Reader

Reader | Metamorphoses, Book 14

Metamorphoses

Ovid

Book 14 | Primary edition: Hugo Magnus

Text

Position

Line 1 of 852

Waypoints

Line RefHugo Magnus | Latin
1

Primary

Iamque Giganteis iniectam faucibus Aetnen

2

Primary

arvaque Cyclopum, quid rastra, quid usus aratri

3

Primary

nescia nec quicquam iunctis debentia bubus,

4

Primary

liquerat Euboicus tumidarum cultor aquarum,

5

Primary

liquerat et Zanclen adversaque moenia Rhegi

6

Primary

navifragumque fretum, gemino quod litore pressum

7

Primary

Ausoniae Siculaeque tenet confinia terrae.

8

Primary

Inde manu magna Tyrrhena per aequora raptus

9

Primary

herbiferos adiit colles atque atria Glaucus

10

Primary

Sole satae Circes, variarum plena ferarum.

11

Primary

Quam simul adspexit, dicta acceptaque salute,

12

Primary

“diva, dei miserere, precor! nam sola levare

13

Primary

tu potes hunc,” dixit “videar modo dignior esse!

14

Primary

Quanta sit herbarum, Titani, potentia, nulli

15

Primary

quam mihi cognitius, qui sum mutatus ab illis.

16

Primary

Neve mei non nota tibi sit causa furoris:

17

Primary

litore in Italico, Messenia moenia contra,

18

Primary

Scylla mihi visa est; pudor est promissa precesque

19

Primary

blanditiasque meas contemptaque verba referre.

20

Primary

At tu, sive aliquod regnum est in carmine, carmen

21

Primary

ore move sacro, sive expugnantior herba est,

22

Primary

utere temptatis operosae viribus herbae.

23

Primary

Nec medeare mihi sanesque haec vulnera mando,

24

Primary

fineque nil opus est: partem ferat illa caloris.”

25

Primary

At Circe (neque enim flammis habet aptius ulla

26

Primary

talibus ingenium, seu causa est huius in ipsa,

27

Primary

seu Venus indicio facit hoc offensa paterno)

28

Primary

talia verba refert. “Melius sequerere volentem

29

Primary

optantemque eadem parilique cupidine captam.

30

Primary

Dignus eras ultro (poteras certeque) rogari,

31

Primary

et, si spem dederis, mihi crede, rogaberis ultro.

32

Primary

Neu dubites adsitque tuae fiducia formae:

33

Primary

en ego, cum dea sim, nitidi cum filia Solis,

34

Primary

gramine cum tantum, tantum quoque carmine possim,

35

Primary

ut tua sim, voveo; spernentem sperne, sequenti

36

Primary

redde vices unoque duas ulciscere facto!”

37

Primary

Talia temptanti “prius” inquit “in aequore frondes”

38

Primary

Glaucus “et in summis nascentur montibus algae,

39

Primary

sospite quam Scylla nostri mutentur amores!”

40

Primary

Indignata dea est, et laedere quatenus ipsum

41

Primary

non poterat (nec vellet amans), irascitur illi,

42

Primary

quae sibi praelata est, venerisque offensa repulsa

43

Primary

protinus horrendis infamia pabula sucis

44

Primary

conterit et tritis Hecateia carmina miscet

45

Primary

caerulaque induitur velamina perque ferarum

46

Primary

agmen adulantum media procedit ab aula,

47

Primary

oppositumque petens contra Zancleia saxa

48

Primary

Rhegion ingreditur ferventes aestibus undas,

49

Primary

in quibus ut solida ponit vestigia terra

50

Primary

summaque decurrit pedibus super aequora siccis.

51

Primary

Parvus erat gurges, curvos sinuatus in arcus,

52

Primary

grata quies Scyllae; quo se referebat ab aestu

53

Primary

et maris et caeli, medio cum plurimus orbe

54

Primary

sol erat et minimas a vertice fecerat umbras.

55

Primary

Hunc dea praevitiat portentificisque venenis

56

Primary

inquinat, hic pressos latices radice nocenti

57

Primary

spargit et obscurum verborum ambage novorum

58

Primary

ter noviens carmen magico demurmurat ore.

59

Primary

Scylla venit mediaque tenus descenderat alvo,

60

Primary

cum sua foedari latrantibus inguina monstris

61

Primary

adspicit ac primo credens non corporis illas

62

Primary

esse sui partes refugitque abigitque timetque

63

Primary

ora proterva canum, sed quos fugit, attrahit una

64

Primary

et corpus quaerens femorum crurumque pedumque,

65

Primary

Cerbereos rictus pro partibus invenit illis:

66

Primary

statque canum rabie subiectaque terga ferarum

67

Primary

inguinibus truncis uteroque exstante coercet.

68

Primary

Flevit amans Glaucus nimiumque hostiliter usae

69

Primary

viribus herbarum fugit conubia Circes;

70

Primary

Scylla loco mansit cumque est data copia primum,

71

Primary

in Circes odium sociis spoliavit Ulixen;

72

Primary

mox eadem Teucras fuerat mersura carinas,

73

Primary

ni prius in scopulum, qui nunc quoque saxeus exstat,

74

Primary

transformata foret: scopulum quoque navita vitat.

75

Primary

Hunc ubi Troianae remis avidamque Charybdim

76

Primary

evicere rates, cum iam prope litus adesset

77

Primary

Ausonium, Libycas vento referuntur ad oras.

78

Primary

Excipit Aenean illic animoque domoque

79

Primary

non bene discidium Phrygii latura mariti

80

Primary

Sidonis; inque pyra sacri sub imagine facta

81

Primary

incubuit ferro deceptaque decipit omnes.

82

Primary

Rursus harenosae fugiens nova moenia terrae

83

Primary

ad sedes Erycis fidumque relatus Acesten

84

Primary

sacrificat tumulumque sui genitoris honorat;

85

Primary

quasque rates Iris Iunonia paene cremarat,

86

Primary

solvit et Hippotadae regnum terrasque calenti

87

Primary

sulphure fumantes Acheloiadumque relinquit

88

Primary

Sirenum scopulos, orbataque praeside pinus

89

Primary

Inarimen Prochytenque legit sterilique locatas

90

Primary

colle Pithecusas, habitantum nomine dictas.

91

Primary

Quippe deum genitor, fraudem et periuria quondam

92

Primary

Cercopum exosus gentisque admissa dolosae,

93

Primary

in deforme viros animal mutavit, ut idem

94

Primary

dissimiles homini possent similesque videri,

95

Primary

membraque contraxit naresque a fronte resimas

96

Primary

contudit et rugis peraravit anilibus ora

97

Primary

totaque velatos flaventi corpora villo

98

Primary

misit in has sedes nec non prius abstulit usum

99

Primary

verborum et natae dira in periuria linguae:

100

Primary

posse queri tantum rauco stridore reliquit.

101

Primary

Has ubi praeteriit et Parthenopeia dextra

102

Primary

moenia deseruit, laeva de parte canori

103

Primary

Aeolidae tumulum et, loca feta palustribus undis,

104

Primary

litora Cumarum vivacisque antra Sibyllae

105

Primary

intrat, et ut manes veniat per Averna paternos,

106

Primary

orat. At illa diu vultum tellure moratum

107

Primary

erexit tandemque deo furibunda recepto

108

Primary

“magna petis” dixit, “vir factis maxime, cuius

109

Primary

dextera per ferrum est, pietas spectata per ignes.

