

sacrificos docuit ritus gentemque feroci

484

Primary

adsuetam bello pacis traduxit ad artes.

485

Primary

Qui postquam senior regnumque aevumque peregit,

486

Primary

exstinctum Latiaeque nurus populusque patresque

487

Primary

deflevere Numam; nam coniunx urbe relicta

488

Primary

vallis Aricinae densis latet abdita silvis

489

Primary

sacraque Oresteae gemitu questuque Dianae

490

Primary

impedit: a! quotiens nymphae nemorisque lacusque,

491

Primary

ne faceret, monuere et consolantia verba

492

Primary

dixerunt. Quotiens flenti Theseius heros

493

Primary

“siste modum!” dixit, “ne que enim fortuna querenda

494

Primary

sola tua est; similes aliorum respice casus:

495

Primary

mitius ista feres, utinamque exempla dolentem

496

Primary

non mea te possent relevare! Sed et mea possunt.

497

Primary

Fando aliquem Hippolytum vestras puto, contigit aures

498

Primary

credulitate patris, sceleratae fraude novercae

499

Primary

occubuisse neci: mirabere, vixque probabo,

500

Primary

sed tamen ille ego sum. Me Pasiphaeia quondam

501

Primary

temptatum frustra patrium temerare cubile,

502

Primary

quod voluit, voluisse, infelix crimine verso

503

Primary

(indiciine metu magis offensane repulsae?)

504

Primary

damnavit, meritumque nihil pater eicit urbe

505

Primary

hostilique caput prece detestatur euntis.

506

Primary

Pittheam profugo curru Troezena petebam,

507

Primary

iamque Corinthiaci carpebam litora ponti,

508

Primary

cum mare surrexit, cumulusque inmanis aquarum

509

Primary

in montis speciem curvari et crescere visus

510

Primary

et dare mugitus summoque cacumine findi.

511

Primary

Corniger hinc taurus ruptis expellitur undis,

512

Primary

pectoribusque tenus molles erectus in auras

513

Primary

naribus et patulo partem maris evomit ore.

514

Primary

Corda pavent comitum. Mihi mens interrita mansit

515

Primary

exsiliis contenta suis: cum colla feroces

516

Primary

ad freta convertunt adrectisque auribus horrent

517

Primary

quadrupedes monstrique metu turbantur et altis

518

Primary

praecipitant currum scopulis; ego ducere vana

519

Primary

frena manu spumis albentibus oblita luctor

520

Primary

et retro lentas tendo resupinus habenas.

521

Primary

Nec vires tamen has rabies superasset equorum.

522

Primary

ni rota, perpetuum qua circumvertitur axem,

523

Primary

stipitis occursu fracta ac disiecta fuisset.

524

Primary

Excutior curru, lorisque tenentibus artus

525

Primary

viscera viva trahi nervosque in stipe teneri,

526

Primary

membra rapi partim, partim reprensa relinqui,

527

Primary

ossa gravem dare fracta sonum fessamque videres

528

Primary

exhalari animam nullasque in corpore partes,

529

Primary

noscere quas posses; unumque erat omnia vulnus.

530

Primary

Num potes aut audes cladi componere nostrae,

531

Primary

nympha, tuam? Vidi quoque luce carentia regna

532

Primary

et lacerum fovi Phlegethontide corpus in unda,

533

Primary

nec nisi Apollineae valido medicamine prolis

534

Primary

reddita vita foret; quam postquam fortibus herbis

535

Primary

atque ope Paeonia Dite indignante recepi,

536

Primary

tum mihi, ne praesens augerem muneris huius

537

Primary

invidiam, densas obiecit Cynthia nubes,

538

Primary

utque forem tutus possemque impune videri,

539

Primary

addidit aetatem nec cognoscenda reliquit

540

Primary

ora mihi Cretenque diu dubitavit habendam

541

Primary

traderet an Delon: Delo Creteque relictis

542

Primary

hic posuit nomenque simul, quod possit equorum

543

Primary

admonuisse, iubet deponere, “qui” que “fuisti

544

Primary

Hippolytus” dixit, “nunc idem Virbius esto!”

545

Primary

Hoc nemus inde colo, de disque minoribus unus

546

Primary

numine sub dominae lateo atque accenseor illi.”

547

Primary

Non tamen Egeriae luctus aliena levare

548

Primary

damna valent, montisque iacens radicibus imis

549

Primary

liquitur in lacrimas, donec pietate dolentis

550

Primary

mota soror Phoebi gelidum de corpore fontem

551

Primary

fecit et aeternas artus tenuavit in undas.

