Reader

Reader | Aeneid, Book 4

Aeneid

Virgil

Book 4 | Primary edition: J. B. Greenough

Text

Position

Line 1 of 705

Waypoints

Line RefJ. B. Greenough | Latin
1

Primary

At regina gravi iamdudum saucia cura

2

Primary

volnus alit venis, et caeco carpitur igni.

3

Primary

Multa viri virtus animo, multusque recursat

4

Primary

gentis honos: haerent infixi pectore voltus

5

Primary

verbaque, nec placidam membris dat cura quietem.

6

Primary

Postera Phoebea lustrabat lampade terras,

7

Primary

umentemque Aurora polo dimoverat umbram,

8

Primary

cum sic unanimam adloquitur male sana sororem:

9

Primary

Anna soror, quae me suspensam insomnia terrent!

10

Primary

Quis novus hic nostris successit sedibus hospes,

11

Primary

quem sese ore ferens, quam forti pectore et armis!

12

Primary

Credo equidem, nec vana fides, genus esse deorum.

13

Primary

Degeneres animos timor arguit: heu, quibus ille

14

Primary

iactatus fatis! Quae bella exhausta canebat!

15

Primary

Si mihi non animo fixum immotumque sederet,

16

Primary

ne cui me vinclo vellem sociare iugali,

17

Primary

postquam primus amor deceptam morte fefellit;

18

Primary

si non pertaesum thalami taedaeque fuisset,

19

Primary

huic uni forsan potui succumbere culpae.

20

Primary

Anna, fatebor enim, miseri post fata Sychaei

21

Primary

coniugis et sparsos fraterna caede Penatis,

22

Primary

solus hic inflexit sensus, animumque labantem

23

Primary

impulit: adgnosco veteris vestigia flammae.

24

Primary

Sed mihi vel tellus optem prius ima dehiscat,

25

Primary

vel Pater omnipotens adigat me fulmine ad umbras,

26

Primary

pallentis umbras Erebi noctemque profundam,

27

Primary

ante, Pudor, quam te violo, aut tua iura resolvo.

28

Primary

Ille meos, primus qui me sibi iunxit, amores

29

Primary

abstulit; ille habeat secum servetque sepulchro.

30

Primary

Sic effata sinum lacrimis implevit obortis.

31

Primary

Anna refert: O luce magis dilecta sorori,

32

Primary

solane perpetua maerens carpere iuventa,

33

Primary

nec dulcis natos, Veneris nec praemia noris?

34

Primary

Id cinerem aut Manis credis curare sepultos?

35

Primary

Esto: aegram nulli quondam flexere mariti,

36

Primary

non Libyae, non ante Tyro; despectus Iarbas

37

Primary

ductoresque alii, quos Africa terra triumphis

38

Primary

dives alit: placitone etiam pugnabis amori?

39

Primary

Nec venit in mentem, quorum consederis arvis?

40

Primary

Hinc Gaetulae urbes, genus insuperabile bello,

41

Primary

et Numidae infreni cingunt et inhospita Syrtis;

42

Primary

hinc deserta siti regio, lateque furentes

43

Primary

Barcaei. Quid bella Tyro surgentia dicam,

44

Primary

germanique minas?

45

Primary

Dis equidem auspicibus reor et Iunone secunda

46

Primary

hunc cursum Iliacas vento tenuisse carinas.

47

Primary

Quam tu urbem, soror, hanc cernes, quae surgere regna

48

Primary

coniugio tali! Teucrum comitantibus armis

49

Primary

Punica se quantis attollet gloria rebus!

50

Primary

Tu modo posce deos veniam, sacrisque litatis

51

Primary

indulge hospitio, causasque innecte morandi,

52

Primary

dum pelago desaevit hiemps et aquosus Orion,

53

Primary

quassataeque rates, dum non tractabile caelum.

54

Primary

His dictis incensum animum inflammavit amore,

55

Primary

spemque dedit dubiae menti, solvitque pudorem.

56

Primary

Principio delubra adeunt, pacemque per aras

57

Primary

exquirunt; mactant lectas de more bidentis

58

Primary

legiferae Cereri Phoeboque patrique Lyaeo,

59

Primary

Iunoni ante omnis, cui vincla iugalia curae.