110

Primary

Pone tamen, Troiane, metum: potiere petitis

111

Primary

Elysiasque domos et regna novissima mundi

112

Primary

me duce cognosces simulacraque cara parentis.

113

Primary

Invia virtuti nulla est via!” Dixit et auro

114

Primary

fulgentem ramum silva Iunonis Avernae

115

Primary

monstravit iussitque suo divellere trunco.

116

Primary

Paruit Aeneas et formidabilis Orci

117

Primary

vidit opes atavosque suos umbramque senilem

118

Primary

magnanimi Anchisae; didicit quoque iura locorum,

119

Primary

quaeque novis essent adeunda pericula bellis.

120

Primary

Inde ferens lassos adverso tramite passus

121

Primary

cum duce Cumaea mollit sermone laborem.

122

Primary

Dumque iter horrendum per opaca crepuscula carpit,

123

Primary

“seu dea tu praesens, seu dis gratissima” dixit,

124

Primary

“numinis instar eris semper mihi meque fatebor

125

Primary

muneris esse tui, quae me loca mortis adire,

126

Primary

quae loca me visae voluisti evadere mortis.

127

Primary

Pro quibus aerias meritis evectus ad auras

128

Primary

templa tibi statuam, tribuam tibi turis honores.”

129

Primary

Respicit hunc vates et suspiratibus haustis

130

Primary

“nec dea sum” dixit “nec sacri turis honore

131

Primary

humanum dignare caput; neu nescius erres,

132

Primary

lux aeterna mihi carituraque fine dabatur,

133

Primary

si mea virginitas Phoebo patuisset amanti.

134

Primary

Dum tamen hanc sperat dum praecorrumpere donis

135

Primary

me cupit, “elige” ait, “virgo Cumaea, quid optes:

136

Primary

optatis potiere tuis.” Ego pulveris hausti

137

Primary

ostendi cumulum: quot haberet corpora pulvis,

138

Primary

tot mihi natales contingere vana rogavi;

139

Primary

excidit, ut peterem iuvenes quoque protinus annos.

140

Primary

Hos tamen ille mihi dabat aeternamque iuventam,

141

Primary

si venerem paterer: contempto munere Phoebi

142

Primary

innuba permaneo; sed iam felicior aetas

143

Primary

terga dedit, tremuloque gradu venit aegra senectus,

144

Primary

quae patienda diu est (nam iam mihi saecula septem

145

Primary

acta vides): superest, numeros ut pulveris aequem,

146

Primary

ter centum messes, ter centum musta videre.

147

Primary

Tempus erit, cum de tanto me corpore parvam

148

Primary

longa dies faciet consumptaque membra senecta

149

Primary

ad minimum redigentur onus: nec amata videbor

150

Primary

nec placuisse deo; Phoebus quoque forsitan ipse

151

Primary

vel non cognoscet vel dilexisse negabit:

152

Primary

usque adeo mutata ferar, nullique videnda,

153

Primary

voce tamen noscar; vocem mihi fata relinquent.”

154

Primary

Talia convexum per iter memorante Sibylla

155

Primary

sedibus Euboicam Stygiis emergit in urbem

156

Primary

Troius Aeneas sacrisque ex more litatis

157

Primary

litora adit nondum nutricis habentia nomen.

158

Primary

Hic quoque substiterat per taedia longa laborum

159

Primary

Neritius Macareus, comes experientis Ulixei;

160

Primary

desertum quondam mediis e rupibus Aetnae

161

Primary

noscit Achaemeniden improvisoque repertum

162

Primary

vivere miratus “qui de casusve deusve

163

Primary

servat, Achaemenide? cur” inquit “barbara Graium

164

Primary

prora vehit? petitur vestra quae terra carina?”

165

Primary

Talia quaerenti iam non hirsutus amictu,

166

Primary

iam suus et spinis conserto tegmine nullis,

167

Primary

fatur Achaemenides: “Iterum Polyphemon et illos

168

Primary

adspiciam fluidos humano sanguine rictus,

169

Primary

hac mihi si potior domus est Ithacique carina,

170

Primary

si minus Aenean veneror genitore nec umquam

171

Primary

esse satis potero, praestem licet omnia, gratus.

172

Primary

Quod loquor et spiro caelumque et sidera solis

173

Primary

respicio, possimne ingratus et impius esse?

174

Primary

Ille dedit, quod non anima haec Cyclopis in ora

175

Primary

venit, et ut iam nunc lumen vitale relinquam,

176

Primary

aut tumulo aut certe non illa condar in alvo.

177

Primary

Quid mihi tunc animi (nisi si timor abstulit omnem

178

Primary

sensum animumque) fuit, cum vos petere alta relictus

179

Primary

aequora conspexi? Volui inclamare, sed hosti

180

Primary

prodere me timui: vestrae quoque clamor Ulixis

181

Primary

paene rati nocuit. Vidi, cum monte revulsum

182

Primary

inmanem scopulum medias permisit in undas;

183

Primary

vidi iterum veluti tormenti viribus acta

184

Primary

vasta Giganteo iaculantem saxa lacerto

185

Primary

et, ne deprimeret fluctus ventusve carinam,

186

Primary

pertimui, iam me non esse oblitus in illa.

187

Primary

Ut vero fuga vos a certa morte reduxit,

188

Primary

ille quidem totam gemebundus obambulat Aetnam

189

Primary

praetemptatque manu silvas et luminis orbus

190

Primary

rupibus incursat foedataque bracchia tabo

191

Primary

in mare protendens gentem exsecratur Achivam

192

Primary

atque ait: “O si quis referat mihi casus Ulixem

193

Primary

aut aliquem e sociis, in quem mea saeviat ira,

194

Primary

viscera cuius edam, cuius viventia dextra

195

Primary

membra mea laniem, cuius mihi sanguis inundet

196

Primary

guttur et elisi trepident sub dentibus artus:

197

Primary

quam nullum aut leve sit damnum mihi lucis ademptae!”

198

Primary

Haec et plura ferox; me luridus occupat horror

199

Primary

spectantem vultus etiamnum caede madentes

200

Primary

crudelesque manus et inanem luminis orbem

201

Primary

membraque et humano concretam sanguine barbam.

202

Primary

mors erat ante oculos, minimum tamen ipsa doloris:

203

Primary

et iam prensurum, iam nunc mea viscera rebar

204

Primary

in sua mersurum, mentique haerebat imago

205

Primary

temporis illius, quo vidi bina meorum

206

Primary

ter quater adfligi sociorum corpora terrae,

207

Primary

cum super ipse iacens hirsuti more leonis

208

Primary

visceraque et carnes cumque albis ossa medullis

209

Primary

semianimesque artus avidam condebat in alvum.