552

Primary

Et nymphas tetigit nova res, et Amazone natus

553

Primary

haud aliter stupuit, quam cum Tyrrhenus arator

554

Primary

fatalem glaebam mediis adspexit in arvis

555

Primary

sponte sua primum nulloque agitante moveri,

556

Primary

sumere mox hominis terraeque amittere formam

557

Primary

oraque venturis aperire recentia fatis

558

Primary

(indigenae dixere Tagen, qui primus Etruscam

559

Primary

edocuit gentem casus aperire futuros);

560

Primary

utve Palatinis haerentem collibus olim

561

Primary

cum subito vidit frondescere Romulus hastam,

562

Primary

quae radice nova, non ferro stabat adacto

563

Primary

et iam non telum, sed lenti viminis arbor

564

Primary

non exspectatas dabat admirantibus umbras;

565

Primary

aut sua fluminea cum vidit Cipus in unda

566

Primary

cornua (vidit enim) falsamque in imagine credens

567

Primary

esse fidem, digitis ad frontem saepe relatis,

568

Primary

quae vidit, tetigit, nec iam sua lumina damnans

569

Primary

restitit, ut victor domito veniebat ab hoste,

570

Primary

ad caelumque manus et eodem lumina tollens

571

Primary

“quiquid” ait, “superi, monstro portenditur isto,

572

Primary

seu laetum est, patriae laetum populoque Quirini,

573

Primary

sive minax, mihi sit!” viridique e caespite factas

574

Primary

placat odoratis herbosas ignibus aras

575

Primary

vinaque dat pateris mactatarumque bidentum,

576

Primary

quid sibi significent, trepidantia consulit exta.

577

Primary

Quae simul adspexit Tyrrhenae gentis haruspex,

578

Primary

magna quidem rerum molimina vidit in illis,

579

Primary

non manifesta tamen. Cum vero sustulit acre

580

Primary

a pecudis fibris ad Cipi cornua lumen,

581

Primary

“rex” ait, “o salve! Tibi enim, tibi, Cipe, tuisque

582

Primary

hic locus et Latiae parebunt cornibus arces.

583

Primary

Tu modo rumpe moras portasque intrare patentes

584

Primary

adpropera! sic fata iubent; namque urbe receptus

585

Primary

rex eris et sceptro tutus potiere perenni.”

586

Primary

Rettulit ille pedem torvamque a moenibus urbis

587

Primary

avertens faciem “procul a! procul omina” dixit

588

Primary

“talia di pellant! Multoque ego iustius aevum

589

Primary

exsul agam, quam me videant Capitolia regem!”

590

Primary

Dixit et extemplo populumque gravemque senatum

591

Primary

convocat, ante tamen pacali cornua lauro

592

Primary

velat; et aggeribus factis a milite forti

593

Primary

insistit priscosque deos e more precatus

594

Primary

“est” ait “hic unus, quem vos nisi pellitis urbe,

595

Primary

rex erit. Is qui sit, signo, non nomine dicam:

596

Primary

cornua fronte gerit. Quem vobis indicat augur,

597

Primary

si Romam intrarit, famularia iura daturum.

598

Primary

Ille quidem potuit portas inrumpere apertas,

599

Primary

sed nos obstitimus, quamvis coniunctior illo

600

Primary

nemo mihi est. Vos urbe virum prohibete, Quirites,

601

Primary

vel, si dignus erit, gravibus vincite catenis,

602

Primary

aut finite metum fatalis morte tyranni!”

603

Primary

Qualia succinctis, ubi trux insibilat eurus,

604

Primary

murmura pinetis fiunt, aut qualia fluctus

605

Primary

aequorei faciunt, siquis procul audiat illos,

606

Primary

tale sonat populus; sed per confusa frementis

607

Primary

verba tamen vulgi vox eminet una “quis ille est?”,

608

Primary

et spectant frontes praedictaque cornua quaerunt.

609

Primary

Rursus ad hos Cipus “quem poscitis” inquit, “habetis”

610

Primary

et dempta capiti, populo prohibente, corona

611

Primary

exhibuit gemino praesignia tempora cornu.

612

Primary

Demisere oculos omnes gemitumque dedere

613

Primary

atque illud meritis clarum (quis credere possit?)

614

Primary

inviti videre caput; nec honore carere

615

Primary

ulterius passi, festam imposuere coronam.