60

Primary

Ipsa, tenens dextra pateram, pulcherrima Dido

61

Primary

candentis vaccae media inter cornua fundit,

62

Primary

aut ante ora deum pinguis spatiatur ad aras,

63

Primary

instauratque diem donis, pecudumque reclusis

64

Primary

pectoribus inhians spirantia consulit exta.

65

Primary

Heu vatum ignarae mentes! quid vota furentem,

66

Primary

quid delubra iuvant? Est mollis flamma medullas

67

Primary

interea, et tacitum vivit sub pectore volnus.

68

Primary

Uritur infelix Dido, totaque vagatur

69

Primary

urbe furens, qualis coniecta cerva sagitta,

70

Primary

quam procul incautam nemora inter Cresia fixit

71

Primary

pastor agens telis, liquitque volatile ferrum

72

Primary

nescius; illa fuga silvas saltusque peragrat

73

Primary

Dictaeos; haeret lateri letalis arundo.

74

Primary

Nunc media Aenean secum per moenia ducit,

75

Primary

Sidoniasque ostentat opes urbemque paratam;

76

Primary

incipit effari, mediaque in voce resistit;

77

Primary

nunc eadem labente die convivia quaerit,

78

Primary

Iliacosque iterum demens audire labores

79

Primary

exposcit, pendetque iterum narrantis ab ore.

80

Primary

Post, ubi digressi, lumenque obscura vicissim

81

Primary

luna premit suadentque cadentia sidera somnos,

82

Primary

sola domo maeret vacua, stratisque relictis

83

Primary

incubat, illum absens absentem auditque videtque;

84

Primary

aut gremio Ascanium, genitoris imagine capta,

85

Primary

detinet, infandum si fallere possit amorem.

86

Primary

Non coeptae adsurgunt turres, non arma iuventus

87

Primary

exercet, portusve aut propugnacula bello

88

Primary

tuta parant; pendent opera interrupta, minaeque

89

Primary

murorum ingentes aequataque machina caelo.

90

Primary

Quam simul ac tali persensit peste teneri

91

Primary

cara Iovis coniunx, nec famam obstare furori,

92

Primary

talibus adgreditur Venerem Saturnia dictis:

93

Primary

Egregiam vero laudem et spolia ampla refertis

94

Primary

tuque puerque tuus, magnum et memorabile numen,

95

Primary

una dolo divom si femina victa duorum est!

96

Primary

Nec me adeo fallit veritam te moenia nostra

97

Primary

suspectas habuisse domos Karthaginis altae.

98

Primary

Sed quis erit modus, aut quo nunc certamine tanto?

99

Primary

Quin potius pacem aeternam pactosque hymenaeos

100

Primary

exercemus? Habes, tota quod mente petisti:

101

Primary

ardet amans Dido, traxitque per ossa furorem.

102

Primary

Communem hunc ergo populum paribusque regamus

103

Primary

auspiciis; liceat Phrygio servire marito,

104

Primary

dotalisque tuae Tyrios permittere dextrae.

105

Primary

Olli—sensit enim simulata mente locutam,

106

Primary

quo regnum Italiae Libycas averteret oras—

107

Primary

sic contra est ingressa Venus: Quis talia demens

108

Primary

abnuat, aut tecum malit contendere bello,

109

Primary

si modo, quod memoras, factum fortuna sequatur.

110

Primary

Sed fatis incerta feror, si Iuppiter unam

111

Primary

esse velit Tyriis urbem Troiaque profectis,

112

Primary

miscerive probet populos, aut foedera iungi.

113

Primary

Tu coniunx tibi fas animum temptare precando.

114

Primary

Perge; sequar . Tum sic excepit regia Iuno:

115

Primary

Mecum erit iste labor: nunc qua ratione, quod instat

116

Primary

confieri possit, paucis, adverte, docebo.

117

Primary

Venatum Aeneas unaque miserrima Dido

118

Primary

in nemus ire parant, ubi primos crastinus ortus

119

Primary

extulerit Titan, radiisque retexerit orbem.