210

Primary

Me tremor invasit: stabam sine sanguine maestus;

211

Primary

mandentemque videns eiectantemque cruentas

212

Primary

ore dapes et frusta mero glomerata vomentem

213

Primary

talia fingebam misero mihi fata parari

214

Primary

perque dies multos latitans omnemque tremescens

215

Primary

ad strepitum, mortemque timens cupidusque moriri,

216

Primary

glande famem pellens et mixta frondibus herba,

217

Primary

solus, inops, exspes, leto poenaeque relictus

218

Primary

hanc procul adspexi longo post tempore navem

219

Primary

oravique fugam gestu ad litusque cucurri —

220

Primary

et movi. Graiumque ratis Troiana recepit!

221

Primary

Tu quoque pande tuos, comitum gratissime, casus

222

Primary

et ducis et turbae, quae tecum est credita ponto.”

223

Primary

Aeolon ille refert Tusco regnare profundo,

224

Primary

Aeolon Hippotaden, cohibentem carcere ventos;

225

Primary

quos bovis inclusos tergo, memorabile munus,

226

Primary

Dulichium sumpsisse ducem flatuque secundo

227

Primary

lucibus isse novem et terram adspexisse petitam;

228

Primary

proxima post nonam cum sese aurora moveret,

229

Primary

invidia socios praedaeque cupidine victos,

230

Primary

esse ratos aurum, dempsisse ligamina ventis;

231

Primary

cum quibus isse retro, per quas modo venerat undas,

232

Primary

Aeoliique ratem portus repetisse tyranni.

233

Primary

“Inde Lami veterem Laestrygonis” inquit “in urbem

234

Primary

venimus. Antiphates terra regnabat in illa.

235

Primary

Missus ad hunc ego sum, numero comitante duorum,

236

Primary

vixque fuga quaesita salus comitique mihique:

237

Primary

tertius e nobis Laestrygonis impia tinxit

238

Primary

ora cruore suo. Fugientibus instat et agmen

239

Primary

concitat Antiphates. Coeunt et saxa trabesque

240

Primary

coniciunt merguntque viros merguntque carinas.

241

Primary

Una tamen, quae nos ipsumque vehebat Ulixen,

242

Primary

effugit. Amissa sociorum parte dolentes

243

Primary

multaque conquesti terris adlabimur illis,

244

Primary

quas procul hinc cernis (procul hinc, mihi crede, videnda

245

Primary

insula, visa mihi!), tuque o iustissime Troum,

246

Primary

nate dea (neque enim finito Marte vocandus

247

Primary

hostis es, Aenea), moneo, fuge litora Circes.

248

Primary

Nos quoque Circaeo religata in litore pinu,

249

Primary

Antiphatae memores inmansuetique Cyclopis,

250

Primary

ire negabamus vel tecta ignota subire;

251

Primary

sorte sumus lecti, sors me fidumque Politen

252

Primary

Eurylochumque simul nimiique Elpenora vini

253

Primary

bisque novem socios Circaea ad moenia misit.

254

Primary

Quae simul attigimus stetimusque in limine tecti,

255

Primary

mille lupi mixtaeque lupis ursique leaeque

256

Primary

occursu fecere metum, sed nulla timenda

257

Primary

nullaque erat nostro factura in corpore vulnus.

258

Primary

Quin etiam blandas movere per aera caudas

259

Primary

nostraque adulantes comitant vestigia, donec

260

Primary

excipiunt famulae perque atria marmore tecta

261

Primary

ad dominam ducunt: pulchro sedet illa recessu,

262

Primary

sollemni solio, pallamque induta nitentem

263

Primary

insuper aurato circumvelatur amictu.

264

Primary

Nereides nymphaeque simul, quae vellera motis

265

Primary

nulla trahunt digitis nec fila sequentia ducunt:

266

Primary

gramina disponunt sparsosque sine ordine flores

267

Primary

secernunt calathis variasque coloribus herbas;

268

Primary

ipsa quod hae faciunt opus, exigit, ipsa, quis usus

269

Primary

quove sit in folio, quae sit concordia mixtis,

270

Primary

novit et advertens pensas examinat herbas.

271

Primary

Haec ubi nos vidit, dicta acceptaque salute,

272

Primary

diffudit vultus et reddidit omina voce.

273

Primary

Nec mora, misceri tosti iubet hordea grani

274

Primary

mellaque vimque meri cum lacte coagula passo,

275

Primary

quique sub hac lateant furtim dulcedine, sucos

276

Primary

adicit. Accipimus sacra data pocula dextra.

277

Primary

Quae simul arenti sitientes hausimus ore,

278

Primary

et tetigit summos virga dea dira capillos,

279

Primary

(et pudet et referam!) saetis horrescere coepi

280

Primary

nec iam posse loqui, pro verbis edere raucum

281

Primary

murmur et in terram toto procumbere vultu;

282

Primary

osque meum sensi pando occallescere rostro,

283

Primary

colla tumere toris, et qua modo pocula parte

284

Primary

sumpta mihi fuerant, illa vestigia feci,

285

Primary

cumque eadem passis (tantum medicamina possunt!)

286

Primary

claudor hara, solumque suis caruisse figura

287

Primary

vidimus Eurylochum: solus data pocula fugit.

288

Primary

Quae nisi vitasset, pecoris pars una manerem

289

Primary

nunc quoque saetigeri, nec tantae cladis ab illo

290

Primary

certior ad Circen ultor venisset Ulixes.

291

Primary

Pacifer huic dederat florem Cyllenius album,

292

Primary

moly vocant superi, nigra radice tenetur;

293

Primary

tutus eo monitisque simul caelestibus intrat

294

Primary

ille domum Circes, et ad insidiosa vocatus

295

Primary

pocula, conantem virga mulcere capillos

296

Primary

reppulit et stricto pavidam deterruit ense.

297

Primary

Inde fides dextraeque datae, thalamoque receptus

298

Primary

coniugii dotem sociorum corpora poscit.

299

Primary

Spargimur ignotae sucis melioribus herbae

300

Primary

percutimurque caput conversae verbere virgae,

301

Primary

verbaque dicuntur dictis contraria verbis.

302

Primary

Quo magis illa canit, magis hoc tellure levati

303

Primary

erigimur, saetaeque cadunt, bifidosque relinquit

304

Primary

rima pedes, redeunt umeri et subiecta lacertis

305

Primary

bracchia sunt: flentem flentes amplectimur ipsi

306

Primary

haeremusque ducis collo nec verba locuti

307

Primary

ulla priora sumus quam nos testantia gratos.

308

Primary

Annua nos illic tenuit mora, multaque praesens

309

Primary

tempore tam longo vidi, multa auribus hausi,

310

Primary

hoc quoque cum multis, quod clam mihi rettulit una

311

Primary

quattuor e famulis ad talia sacra paratis.

312

Primary

Cum duce namque meo Circe dum sola moratur,

313

Primary

illa mihi niveo factum de marmore signum

314

Primary

ostendit iuvenale, gerens in vertice picum,

315

Primary

aede sacra positum multisque insigne coronis.

316

Primary

Quis foret et quare sacra coleretur in aede,

317

Primary

cur hanc ferret avem, quaerenti et scire volenti

318

Primary

“accipe” ait “Macareu, dominaeque potentia quae sit

319

Primary

hinc quoque disce meae: tu dictis adice mentem!