616

Primary

At proceres, quoniam muros intrare vetaris,

617

Primary

ruris honorati tantum tibi, Cipe, dedere,

618

Primary

quantum depresso subiectis bubus aratro

619

Primary

complecti posses ad finem lucis ab ortu,

620

Primary

cornuaque aeratis miram referentia formam

621

Primary

postibus insculpunt, longum mansura per aevum.

622

Primary

Pandite nunc, Musae, praesentia numina vatum

623

Primary

(scitis enim, nec vos fallit spatiosa vetustas,)

624

Primary

unde Coroniden circumflua Thybridis alti

625

Primary

insula Romuleae sacris adiecerit urbis.

626

Primary

Dira lues quondam Latias vitiaverat auras,

627

Primary

pallidaque exsangui squalebant corpora morbo.

628

Primary

Funeribus fessi postquam mortalia cernunt

629

Primary

temptamenta nihil, nihil artes posse medentum,

630

Primary

auxilium caeleste petunt mediamque tenentes

631

Primary

orbis humum Delphos adeunt, oracula Phoebi,

632

Primary

utque salutifera miseris succurrere rebus

633

Primary

sorte velit tantaeque urbis mala finiat, orant:

634

Primary

et locus et laurus et, quas habet ipse, pharetras

635

Primary

intremuere simul, cortinaque reddidit imo

636

Primary

hanc adyto vocem pavefactaque pectora movit:

637

Primary

“Quod petis hinc, propiore loco, Romane, petisses,

638

Primary

et pete nunc propiore loco! nec Apolline vobis,

639

Primary

qui minuat luctus, opus est, sed Apolline nato.

640

Primary

Ite bonis avibus prolemque accersite nostram!”

641

Primary

Iussa dei prudens postquam accepere senatus,

642

Primary

quam colat, explorant, iuvenis Phoebeius urbem,

643

Primary

quique petant ventis Epidauria litora mittunt.

644

Primary

Quae simul incurva missi tetigere carina,

645

Primary

concilium Graiosque patres adiere, darentque,

646

Primary

oravere, deum, qui praesens funera gentis

647

Primary

finiat Ausoniae: certas ita dicere sortes.

648

Primary

Dissidet et variat sententia, parsque negandum

649

Primary

non putat auxilium, multi retinere suamque

650

Primary

non emittere opem nec numina tradere suadent:

651

Primary

dum dubitant, seram pepulere crepuscula lucem,

652

Primary

umbraque telluris tenebras induxerat orbi,

653

Primary

cum deus in somnis opifer consistere visus

654

Primary

ante tuum, Romane, torum, sed qualis in aede

655

Primary

esse solet, baculumque tenens agreste sinistra

656

Primary

caesariem longae dextra deducere barbae

657

Primary

et placido tales emittere pectore voces:

658

Primary

“Pone metus! Veniam simulacraque nostra relinquam.

659

Primary

Hunc modo serpentem, baculum qui nexibus ambit,

660

Primary

perspice et usque nota visu, ut cognoscere possis!

661

Primary

Vertar in hunc, sed maior ero tantusque videbor,

662

Primary

in quantum verti caelestia corpora debent.”

663

Primary

Extemplo cum voce deus, cum voce deoque

664

Primary

somnus abit, somnique fugam lux alma secuta est.

665

Primary

Postera sidereos aurora fugaverat ignes:

666

Primary

incerti, quid agant, proceres ad templa petiti

667

Primary

perveniunt operosa dei, quaque ipse morari

668

Primary

sede velit, signis caelestibus indicet, orant.

669

Primary

Vix bene desierant, cum cristis aureus altis

670

Primary

in serpente deus praenuntia sibila misit

671

Primary

adventuque suo signumque arasque foresque

672

Primary

marmoreumque solum fastigiaque aurea movit

673

Primary

pectoribusque tenus media sublimis in aede

674

Primary

constitit atque oculos circumtulit igne micantes.

675

Primary

Territa turba pavet. Cognovit numina castos

676

Primary

evinctus vitta crines albente sacerdos:

677

Primary

“En deus est deus est! Animis linguisque favete,

678

Primary

quisquis ades!” dixit. “Sis, o pulcherrime, visus

679

Primary

utiliter populosque iuves tua sacra colentes !”

680

Primary

Quisquis adest, visum venerantur numen, et omnes

681

Primary

verba sacerdotis referunt geminata piumque

682

Primary

Aeneadae praestant et mente et voce favorem.

683

Primary

Adnuit his motisque deus rata pignora cristis

684

Primary

et repetita dedit vibrata sibila lingua.