120

Primary

His ego nigrantem commixta grandine nimbum,

121

Primary

dum trepidant alae, saltusque indagine cingunt,

122

Primary

desuper infundam, et tonitru caelum omne ciebo.

123

Primary

Diffugient comites et nocte tegentur opaca:

124

Primary

speluncam Dido dux et Troianus eandem

125

Primary

devenient; adero, et, tua si mihi certa voluntas,

126

Primary

conubio iungam stabili propriamque dicabo,

127

Primary

hic hymenaeus erit. —Non adversata petenti

128

Primary

adnuit, atque dolis risit Cytherea repertis.

129

Primary

Oceanum interea surgens Aurora reliquit.

130

Primary

It portis iubare exorto delecta iuventus;

131

Primary

retia rara, plagae, lato venabula ferro,

132

Primary

Massylique ruunt equites et odora canum vis.

133

Primary

Reginam thalamo cunctantem ad limina primi

134

Primary

Poenorum exspectant, ostroque insignis et auro

135

Primary

stat sonipes, ac frena ferox spumantia mandit.

136

Primary

Tandem progreditur, magna stipante caterva,

137

Primary

Sidoniam picto chlamydem circumdata limbo.

138

Primary

Cui pharetra ex auro, crines nodantur in aurum,

139

Primary

aurea purpuream subnectit fibula vestem.

140

Primary

Nec non et Phrygii comites et laetus Iulus

141

Primary

incedunt. Ipse ante alios pulcherrimus omnis

142

Primary

infert se socium Aeneas atque agmina iungit.

143

Primary

Qualis ubi hibernam Lyciam Xanthique fluenta

144

Primary

deserit ac Delum maternam invisit Apollo,

145

Primary

instauratque choros, mixtique altaria circum

146

Primary

Cretesque Dryopesque fremunt pictique Agathyrsi;

147

Primary

ipse iugis Cynthi graditur, mollique fluentem

148

Primary

fronde premit crinem fingens atque implicat auro;

149

Primary

tela sonant umeris: haud illo segnior ibat

150

Primary

Aeneas; tantum egregio decus enitet ore.

151

Primary

Postquam altos ventum in montis atque invia lustra,

152

Primary

ecce ferae, saxi deiectae vertice, caprae

153

Primary

decurrere iugis; alia de parte patentis

154

Primary

transmittunt cursu campos atque agmina cervi

155

Primary

pulverulenta fuga glomerant montisque relinquunt.

156

Primary

At puer Ascanius mediis in vallibus acri

157

Primary

gaudet equo, iamque hos cursu, iam praeterit illos,

158

Primary

spumantemque dari pecora inter inertia votis

159

Primary

optat aprum, aut fulvum descendere monte leonem.

160

Primary

Interea magno misceri murmure caelum

161

Primary

incipit; insequitur commixta grandine nimbus;

162

Primary

et Tyrii comites passim et Troiana iuventus

163

Primary

Dardaniusque nepos Veneris diversa per agros

164

Primary

tecta metu petiere; ruunt de montibus amnes.

165

Primary

Speluncam Dido dux et Troianus eandem

166

Primary

deveniunt: prima et Tellus et pronuba Iuno

167

Primary

dant signum; fulsere ignes et conscius aether

168

Primary

conubiis, summoque ulularunt vertice nymphae.

169

Primary

Ille dies primus leti primusque malorum

170

Primary

causa fuit; neque enim specie famave movetur,

171

Primary

nec iam furtivum Dido meditatur amorem:

172

Primary

coniugium vocat; hoc praetexit nomine culpam.

173

Primary

Extemplo Libyae magnas it Fama per urbes—

174

Primary

Fama, malum qua non aliud velocius ullum;

175

Primary

mobilitate viget, viresque adquirit eundo,

176

Primary

parva metu primo, mox sese attollit in auras,

177

Primary

ingrediturque solo, et caput inter nubila condit.

178

Primary

Illam Terra parens, ira inritata deorum,

179

Primary

extremam (ut perhibent) Coeo Enceladoque sororem

180

Primary

progenuit, pedibus celerem et pernicibus alis,

181

Primary

monstrum horrendum, ingens, cui, quot sunt corpore plumae

182

Primary

tot vigiles oculi subter, mirabile dictu,

183

Primary

tot linguae, totidem ora sonant, tot subrigit aures.