320

Primary

Picus in Ausoniis, proles Saturnia terris

321

Primary

rex fuit, utilium bello studiosus equorum;

322

Primary

forma viro, quam cernis, erat: licet ipse decorem

323

Primary

adspicias fictaque probes ab imagine veram.

324

Primary

Par animus formae; nec adhuc spectasse per annos

325

Primary

quinquennem poterat Graia quater Elide pugnam.

326

Primary

Ille suos dryadas Latiis in montibus ortas

327

Primary

verterat in vultus, illum fontana petebant

328

Primary

numina, naiades, quas Albula, quasque Numici,

329

Primary

quas Anienis aquae cursuque brevissimus Almo

330

Primary

Narve tulit praeceps et opacae Farfarus umbrae,

331

Primary

quaeque colunt Scythicae stagnum nemorale Dianae

332

Primary

finitimosque lacus; spretis tamen omnibus unam

333

Primary

ille colit nymphen, quam quondam in colle Palati

334

Primary

dicitur Ionio peperisse Venilia Iano.

335

Primary

Haec ubi nubilibus primum maturuit annis,

336

Primary

praeposito cunctis Laurenti tradita Pico est,

337

Primary

rara quidem facie, sed rarior arte canendi,

338

Primary

unde Canens dicta est: silvas et saxa movere

339

Primary

et mulcere feras et flumina longa morari

340

Primary

ore suo volucresque vagas retinere solebat.

341

Primary

Quae dum feminea modulatur carmina voce,

342

Primary

exierat tecto Laurentes Picus in agros,

343

Primary

indigenas fixurus apros, tergumque premebat

344

Primary

acris equi, laevaque hastilia bina ferebat,

345

Primary

poeniceam fulvo chlamydem contractus ab auro.

346

Primary

Venerat in silvas et filia Solis easdem,

347

Primary

utque novas legeret fecundis collibus herbas,

348

Primary

nomine dicta suo Circaea reliquerat arva.

349

Primary

Quae simul ac iuvenem, virgultis abdita, vidit,

350

Primary

obstipuit: cecidere manu, quas legerat, herbae,

351

Primary

flammaque per totas visa est errare medullas.

352

Primary

Ut primum valido mentem conlegit ab aestu,

353

Primary

quid cuperet, fassura fuit: ne posset adire,

354

Primary

cursus equi fecit circumfususque satelles.

355

Primary

“Non” ait “effugies, vento rapiare licebit,

356

Primary

si modo me novi, si non evanuit omnis

357

Primary

herbarum virtus et non mea carmina fallunt.”

358

Primary

Dixit et effigiem, nullo cum corpore, falsi

359

Primary

finxit apri praeterque oculos transcurrere regis

360

Primary

iussit et in densum trabibus nemus ire videri,

361

Primary

plurima qua silva est et equo loca pervia non sunt.

362

Primary

Haud mora: continuo praedae petit inscius umbram

363

Primary

Picus equique celer spumantia terga relinquit

364

Primary

spemque sequens vanam silva pedes errat in alta.

365

Primary

Concipit illa preces et verba precantia dicit

366

Primary

ignotosque deos ignoto carmine adorat,

367

Primary

quo solet et niveae vultum confundere Lunae

368

Primary

et patrio capiti bibulas subtexere nubes.

369

Primary

Tum quoque cantato densetur carmine caelum,

370

Primary

et nebulas exhalat humus, caecisque vagantur

371

Primary

limitibus comites, et abest custodia regis.

372

Primary

Nacta locum tempusque “per, o, tua lumina” dixit,

373

Primary

“quae mea ceperunt, perque hanc, pulcherrime, formam,

374

Primary

quae facit, ut supplex tibi sim dea, consule nostris

375

Primary

ignibus et socerum, qui pervidet omnia, Solem

376

Primary

accipe, nec durus Titanida despice Circen!”

377

Primary

Dixerat. Ille ferox ipsamque precesque relinquit

378

Primary

et “quaecumque es” ait, “non sum tuus: altera captum

379

Primary

me tenet et teneat per longum, comprecor, aevum!

380

Primary

Nec venere externa socialia foedera laedam,

381

Primary

dum mihi Ianigenam servabunt fata Canentem!”

382

Primary

Saepe retemptatis precibus Titania frustra

383

Primary

“non impune feres, neque” ait “reddere Canenti,

384

Primary

laesaque quid faciat, quid amans, quid femina disces.”

385

Primary

rebus, ait, sed amans et laesa et femina Circe.

386

Primary

Tum bis ad occasum, bis se convertit ad ortus,

387

Primary

ter iuvenem baculo tetigit, tria carmina dixit.

388

Primary

Ille fugit, sed se solito velocius ipse

389

Primary

currere miratur: pennas in corpore vidit,

390

Primary

seque novam subito Latiis accedere silvis

391

Primary

indignatus avem duro fera robora rostro

392

Primary

figit et iratus longis dat vulnera ramis.

393

Primary

Purpureum chlamydis pennae traxere colorem,

394

Primary

fibula quod fuerat vestemque momorderat aurum,

395

Primary

pluma fit, et fulvo cervix praecingitur auro,

396

Primary

nec quicquam antiquum Pico nisi nomina restat.

397

Primary

Interea comites, clamato saepe per agros

398

Primary

nequiquam Pico nullaque in parte reperto,

399

Primary

inveniunt Circen (nam iam tenuaverat auras

400

Primary

passaque erat nebulas ventis ac sole recludi)

401

Primary

criminibusque premunt veris regemque reposcunt

402

Primary

vimque ferunt saevisque parant incessere telis.

403

Primary

Illa nocens spargit virus sucosque veneni

404

Primary

et Noctem noctisque deos Ereboque chaoque

405

Primary

convocat et longis Hecaten ululatibus orat:

406

Primary

exsiluere loco (dictu mirabile) silvae,

407

Primary

ingemuitque solum, vicinaque palluit arbor,

408

Primary

sparsaque sanguineis maduerunt pabula guttis,

409

Primary

et lapides visi mugitus edere raucos,

410

Primary

et latrare canes et humus serpentibus atris

411

Primary

squalere et tenues animae volitare videntur.

412

Primary

Attonitum monstris vulgus pavet: illa paventis

413

Primary

ora venenata tetigit mirantia virga,

414

Primary

cuius ab attactu variarum monstra ferarum

415

Primary

in iuvenes veniunt: nulli sua mansit imago.

416

Primary

Sparserat occiduus Tartessia litora Phoebus,

417

Primary

et frustra coniunx oculis animoque Canentis

418

Primary

exspectatus erat: famuli populusque per omnes

419

Primary

discurrunt silvas atque obvia lumina portant;

420

Primary

nec satis est nymphae flere et lacerare capillos

421

Primary

et dare plangorem (facit et tamen omnia) seque

422

Primary

proripit ac Latios errat vesana per agros.

423

Primary

Sex illam noctes, tetidem redeuntia solis

424

Primary

lumina viderunt inopem somnique cibique

425

Primary

per iuga, per valles, qua fors ducebat, euntem.

426

Primary

Ultimus adspexit Thybris luctuque viaque

427

Primary

fessam et iam longa ponentem corpora ripa.

428

Primary

Illic cum lacrimis ipso modulata dolore

429

Primary

verba sono tenui maerens fundebat, ut olim

430

Primary

carmina iam moriens canit exequialia cygnus.