685

Primary

Tum gradibus nitidis delabitur oraque retro

686

Primary

flectit et antiquas abiturus respicit aras

687

Primary

adsuetasque domos habitataque templa salutat.

688

Primary

Inde per iniectis adopertam floribus ingens

689

Primary

serpit humum flectitque sinus mediamque per urbem

690

Primary

tendit ad incurvo munitos aggere portus.

691

Primary

Restitit hic agmenque suum turbaeque sequentis

692

Primary

officium placido visus dimittere vultu

693

Primary

corpus in Ausonia posuit rate: numinis illa

694

Primary

sensit onus, pressa estque dei gravitate carina;

695

Primary

Aeneadae gaudent caesoque in litore tauro

696

Primary

torta coronatae solvunt retinacula navis.

697

Primary

Impulerat levis aura ratem: deus eminet alte,

698

Primary

impositaque premens puppim cervice recurvam

699

Primary

caeruleas despectat aquas modicisque per aequor

700

Primary

Ionium zephyris sextae Pallantidos ortu

701

Primary

Italiam tenuit praeterque Lacinia templo

702

Primary

nobilitata deae Scylaceaque litora fertur;

703

Primary

linquit Iapygiam laevisque Amphrisia remis

704

Primary

saxa fugit, dextra praerupta Celennia parte,

705

Primary

Romethiumque legit Caulonaque Naryciamque,

706

Primary

evincitque fretum Siculique angusta Pelori

707

Primary

Hippotadaeque domos regis Temesesque metalla,

708

Primary

Leucosiamque petit tepidique rosaria Paesti.

709

Primary

Inde legit Capreas promunturiumque Minervae

710

Primary

et Surrentino generosos palmite colles

711

Primary

Herculeamque urbem Stabiasque et in otia natam

712

Primary

Parthenopen et ab hac Cumaeae templa Sibyllae.

713

Primary

Hinc calidi fontes lentisciferumque tenetur

714

Primary

Liternum multamque trahens sub gurgite harenam

715

Primary

Volturnus niveisque frequens Sinuessa columbis

716

Primary

Minturnaeque graves et quam tumulavit alumnus

717

Primary

Antiphataeque domus Trachasque obsessa palude

718

Primary

et tellus Circaea et spissi litoris Antium.

719

Primary

Huc ubi veliferam nautae advertere carinam

720

Primary

(asper enim iam pontus erat), deus explicat orbes

721

Primary

perque sinus crebros et magna volumina labens

722

Primary

templa parentis init flavum tangentia litus.

723

Primary

Aequore placato patrias Epidaurius aras

724

Primary

linquit et hospitio iuncti sibi numinis usus

725

Primary

litoream tractu squamae crepitantis harenam

726

Primary

sulcat et innixus moderamine navis in alta

727

Primary

puppe caput posuit, donec Castrumque sacrasque

728

Primary

Lavini sedes Tiberinaque ad ostia venit.

729

Primary

Huc omnis populi passim matrumque patrumque

730

Primary

obvia turba ruit, quaeque ignes, Troica, servant,

731

Primary

Vesta, tuos, laetoque deum clamore salutant.

732

Primary

Quaque per adversas navis cita ducitur undas,

733

Primary

tura super ripas aris ex ordine factis

734

Primary

parte ab utraque sonant et odorant aera fumis,

735

Primary

ictaque coniectos incalfacit hostia cultros.

736

Primary

Iamque caput rerum, Romanam intraverat urbem:

737

Primary

erigitur serpens summoque acclinia malo

738

Primary

colla movet sedesque sibi circumspicit aptas.

739

Primary

Scinditur in geminas partes circumfluus amnis

740

Primary

(Insula nomen habet), laterumque a parte duorum

741

Primary

porrigit aequales media tellure lacertos.

742

Primary

Huc se de Latia pinu Phoebeius anguis

743

Primary

contulit et finem, specie caeleste resumpta,

744

Primary

luctibus imposuit venitque salutifer urbi.

745

Primary

Hic tamen accessit delubris advena nostris:

746

Primary

Caesar in urbe sua deus est; quem Marte togaque

747

Primary

praecipuum non bella magis finita triumphis

748

Primary

resque domi gestae properataque gloria rerum

749

Primary

in sidus vertere novum stellamque comantem,

750

Primary

quam sua progenies; neque enim de Caesaris actis

751

Primary

ullum maius opus, quam quod pater exstitit huius:

752

Primary

scilicet aequoreos plus est domuisse Britannos

753

Primary

perque papyriferi septemflua flumina Nili

754

Primary

victrices egisse rates Numidasque rebelles

755

Primary

Cinyphiumque Iubam Mithridateisque tumentem

756

Primary

nominibus Pontum populo adiecisse Quirini

757

Primary

et multos meruisse, aliquos egisse triumphos,

758

Primary

quam tantum genuisse virum? Quo praeside rerum

759

Primary

humano generi, superi, favistis abunde!