184

Primary

Nocte volat caeli medio terraeque per umbram,

185

Primary

stridens, nec dulci declinat lumina somno;

186

Primary

luce sedet custos aut summi culmine tecti,

187

Primary

turribus aut altis, et magnas territat urbes;

188

Primary

tam ficti pravique tenax, quam nuntia veri.

189

Primary

Haec tum multiplici populos sermone replebat

190

Primary

gaudens, et pariter facta atque infecta canebat:

191

Primary

venisse Aenean, Troiano sanguine cretum,

192

Primary

cui se pulchra viro dignetur iungere Dido;

193

Primary

nunc hiemem inter se luxu, quam longa, fovere

194

Primary

regnorum immemores turpique cupidine captos.

195

Primary

Haec passim dea foeda virum diffundit in ora.

196

Primary

Protinus ad regem cursus detorquet Iarban,

197

Primary

incenditque animum dictis atque aggerat iras.

198

Primary

Hic Hammone satus, rapta Garamantide Nympha,

199

Primary

templa Iovi centum latis immania regnis,

200

Primary

centum aras posuit, vigilemque sacraverat ignem,

201

Primary

excubias divom aeternas, pecudumque cruore

202

Primary

pingue solum et variis florentia limina sertis.

203

Primary

Isque amens animi et rumore accensus amaro

204

Primary

dicitur ante aras media inter numina divom

205

Primary

multa Iovem manibus supplex orasse supinis:

206

Primary

Iuppiter omnipotens, cui nunc Maurusia pictis

207

Primary

gens epulata toris Lenaeum libat honorem,

208

Primary

aspicis haec, an te, genitor, cum fulmina torques,

209

Primary

nequiquam horremus, caecique in nubibus ignes

210

Primary

terrificant animos et inania murmura miscent?

211

Primary

Femina, quae nostris errans in finibus urbem

212

Primary

exiguam pretio posuit, cui litus arandum

213

Primary

cuique loci leges dedimus, conubia nostra

214

Primary

reppulit, ac dominum Aenean in regna recepit.

215

Primary

Et nunc ille Paris cum semiviro comitatu,

216

Primary

Maeonia mentum mitra crinemque madentem

217

Primary

subnexus, rapto potitur: nos munera templis

218

Primary

quippe tuis ferimus, famamque fovemus inanem.

219

Primary

Talibus orantem dictis arasque tenentem

220

Primary

audiit omnipotens, oculosque ad moenia torsit

221

Primary

regia et oblitos famae melioris amantes.

222

Primary

Tum sic Mercurium adloquitur ac talia mandat:

223

Primary

Vade age, nate, voca Zephyros et labere pennis,

224

Primary

Dardaniumque ducem, Tyria Karthagine qui nunc

225

Primary

exspectat, fatisque datas non respicit urbes,

226

Primary

adloquere, et celeris defer mea dicta per auras.

227

Primary

Non illum nobis genetrix pulcherrima talem

228

Primary

promisit, Graiumque ideo bis vindicat armis;

229

Primary

sed fore, qui gravidam imperiis belloque frementem

230

Primary

Italiam regeret, genus alto a sanguine Teucri

231

Primary

proderet, ac totum sub leges mitteret orbem.

232

Primary

Si nulla accendit tantarum gloria rerum,

233

Primary

nec super ipse sua molitur laude laborem,

234

Primary

Ascanione pater Romanas invidet arces?

235

Primary

Quid struit, aut qua spe inimica in gente moratur,

236

Primary

nec prolem Ausoniam et Lavinia respicit arva?

237

Primary

Naviget: haec summa est; hic nostri nuntius esto.

238

Primary

Dixerat. Ille patris magni parere parabat

239

Primary

imperio; et primum pedibus talaria nectit

240

Primary

aurea, quae sublimem alis sive aequora supra

241

Primary

seu terram rapido pariter cum flamine portant;

242

Primary

tum virgam capit: hac animas ille evocat Orco

243

Primary

pallentis, alias sub Tartara tristia mittit,

244

Primary

dat somnos adimitque, et lumina morte resignat.