431

Primary

Luctibus extremis teneras liquefacta medullas

432

Primary

tabuit inque leves paulatim evanuit auras;

433

Primary

fama tamen signata loco est, quem rite Canentem

434

Primary

nomine de nymphae veteres dixere Camenae.”

435

Primary

Talia multa mihi longum narrata per annum

436

Primary

visaque sunt. Resides et desuetudine tardi

437

Primary

rursus inire fretum, rursus dare vela iubemur.

438

Primary

Ancipitesque vias et iter Titania vastum

439

Primary

dixerat et saevi restare pericula ponti.

440

Primary

Pertimui, fateor, nactusque hoc litus adhaesi.”

441

Primary

Finierat Macareus. Urnaque Aeneia nutrix

442

Primary

condita marmoreo tumulo breve carmen habebat:

443

Primary

HIC ME CAIETAM NOTAE PIETATIS ALUMNUS

444

Primary

EREPTAM ARGOLICO QUO DEBUIT IGNE CREMAVIT.

445

Primary

Solvitur herboso religatus ab aggere funis,

446

Primary

et procul insidias infamataeque relinquunt

447

Primary

tecta deae lucosque petunt, ubi nubilus umbra

448

Primary

in mare cum flava prorumpit Thybris harena;

449

Primary

Faunigenaeque domo potitur nataque Latini,

450

Primary

non sine Marte tamen: bellum cum gente feroci

451

Primary

suscipitur, pactaque furit pro coniuge Turnus.

452

Primary

Concurrit Latio Tyrrhenia tota, diuque

453

Primary

ardua sollicitis victoria quaeritur armis.

454

Primary

Auget uterque suas externo robore vires,

455

Primary

et multi Rutulos, multi Troiana tuentur

456

Primary

castra. Neque Aeneas Euandri ad moenia frustra,

457

Primary

at Venulus frustra profugi Diomedis ad urbem

458

Primary

venerat: ille quidem sub Iapyge maxima Dauno

459

Primary

moenia condiderat dotaliaque arva tenebat.

460

Primary

Sed Venulus Turni postquam mandata peregit

461

Primary

auxilium petiit, vires Aetolius heros

462

Primary

excusat: nec se aut soceri committere pugnae

463

Primary

velle sui populos, aut quos e gente suorum

464

Primary

armet habere ullos, “neve haec commenta putetis,

465

Primary

admonitu quamquam luctus renoventur amari

466

Primary

perpetiar memorare tamen. Postquam alta cremata est

467

Primary

Ilion et Danaas paverunt Pergama flammas,

468

Primary

Naryciusque heros, a virgine virgine rapta,

469

Primary

quam meruit poenam solus, digessit in omnes,

470

Primary

spargimur et ventis inimica per aequora rapti

471

Primary

fulmina, noctem, imbres, iram caelique marisque

472

Primary

perpetimur Danai cumulumque Capherea cladis.

473

Primary

Neve morer referens tristes ex ordine casus,

474

Primary

Graecia tum potuit Priamo quoque flenda videri.

475

Primary

Me tamen armiferae servatum cura Minervae

476

Primary

fluctibus eripuit, patriis sed rursus ab agris

477

Primary

pellor, et antiquo memores de vulnere poenas

478

Primary

exigit alma Venus, tantosque per alta labores

479

Primary

aequora sustinui, tantos terrestribus armis,

480

Primary

ut mihi felices sint illi saepe vocati,

481

Primary

quos communis hiems importunusque Caphereus

482

Primary

mersit aquis, vellemque horum pars una fuissem.

483

Primary

Ultima iam passi comites belloque fretoque

484

Primary

deficiunt finemque rogant erroris, at Acmon

485

Primary

fervidus ingenio, tum vero et cladibus asper,

486

Primary

“quid superest, quod iam patientia nostra recuset

487

Primary

ferre, viri?” dixit; “quid habet Cytherea, quod ultra

488

Primary

(velle puta!) faciat? Nam dum peiora timentur,

489

Primary

est locus in vulnus: sors autem ubi pessima rerum,

490

Primary

sub pedibus timor est securaque summa malorum.

491

Primary

Audiat ipsa licet, et, quod facit, oderit omnes

492

Primary

sub Diomede viros, odium tamen illius omnes

493

Primary

spernimus: et magno stat magna potentia nobis!”

494

Primary

Talibus iratam Venerem Pleuronius Acmon

495

Primary

instimulat verbis stimulisque resuscitat iram.

496

Primary

Dicta placent paucis: numeri maioris amici

497

Primary

Acmona corripimus; cui respondere volenti

498

Primary

vox pariter vocisque via est tenuata, comaeque

499

Primary

in plumas abeunt, plumis nova colla teguntur

500

Primary

pectoraque et tergum, maiores bracchia pennas

501

Primary

accipiunt, cubitusque leves sinuatur in alas.

502

Primary

Magna pedis digitos pars occupat, oraque cornu

503

Primary

indurata rigent finemque in acumine ponunt.

504

Primary

Hunc Lycus, hunc Idas et cum Rhexenore Nycteus,

505

Primary

hunc miratur Abas: et dum mirantur, eandem

506

Primary

accipiunt faciem, numerusque ex agmine maior

507

Primary

subvolat et remos plausis circumvolat alis.

508

Primary

Si volucrum quae sit dubiarum forma, requiris,

509

Primary

ut non cygnorum, sic albis proxima cygnis.

510

Primary

Vix equidem has sedes et Iapygis arida Dauni

511

Primary

arva gener teneo minima cum parte meorum.”

512

Primary

Hactenus Oenides. Venulus Calydonia regna

513

Primary

Peucetiosque sinus Messapiaque arva relinquit.

514

Primary

In quibus antra videt, quae multa nubila silva

515

Primary

et levibus cannis manantia semicaper Pan

516

Primary

nunc tenet, at quodam tenuerunt tempore nymphae.

517

Primary

Apulus has illa pastor regione fugatas

518

Primary

terruit et primo subita formidine movit,

519

Primary

mox, ubi mens rediit et contempsere sequentem,

520

Primary

ad numerum motis pedibus duxere choreas.

521

Primary

Improbat has pastor, saltuque imitatus agresti

522

Primary

addidit obscenis convicia rustica dictis,

523

Primary

nec prius os tacuit, quam guttura condidit arbor:

524

Primary

arbore enim sucoque licet cognoscere mores;

525

Primary

quippe notam linguae bacis oleaster amaris

526

Primary

exhibet: asperitas verborum cessit in illas.

527

Primary

Hinc ubi legati rediere, negata ferentes

528

Primary

arma Aetola sibi, Rutuli sine viribus illis

529

Primary

bella instructa gerunt, multumque ab utraque cruoris

530

Primary

parte datur; fert ecce avidas in pinea Turnus

531

Primary

texta faces, ignesque timent, quibus unda pepercit.