760

Primary

Ne foret hic igitur mortali semine cretus,

761

Primary

ille deus faciendus erat. Quod ut aurea vidit

762

Primary

Aeneae genetrix, vidit quoque triste parari

763

Primary

pontifici letum et coniurata arma moveri,

764

Primary

palluit et cunctis, ut cuique erat obvia, divis

765

Primary

“adspice” dicebat, “quanta mihi mole parentur

766

Primary

insidiae quantaque caput cum fraude petatur,

767

Primary

quod de Dardanio solum mihi restat Iulo.

768

Primary

Solane semper ero iustis exercita curis,

769

Primary

quam modo Tydidae Calydonia vulneret hasta,

770

Primary

nunc male defensae confundant moenia Troiae,

771

Primary

quae videam natum longis erroribus actum

772

Primary

iactarique freto sedesque intrare silentum

773

Primary

bellaque cum Turno gerere, aut, si vera fatemur,

774

Primary

cum Iunone magis? Quid nunc antiqua recordor

775

Primary

damna mei generis? Timor hic meminisse priorum

776

Primary

non sinit: en acui sceleratos cernitis enses?

777

Primary

Quos prohibete, precor, facinusque repellite, neve

778

Primary

caede sacerdotis flammas exstinguite Vestae!”

779

Primary

Talia nequiquam toto Venus anxia caelo

780

Primary

verba iacit superosque movet, qui rumpere quamquam

781

Primary

ferrea non possunt veterum decreta sororum,

782

Primary

signa tamen luctus dant haud incerta futuri.

783

Primary

Arma ferunt inter nigras crepitantia nubes

784

Primary

terribilesque tubas auditaque cornua caelo

785

Primary

praemonuisse nefas; solis quoque tristis imago

786

Primary

lurida sollicitis praebebat lumina terris.

787

Primary

Saepe faces visae mediis ardere sub astris,

788

Primary

saepe inter nimbos guttae cecidere cruentae.

789

Primary

Caerulus et vultum ferrugine Lucifer atra

790

Primary

sparsus erat, sparsi Lunares sanguine currus.

791

Primary

Tristia mille locis Stygius dedit omina bubo,

792

Primary

mille locis lacrimavit ebur, cantusque feruntur

793

Primary

auditi sanctis et verba minantia lucis.

794

Primary

Victima nulla litat magnosque instare tumultus

795

Primary

fibra monet, caesumque caput reperitur in extis.

796

Primary

Inque foro circumque domos et templa deorum

797

Primary

nocturnos ululasse canes umbrasque silentum

798

Primary

erravisse ferunt motamque tremoribus urbem.

799

Primary

Non tamen insidias venturaque vincere fata

800

Primary

praemonitus potuere deum, strictique feruntur

801

Primary

in templum gladii; neque enim locus ullus in urbe

802

Primary

ad facinus diramque placet nisi curia, caedem.

803

Primary

Tum vero Cytherea manu percussit utraque

804

Primary

pectus et Aeneaden molitur condere nube,

805

Primary

qua prius infesto Paris est ereptus Atridae

806

Primary

et Diomedeos Aeneas fugerat enses.

807

Primary

Talibus hanc genitor: “Sola insuperabile fatum,

808

Primary

nata, movere paras? Intres licet ipsa sororum

809

Primary

tecta trium: cernes illic molimine vasto

810

Primary

ex aere et solido rerum tabularia ferro,

811

Primary

quae neque concussum caeli neque fulminis iram

812

Primary

nec metuunt ullas tuta atque aeterna ruinas.

813

Primary

Invenies illic incisa adamante perenni

814

Primary

fata tui generis: legi ipse animoque notavi

815

Primary

et referam, ne sis etiamnum ignara futuri.

816

Primary

Hic sua complevit, pro quo, Cytherea, laboras,

817

Primary

tempora, perfectis, quos terrae debuit, annis.

818

Primary

Ut deus accedat caelo templisque colatur,

819

Primary

tu facies natusque suus, qui nominis heres

820

Primary

impositum feret unus onus caesique parentis

821

Primary

nos in bella suos fortissimus ultor habebit.