245

Primary

Illa fretus agit ventos, et turbida tranat

246

Primary

nubila; iamque volans apicem et latera ardua cernit

247

Primary

Atlantis duri, caelum qui vertice fulcit,

248

Primary

Atlantis, cinctum adsidue cui nubibus atris

249

Primary

piniferum caput et vento pulsatur et imbri;

250

Primary

nix umeros infusa tegit; tum flumina mento

251

Primary

praecipitant senis, et glacie riget horrida barba.

252

Primary

Hic primum paribus nitens Cyllenius alis

253

Primary

constitit; hinc toto praeceps se corpore ad undas

254

Primary

misit, avi similis, quae circum litora, circum

255

Primary

piscosos scopulos humilis volat aequora iuxta.

256

Primary

Haud aliter terras inter caelumque volabat,

257

Primary

litus harenosum Libyae ventosque secabat

258

Primary

materno veniens ab avo Cyllenia proles.

259

Primary

Ut primum alatis tetigit magalia plantis,

260

Primary

Aenean fundantem arces ac tecta novantem

261

Primary

conspicit; atque illi stellatus iaspide fulva

262

Primary

ensis erat, Tyrioque ardebat murice laena

263

Primary

demissa ex umeris, dives quae munera Dido

264

Primary

fecerat, et tenui telas discreverat auro.

265

Primary

Continuo invadit: Tu nunc Karthaginis altae

266

Primary

fundamenta locas, pulchramque uxorius urbem

267

Primary

exstruis, heu regni rerumque oblite tuarum?

268

Primary

Ipse deum tibi me claro demittit Olympo

269

Primary

regnator, caelum ac terras qui numine torquet;

270

Primary

ipse haec ferre iubet celeris mandata per auras:

271

Primary

quid struis, aut qua spe Libycis teris otia terris?

272

Primary

Si te nulla movet tantarum gloria rerum,

273

Primary

nec super ipse tua moliris laude laborem,

274

Primary

Ascanium surgentem et spes heredis Iuli

275

Primary

respice, cui regnum Italiae Romanaque tellus

276

Primary

debentur. Tali Cyllenius ore locutus

277

Primary

mortalis visus medio sermone reliquit,

278

Primary

et procul in tenuem ex oculis evanuit auram.

279

Primary

At vero Aeneas aspectu obmutuit amens,

280

Primary

arrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit.

281

Primary

Ardet abire fuga dulcisque relinquere terras,

282

Primary

attonitus tanto monitu imperioque deorum.

283

Primary

Heu quid agat? Quo nunc reginam ambire furentem

284

Primary

audeat adfatu? Quae prima exordia sumat?

285

Primary

Atque animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc,

286

Primary

in partisque rapit varias perque omnia versat.

287

Primary

Haec alternanti potior sententia visa est:

288

Primary

Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum,

289

Primary

classem aptent taciti sociosque ad litora cogant,

290

Primary

arma parent, et quae rebus sit causa novandis

291

Primary

dissimulent; sese interea, quando optuma Dido

292

Primary

nesciat et tantos rumpi non speret amores,

293

Primary

temptaturum aditus, et quae mollissima fandi

294

Primary

tempora, quis rebus dexter modus. Ocius omnes

295

Primary

imperio laeti parent ac iussa facessunt.

296

Primary

At regina dolos—quis fallere possit amantem?

297

Primary

praesensit, motusque excepit prima futuros,

298

Primary

omnia tuta timens. Eadem impia Fama furenti

299

Primary

detulit armari classem cursumque parari.

300

Primary

Saevit inops animi, totamque incensa per urbem

301

Primary

bacchatur, qualis commotis excita sacris

302

Primary

Thyias, ubi audito stimulant trieterica Baccho

303

Primary

orgia, nocturnusque vocat clamore Cithaeron.

304

Primary

Tandem his Aenean compellat vocibus ultro:

305

Primary

Dissimulare etiam sperasti, perfide, tantum

306

Primary

posse nefas, tacitusque mea decedere terra?

307

Primary

Nec te noster amor, nec te data dextera quondam,

308

Primary

nec moritura tenet crudeli funere Dido?