532

Primary

Iamque picem et ceras alimentaque cetera flammae

533

Primary

Mulciber urebat perque altum ad carbasa malum

534

Primary

ibat, et incurvae fumabant transtra carinae:

535

Primary

cum memor has pinus Idaeo vertice caesas

536

Primary

sancta deum genetrix tinnitibus aera pulsi

537

Primary

aeris et inflati complevit murmure buxi,

538

Primary

perque leves domitis invecta leonibus auras

539

Primary

“inrita sacrilega iactas incendia dextra,

540

Primary

Turne!” ait. “Eripiam, nec me patiente cremabit

541

Primary

ignis edax nemorum partes et membra meorum.”

542

Primary

Intonuit dicente dea, tonitrumque secuti

543

Primary

cum saliente graves ceciderunt grandine nimbi,

544

Primary

aeraque et tumidum subitis concursibus aequor

545

Primary

Astraei turbant et eunt in proelia fratres.

546

Primary

E quibus alma parens unius viribus usa

547

Primary

stuppea praerupit Phrygiae retinacula puppis

548

Primary

fertque rates pronas medioque sub aequore mergit;

549

Primary

robore mollito lignoque in corpora verso

550

Primary

in capitum facies puppes mutantur aduncae,

551

Primary

in digitos abeunt et crura natantia remi,

552

Primary

quodque prius fuerat, latus est mediisque carina

553

Primary

subdita navigiis spinae mutatur in usum,

554

Primary

lina comae molles, antemnae bracchia fiunt,

555

Primary

caerulus, ut fuerat, color est; quasque ante timebant,

556

Primary

illas virgineis exercent lusibus undas

557

Primary

naides aequoreae durisque in montibus ortae

558

Primary

molle fretum celebrant nec eas sua tangit origo.

559

Primary

Non tamen oblitae, quam multa pericula saepe

560

Primary

pertulerint pelago, iactatis saepe carinis

561

Primary

supposuere manus, nisi siqua vehebat Achivos:

562

Primary

cladis adhuc Phrygiae memores, odere Pelasgos

563

Primary

Neritiaeque ratis viderunt fragmina laetis

564

Primary

vultibus et laetis videre rigescere puppem

565

Primary

vultibus Alcinoi saxumque increscere ligno.

566

Primary

Spes erat, in nymphas animata classe marinas,

567

Primary

posse metu monstri Rutulum desistere bello:

568

Primary

perstat, habetque deos pars utraque, quodque deorum est

569

Primary

instar, habent animos; nec iam dotalia regna

570

Primary

nec sceptrum soceri, nec te, Lavinia virgo,

571

Primary

sed vicisse petunt deponendique pudore

572

Primary

bella gerunt, tandemque Venus victricia nati

573

Primary

arma videt, Turnusque cadit, cadit Ardea, Turno

574

Primary

sospite dicta potens. Quem postquam barbarus ensis

575

Primary

abstulit et tepida latuerunt tecta favilla,

576

Primary

congerie e media tum primum cognita praepes

577

Primary

subvolat et cineres plausis everberat alis.

578

Primary

Et sonus et macies et pallor et omnia, captam

579

Primary

quae deceant urbem, nomen quoque mansit in illa

580

Primary

urbis; et ipsa suis deplangitur Ardea pennis.

581

Primary

Iamque deos omnes ipsamque Aeneia virtus

582

Primary

Iunonem veteres finire coegerat iras,

583

Primary

cum, bene fundatis opibus crescentis Iuli,

584

Primary

tempestivus erat caelo Cythereius heros:

585

Primary

ambieratque Venus superos, colloque parentis

586

Primary

circumfusa sui “numquam mihi” dixerat “ullo

587

Primary

tempore dure pater, nunc sis mitissimus, opto,

588

Primary

Aeneaeque meo, qui te de sanguine nostro

589

Primary

fecit avum, quamvis parvum des, optime, numen,

590

Primary

dummodo des aliquod: satis est inamabile regnum

591

Primary

adspexisse semel, Stygios semel isse per amnes.”

592

Primary

Adsensere dei, nec coniunx regia vultus

593

Primary

immotos tenuit placatoque adnuit ore;

594

Primary

tum pater “estis” ait “caelesti numine digni,

595

Primary

quaeque petis, pro quoque petis: cape, nata, quod optas!”

596

Primary

Fatus erat: gaudet gratesque agit illa parenti,

597

Primary

perque leves auras iunctis invecta columbis

598

Primary

litus adit Laurens, ubi tectus harundine serpit

599

Primary

in freta flumineis vicina Numicius undis.

600

Primary

Hunc iubet Aeneae, quaecumque obnoxia morti,

601

Primary

abluere et tacito deferre sub aequora cursu;

602

Primary

corniger exsequitur Veneris mandata suisque,

603

Primary

quidquid in Aenea fuerat mortale, repurgat

604

Primary

et respergit aquis: pars optima restitit illi.

605

Primary

Lustratum genetrix divino corpus odore

606

Primary

unxit et ambrosia cum dulci nectare mixta

607

Primary

contigit os fecitque deum, quem turba Quirini

608

Primary

nuncupat Indigetem temploque arisque recepit.

609

Primary

Inde sub Ascanii dicione binominis Alba

610

Primary

resque Latina fuit. Succedit Silvius illi.

611

Primary

Quo satus antiquo tenuit repetita Latinus

612

Primary

nomina cum sceptro. Clarus subit Alba Latinum.

613

Primary

Epytus ex illo est; post hunc Capetusque Capysque,

614

Primary

sed Capys ante fuit. Regnum Tiberinus ab illis

615

Primary

cepit et in Tusci demersus fluminis undis

616

Primary

nomina fecit aquae; de quo Remulusque feroxque

617

Primary

Acrota sunt geniti. Remulus maturior annis

618

Primary

fulmineo periit, imitator fulminis, ictu.

619

Primary

Fratre suo sceptrum moderatior Acrota forti

620

Primary

tradit Aventino, qui, quo regnarat, eodem

621

Primary

monte iacet positus tribuitque vocabula monti.

622

Primary

Iamque Palatinae summam Proca gentis habebat.

623

Primary

Rege sub hoc Pomona fuit, qua nulla Latinas

624

Primary

inter hamadryadas coluit sollertius hortos

625

Primary

nec fuit arborei studiosior altera fetus.

626

Primary

Unde tenet nomen: non silvas illa nec amnes,

627

Primary

rus amat et ramos felicia poma ferentes.

628

Primary

Nec iaculo gravis est, sed adunca dextera falce,

629

Primary

qua modo luxuriem premit et spatiantia passim

630

Primary

bracchia compescit, fisso modo cortice lignum

631

Primary

inserit et sucos alieno praestat alumno;

632

Primary

nec sentire sitim patitur bibulaeque recurvas

633

Primary

radicis fibras labentibus inrigat undis:

634

Primary

hic amor, hoc studium; veneris quoque nulla cupido est.

635

Primary

Vim tamen agrestum metuens pomaria claudit

636

Primary

intus et accessus prohibet refugitque viriles.

637

Primary

Quid non et satyri, saltatibus apta iuventus,

638

Primary

fecere et pinu praecincti cornua Panes

639

Primary

Silenusque, suis semper iuvenalior annis,

640

Primary

quique deus fures vel falce vel inguine terret,

641

Primary

ut poterentur ea? Sed enim superabat amando

642

Primary

hos quoque Vertumnus neque erat felicior illis.