822

Primary

Illius auspiciis obsessae moenia pacem

823

Primary

victa petent Mutinae, Pharsalia sentiet illum.

824

Primary

Emathiique iterum madefient caede Philippi,

825

Primary

et magnum Siculis nomen superabitur undis,

826

Primary

Romanique ducis coniunx Aegyptia taedae

827

Primary

non bene fisa cadet, frustraque erit illa minata,

828

Primary

servitura suo Capitolia nostra Canopo.

829

Primary

Quid tibi barbariem, gentesque ab utroque iacentes

830

Primary

oceano numerem? Quodcumque habitabile tellus

831

Primary

sustinet, huius erit: pontus quoque serviet illi!

832

Primary

Pace data terris animum ad civilia vertet

833

Primary

iura suum legesque feret iustissimus auctor

834

Primary

exemploque suo mores reget inque futuri

835

Primary

temporis aetatem venturorumque nepotum

836

Primary

prospiciens prolem sancta de coniuge natam

837

Primary

ferre simul nomenque suum curasque iubebit,

838

Primary

nec nisi cum senior Pylios aequaverit annos,

839

Primary

aetherias sedes cognataque sidera tanget.

840

Primary

Hanc animam interea caeso de corpore raptam

841

Primary

fac iubar, ut semper Capitolia nostra forumque

842

Primary

divus ab excelsa prospectet Iulius aede.”

843

Primary

Vix ea fatus erat, media cum sede senatus

844

Primary

constitit alma Venus, nulli cernenda, suique

845

Primary

Caesaris eripuit membris neque in aera solvi

846

Primary

passa recentem animam caelestibus intulit astris.

847

Primary

Dumque tulit, lumen capere atque ignescere sensit

848

Primary

emisitque sinu: luna volat altius illa,

849

Primary

flammiferumque trahens spatioso limite crinem

850

Primary

stella micat natique videns bene facta fatetur

851

Primary

esse suis maiora et vinci gaudet ab illo.

852

Primary

Hic sua praeferri quamquam vetat acta paternis,

853

Primary

libera fama tamen nullisque obnoxia iussis

854

Primary

invitum praefert unaque in parte repugnat:

855

Primary

sic magni cedit titulis Agamemnonis Atreus,

856

Primary

Aegea sic Theseus, sic Pelea vicit Achilles;

857

Primary

denique, ut exemplis ipsos aequantibus utar,

858

Primary

sic et Saturnus minor est Iove: Iuppiter arces

859

Primary

temperat aetherias et mundi regna triformis,

860

Primary

terra sub Augusto est; pater est et rector uterque.

861

Primary

Di, precor, Aeneae comites, quibus ensis et ignis

862

Primary

cesserunt, dique Indigetes genitorque Quirine

863

Primary

urbis et invicti genitor Gradive Quirini,

864

Primary

Vestaque Caesareos inter sacrata penates,

865

Primary

et cum Caesarea tu, Phoebe domestice, Vesta,

866

Primary

quique tenes altus Tarpeias Iuppiter arces,

867

Primary

quosque alios vati fas appellare piumque est:

868

Primary

tarda sit illa dies et nostro serior aevo,

869

Primary

qua caput Augustum, quem temperat, orbe relicto

870

Primary

accedat caelo faveatque precantibus absens!

871

Primary

Iamque opus exegi, quod nec Iovis ira nec ignis

872

Primary

nec poterit ferrum nec edax abolere vetustas.

873

Primary

Cum volet, illa dies, quae nil nisi corporis huius

874

Primary

ius habet, incerti spatium mihi finiat aevi:

875

Primary

parte tamen meliore mei super alta perennis

876

Primary

astra ferar, nomenque erit indelebile nostrum,

877

Primary

quaque patet domitis Romana potentia terris,

878

Primary

ore legar populi, perque omnia saecula fama,

879

Primary

siquid habent veri vatum praesagia, vivam.

Text notes and edition context

Work

Metamorphoses

Ovid arranges myth as a chain of transformations, linking creation, desire, punishment, divine violence, and poetic self-fashioning across fifteen books.

Mythological epic / narrative poem | Original language: Latin

Early Imperial Roman poem, completed in the early 1st century CE

You are reading Book 15.

Primary Edition

Hugo Magnus

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Magnus Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Metamorphoses source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:15.1 -> urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:15.879

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0959/phi006/phi0959.phi006.perseus-lat2.xml

Previous bookNext booksingle editionBack to top

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 15 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.