309

Primary

Quin etiam hiberno moliris sidere classem,

310

Primary

et mediis properas aquilonibus ire per altum,

311

Primary

crudelis? Quid, si non arva aliena domosque

312

Primary

ignotas peteres, sed Troia antiqua maneret,

313

Primary

Troia per undosum peteretur classibus aequor

314

Primary

Mene fugis? Per ego has lacrimas dextramque tuam te

315

Primary

(quando aliud mihi iam miserae nihil ipsa reliqui)

316

Primary

per conubia nostra, per inceptos hymenaeos,

317

Primary

si bene quid de te merui, fuit aut tibi quicquam

318

Primary

dulce meum, miserere domus labentis, et istam—

319

Primary

oro, si quis adhuc precibus locus—exue mentem.

320

Primary

Te propter Libycae gentes Nomadumque tyranni

321

Primary

odere, infensi Tyrii; te propter eundem

322

Primary

exstinctus pudor, et, qua sola sidera adibam,

323

Primary

fama prior. Cui me moribundam deseris, hospes?

324

Primary

Hoc solum nomen quoniam de coniuge restat.

325

Primary

Quid moror? An mea Pygmalion dum moenia frater

326

Primary

destruat, aut captam ducat Gaetulus Iarbas?

327

Primary

Saltem si qua mihi de te suscepta fuisset

328

Primary

ante fugam suboles, si quis mihi parvulus aula

329

Primary

luderet Aeneas, qui te tamen ore referret,

330

Primary

non equidem omnino capta ac deserta viderer.

331

Primary

Dixerat. Ille Iovis monitis immota tenebat

332

Primary

lumina, et obnixus curam sub corde premebat.

333

Primary

Tandem pauca refert: Ego te, quae plurima fando

334

Primary

enumerare vales, numquam, regina, negabo

335

Primary

promeritam; nec me meminisse pigebit Elissae,

336

Primary

dum memor ipse mei, dum spiritus hos regit artus.

337

Primary

Pro re pauca loquar. Neque ego hanc abscondere furto

338

Primary

speravi—ne finge—fugam, nec coniugis umquam

339

Primary

praetendi taedas, aut haec in foedera veni.

340

Primary

Me si fata meis paterentur ducere vitam

341

Primary

auspiciis et sponte mea componere curas,

342

Primary

urbem Troianam primum dulcisque meorum

343

Primary

reliquias colerem, Priami tecta alta manerent,

344

Primary

et recidiva manu posuissem Pergama victis.

345

Primary

Sed nunc Italiam magnam Gryneus Apollo,

346

Primary

Italiam Lyciae iussere capessere sortes:

347

Primary

hic amor, haec patria est. Si te Karthaginis arces,

348

Primary

Phoenissam, Libycaeque aspectus detinet urbis,

349

Primary

quae tandem, Ausonia Teucros considere terra,

350

Primary

invidia est? Et nos fas extera quaerere regna.

351

Primary

Me patris Anchisae, quotiens umentibus umbris

352

Primary

nox operit terras, quotiens astra ignea surgunt,

353

Primary

admonet in somnis et turbida terret imago;

354

Primary

me puer Ascanius capitisque iniuria cari,

355

Primary

quem regno Hesperiae fraudo et fatalibus arvis.

356

Primary

Nunc etiam interpres divom, Iove missus ab ipso—

357

Primary

testor utrumque caput—celeris mandata per auras

358

Primary

detulit; ipse deum manifesto in lumine vidi

359

Primary

intrantem muros, vocemque his auribus hausi.

360

Primary

Desine meque tuis incendere teque querelis:

361

Primary

Italiam non sponte sequor.

362

Primary

Talia dicentem iamdudum aversa tuetur,

363

Primary

huc illuc volvens oculos, totumque pererrat

364

Primary

luminibus tacitis, et sic accensa profatur:

365

Primary

Nec tibi diva parens, generis nec Dardanus auctor,

366

Primary

perfide; sed duris genuit te cautibus horrens

367

Primary

Caucasus, Hyrcanaeque admorunt ubera tigres.

368

Primary

Nam quid dissimulo, aut quae me ad maiora reservo?

369

Primary

Num fletu ingemuit nostro? Num lumina flexit?