643

Primary

O quotiens habitu duri messoris aristas

644

Primary

corbe tulit verique fuit messoris imago!

645

Primary

Tempora saepe gerens faeno religata recenti

646

Primary

desectum poterat gramen versasse videri;

647

Primary

saepe manu stimulos rigida portabat, ut illum

648

Primary

iurasses fessos modo disiunxisse iuvencos.

649

Primary

Falce data frondator erat vitisque putator;

650

Primary

induerat scalas: lecturum poma putares;

651

Primary

miles erat gladio, piscator harundine sumpta.

652

Primary

Denique per multas aditum sibi saepe figuras

653

Primary

repperit, ut caperet spectatae gaudia formae.

654

Primary

Ille etiam picta redimitus tempora mitra,

655

Primary

innitens baculo, positis per tempora canis,

656

Primary

adsimulavit anum cultosque intravit in hortos

657

Primary

pomaque mirata est “tanto” que “potentior!” inquit,

658

Primary

paucaque laudatae dedit oscula, qualia numquam

659

Primary

vera dedisset anus, glaebaque incurva resedit

660

Primary

suspiciens pandos autumni pondere ramos.

661

Primary

Ulmus erat contra speciosa nitentibus uvis:

662

Primary

quam socia postquam pariter cum vite probavit,

663

Primary

“at si staret” ait “caelebs sine palmite truncus,

664

Primary

nil praeter frondes, quare peteretur, haberet;

665

Primary

haec quoque, quae iuncta est, vitis requiescit in illo:

666

Primary

si non nupta foret, terrae acclinata iaceret.

667

Primary

Tu tamen exemplo non tangeris arboris huius

668

Primary

concubitusque fugis nec te coniungere curas.

669

Primary

Atque utinam velles! Helene non pluribus esset

670

Primary

sollicitata procis nec quae Lapitheia movit

671

Primary

proelia nec coniunx nimium tardantis Ulixei.

672

Primary

Nunc quoque, cum fugias averserisque petentes,

673

Primary

mille viri cupiunt et semideique deique

674

Primary

et quaecumque tenent Albanos numina montes.

675

Primary

Sed tu, si sapies, si te bene iungere anumque

676

Primary

hanc audire voles, quae te plus omnibus illis,

677

Primary

plus quam credis, amo, vulgares reice taedas

678

Primary

Vertumnumque tori socium tibi selige! pro quo

679

Primary

me quoque pignus habes (neque enim sibi notior ille est,

680

Primary

quam mihi); nec passim toto vagus errat in orbe:

681

Primary

haec loca magna colit; nec, uti pars magna procorum,

682

Primary

quam modo vidit, amat: tu primus et ultimus illi

683

Primary

ardor eris, solique suos tibi devovet annos.

684

Primary

Adde, quod est iuvenis, quod naturale decoris

685

Primary

munus habet formasque apte fingetur in omnes,

686

Primary

et quod erit iussus, iubeas licet omnia, fiet.

687

Primary

Quid quod amatis idem? quod, quae tibi poma coluntur,

688

Primary

primus habet laetaque tenet tua munera dextra?

689

Primary

Sed neque iam fetus desiderat arbore demptos,

690

Primary

nec, quas hortus alit, cum sucis mitibus herbas,

691

Primary

nec quicquam, nisi te; miserere ardentis et ipsum,

692

Primary

quod petit, ore meo praesentem crede precari

693

Primary

ultoresque deos et pectora dura perosam

694

Primary

Idalien memoremque time Rhamnusidis iram!

695

Primary

Quoque magis timeas (etenim mihi multa vetustas

696

Primary

scire dedit), referam tota notissima Cypro

697

Primary

facta, quibus flecti facile et mitescere possis.

698

Primary

Viderat a veteris generosam sanguine Teucri

699

Primary

Iphis Anaxareten, humili de stirpe creatus,

700

Primary

viderat et totis perceperat ossibus aestum

701

Primary

luctatusque diu, postquam ratione furorem

702

Primary

vincere non potuit, supplex ad limina venit

703

Primary

et modo nutrici miserum confessus amorem,

704

Primary

ne sibi dura foret, per spes oravit alumnae,

705

Primary

et modo de multis blanditus cuique ministris

706

Primary

sollicita petiit propensum voce favorem;

707

Primary

saepe ferenda dedit blandis sua verba tabellis,

708

Primary

interdum madidas lacrimarum rore coronas

709

Primary

postibus intendit posuitque in limine duro

710

Primary

molle latus tristisque serae convicia fecit.

711

Primary

Saevior illa freto surgente cadentibus Haedis,

712

Primary

durior et ferro, quod Noricus excoquit ignis,

713

Primary

et saxo, quod adhuc vivum radice tenetur,

714

Primary

spernit et inridet factisque inmitibus addit

715

Primary

verba superba ferox et spe quoque fraudat amantem.

716

Primary

Non tulit impatiens longi tormenta doloris

717

Primary

Iphis et ante fores haec verba novissima dixit:

718

Primary

“Vincis, Anaxarete, neque erunt tibi taedia tandem

719

Primary

ulla ferenda mei: laetos molire triumphos

720

Primary

et Paeana voca nitidaque incingere lauru!

721

Primary

Vincis enim, moriorque libens: age, ferrea, gaude!

722

Primary

Certe aliquid laudare mei cogeris amoris,

723

Primary

quo tibi sim gratus, meritumque fatebere nostrum

724

Primary

Non tamen ante tui curam fugisse memento,

725

Primary

quam vitam, geminaque simul mihi luce carendum est.

726

Primary

Nec tibi fama mei ventura est nuntia leti:

727

Primary

ipse ego, ne dubites, adero praesensque videbor,

728

Primary

corpore ut exanimi crudelia lumina pascas.

729

Primary

Si tamen, o superi, mortalia facta videtis,

730

Primary

este mei memores (nihil ultra lingua precari

731

Primary

sustinet) et longo facite ut narremur in aevo,

732

Primary

et, quae dempsistis vitae, date tempora famae!”

733

Primary

Dixit, et ad postes ornatos saepe coronis

734

Primary

umentes oculos et pallida bracchia tollens,

735

Primary

cum foribus laquei religaret vincula summis,

736

Primary

“haec tibi serta placent, crudelis et impia?” dixit,

737

Primary

inseruitque caput, sed tum quoque versus ad illam,

738

Primary

atque onus infelix elisa fauce pependit.

739

Primary

Icta pedum motu est adapertaque ianua factum

739

Primary

icta pedum motu trepidantem et multa timentem

740

Primary

visa dedisse sonum est adapertaque ianua factum

741

Primary

prodidit. Exclamant famuli frustraque levatum

742

Primary

(nam pater occiderat) referunt ad limina matris;

743

Primary

accipit illa sinu complexaque frigida nati

744

Primary

membra sui postquam miserarum verba parentum

745

Primary

edidit et matrum miserarum facta peregit,

746

Primary

funera ducebat mediam lacrimosa per urbem

747

Primary

luridaque arsuro portabat membra feretro.

748

Primary

Forte viae vicina domus, qua flebilis ibat

749

Primary

pompa, fuit, duraeque sonus plangoris ad aures

750

Primary

venit Anaxaretae, quam iam deus ultor agebat:

751

Primary

mota “tamen videamus” ait “miserabile funus”

752

Primary

et patulis iniit tectum sublime fenestris;

753

Primary

vixque bene impositum lecto prospexerat Iphin,

754

Primary

deriguere oculi, calidusque e corpore sanguis

755

Primary

inducto pallore fugit, conataque retro

756

Primary

ferre pedes haesit, conata avertere vultus

757

Primary

hoc quoque non potuit, paulatimque occupat artus,

758

Primary

quod fuit in duro iam pridem pectore, saxum.

759

Primary

Neve ea ficta putes, dominae sub imagine signum

760

Primary

servat adhuc Salamis: Veneris quoque nomine templum

761

Primary

Prospicientis habet. — Quorum memor, o mea, lentos

762

Primary

pone, precor, fastus et amanti iungere, nymphe.

763

Primary

Sic tibi nil vernum nascentia frigus adurat

764

Primary

poma nec excutiant rapidi florentia venti!'

765

Primary

Haec ubi nequiquam formae deus aptus anili

766

Primary

edidit, in iuvenem rediit et anilia demit

767

Primary

instrumenta sibi talisque apparuit illi,

768

Primary

qualis ubi oppositas nitidissima solis imago

769

Primary

evicit nubes nullaque obstante reluxit,

770

Primary

vimque parat: sed vi non est opus, inque figura

771

Primary

capta dei nymphe est et mutua vulnera sensit.

772

Primary

Proximus Ausonias iniusti miles Amuli

773

Primary

rexit opes, Numitorque senex amissa nepotis

774

Primary

munere regna capit, festisque Palilibus urbis

775

Primary

moenia conduntur, Tatiusque patresque Sabini

776

Primary

bella gerunt, arcisque via Tarpeia reclusa

777

Primary

dignam animam poena congestis exuit armis.

778

Primary

Inde sati Curibus tacitorum more luporum

779

Primary

ore premunt voces et corpora victa sopore

780

Primary

invadunt portasque petunt, quas obice firmo

781

Primary

clauserat Iliades: unam tamen ipsa reclusit

782

Primary

nec strepitum verso Saturnia cardine fecit.

783

Primary

Sola Venus portae cecidisse repagula sensit

784

Primary

et clausura fuit, nisi quod rescindere numquam

785

Primary

dis licet acta deum. Iano loca iuncta tenebant

786

Primary

naides Ausoniae gelido rorantia fonte:

787

Primary

has rogat auxilium, nec nymphae iusta petentem

788

Primary

sustinuere deam venasque et flumina fontis

789

Primary

elicuere sui; nondum tamen invia Iani

790

Primary

ora patentis erant, neque iter praecluserat unda:

791

Primary

lurida supponunt fecundo sulphura fonti

792

Primary

incenduntque cavas fumante bitumine venas.

793

Primary

Viribus his aliisque vapor penetravit ad ima

794

Primary

fontis, et Alpino modo quae certare rigori

795

Primary

audebatis aquae, non ceditis ignibus ipsis!

796

Primary

Flammifera gemini fumant adspergine postes,

797

Primary

portaque, nequiquam rigidis promissa Sabinis,

798

Primary

fonte fuit praestructa novo, dum Martius arma

799

Primary

indueret miles; quae postquam Romulus ultro

800

Primary

obtulit, et strata est tellus Romana Sabinis

801

Primary

corporibus strata estque suis, generique cruorem

802

Primary

sanguine cum soceri permiscuit impius ensis,

803

Primary

pace tamen sisti bellum nec in ultima tantum

804

Primary

decertare placet Tatiumque accedere regno.

805

Primary

Occiderat Tatius, populisque aequata duobus,

806

Primary

Romule, iura dabas, posita cum casside Mavors

807

Primary

talibus adfatur divumque hominumque parentem:

808

Primary

“Tempus adest, genitor, quoniam fundamine magno

809

Primary

res Romana valet et praeside pendet ab uno,

810

Primary

praemia (sunt promissa mihi dignoque nepoti!)

811

Primary

solvere et ablatum terris imponere caelo.

812

Primary

Tu mihi concilio quondam praesente deorum

813

Primary

(nam memoro memorique animo pia verba notavi)

814

Primary

“unus erit, quem tu tolles in caerula caeli”

815

Primary

dixisti: rata sit verborum summa tuorum!”

816

Primary

Adnuit omnipotens et nubibus aera caecis

817

Primary

occuluit tonitruque et fulgure terruit orbem:

818

Primary

quae sibi promissae sensit rata signa rapinae

819

Primary

innixusque hastae pressos temone cruento

820

Primary

impavidus conscendit equos Gradivus et ictu

821

Primary

verberis increpuit pronusque per aera lapsus

822

Primary

constitit in summo nemorosi colle Palati

823

Primary

reddentemque suo non regia iura Quiriti

824

Primary

abstulit Iliaden: corpus mortale per auras

825

Primary

dilapsum tenues, ceu lata plumbea funda

826

Primary

missa solet medio glans intabescere caelo.

827

Primary

Pulchra subit facies et pulvinaribus altis

828

Primary

dignior, est qualis trabeati forma Quirini.

829

Primary

Flebat ut amissum coniunx, cum regia Iuno

830

Primary

Irin ad Hersiliam descendere limite curvo

831

Primary

imperat et vacuae sua sic mandata referre:

832

Primary

“O et de Latio, o et de gente Sabina

833

Primary

praecipuum, matrona, decus, dignissima tanti

834

Primary

ante fuisse viri, coniunx nunc esse Quirini,

835

Primary

siste tuos fletus et, si tibi cura videndi

836

Primary

coniugis est, duce me lucum pete, colle Quirini

837

Primary

qui viret et templum Romani regis obumbrat.”

838

Primary

Paret et in terram pictos delapsa per arcus

839

Primary

Hersilien iussis compellat vocibus Iris.

840

Primary

Illa verecundo vix tollens lumina vultu

841

Primary

“o, dea, namque mihi nec, quae sis, dicere promptum est,

842

Primary

et liquet esse deam, duc, o duc” inquit “et offer

843

Primary

coniugis ora mihi, quem si modo posse videre

844

Primary

fata semel dederint, caelum accepisse fatebor.”

845

Primary

Nec mora, Romuleos cum virgine Thaumantea

846

Primary

ingreditur colles: ibi sidus ab aethere lapsum

847

Primary

decidit in terras, a cuius lumine flagrans

848

Primary

Hersilie crines cum sidere cessit in auras.

849

Primary

Hanc manibus notis Romanae conditor urbis

850

Primary

excipit et priscum pariter cum corpore nomen

851

Primary

mutat Horamque vocat, quae nunc dea iuncta Quirino est.

Text notes and edition context

Work

Metamorphoses

Ovid arranges myth as a chain of transformations, linking creation, desire, punishment, divine violence, and poetic self-fashioning across fifteen books.

Mythological epic / narrative poem | Original language: Latin

Early Imperial Roman poem, completed in the early 1st century CE

You are reading Book 14.

Primary Edition

Hugo Magnus

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Magnus Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Metamorphoses source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:14.1 -> urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:14.851

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0959/phi006/phi0959.phi006.perseus-lat2.xml

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 14 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.