370

Primary

Num lacrimas victus dedit, aut miseratus amantem est?

371

Primary

Quae quibus anteferam? Iam iam nec maxuma Iuno,

372

Primary

nec Saturnius haec oculis pater aspicit aequis.

373

Primary

Nusquam tuta fides. Eiectum litore, egentem

374

Primary

excepi, et regni demens in parte locavi;

375

Primary

amissam classem, socios a morte reduxi.

376

Primary

Heu furiis incensa feror! Nunc augur Apollo,

377

Primary

nunc Lyciae sortes, nunc et Iove missus ab ipso

378

Primary

interpres divom fert horrida iussa per auras.

379

Primary

Scilicet is Superis labor est, ea cura quietos

380

Primary

sollicitat. Neque te teneo, neque dicta refello.

381

Primary

I, sequere Italiam ventis, pete regna per undas.

382

Primary

Spero equidem mediis, si quid pia numina possunt,

383

Primary

supplicia hausurum scopulis, et nomine Dido

384

Primary

saepe vocaturum. Sequar atris ignibus absens,

385

Primary

et, cum frigida mors anima seduxerit artus,

386

Primary

omnibus umbra locis adero. Dabis, improbe, poenas.

387

Primary

Audiam et haec Manis veniet mihi fama sub imos.

388

Primary

His medium dictis sermonem abrumpit, et auras

389

Primary

aegra fugit, seque ex oculis avertit et aufert,

390

Primary

linquens multa metu cunctantem et multa parantem

391

Primary

dicere. Suscipiunt famulae, conlapsaque membra

392

Primary

marmoreo referunt thalamo stratisque reponunt.

393

Primary

At pius Aeneas, quamquam lenire dolentem

394

Primary

solando cupit et dictis avertere curas,

395

Primary

multa gemens magnoque animum labefactus amore,

396

Primary

iussa tamen divom exsequitur, classemque revisit.

397

Primary

Tum vero Teucri incumbunt, et litore celsas

398

Primary

deducunt toto naves: natat uncta carina;

399

Primary

frondentisque ferunt remos et robora silvis

400

Primary

infabricata, fugae studio.

401

Primary

Migrantis cernas, totaque ex urbe ruentis.

402

Primary

Ac velut ingentem formicae farris acervum

403

Primary

cum populant, hiemis memores, tectoque reponunt;

404

Primary

it nigrum campis agmen, praedamque per herbas

405

Primary

convectant calle angusto; pars grandia trudunt

406

Primary

obnixae frumenta umeris; pars agmina cogunt

407

Primary

castigantque moras; opere omnis semita fervet.

408

Primary

Quis tibi tum, Dido, cernenti talia sensus?

409

Primary

quosve dabas gemitus, cum litora fervere late

410

Primary

prospiceres arce ex summa, totumque videres

411

Primary

misceri ante oculos tantis clamoribus aequor?

412

Primary

Improbe Amor, quid non mortalia pectora cogis?

413

Primary

Ire iterum in lacrimas, iterum temptare precando

414

Primary

cogitur, et supplex animos submittere amori,

415

Primary

ne quid inexpertum frustra moritura relinquat.

416

Primary

Anna, vides toto properari litore; circum

417

Primary

undique convenere; vocat iam carbasus auras,

418

Primary

puppibus et laeti nautae imposuere coronas.

419

Primary

Hunc ego si potui tantum sperare dolorem,

420

Primary

et perferre, soror, potero. Miserae hoc tamen unum

421

Primary

exsequere, Anna, mihi. Solam nam perfidus ille

422

Primary

te colere, arcanos etiam tibi credere sensus;

423

Primary

sola viri mollis aditus et tempora noras.

424

Primary

I, soror, atque hostem supplex adfare superbum:

425

Primary

non ego cum Danais Troianam exscindere gentem

426

Primary

Aulide iuravi, classemve ad Pergama misi,

427

Primary

nec patris Anchisae cineres Manisve revelli,

428

Primary

cur mea dicta neget duras demittere in auris.

429

Primary

Quo ruit? Extremum hoc miserae det munus amanti:

430

Primary

exspectet facilemque fugam ventosque ferentis.

431

Primary

Non iam coniugium antiquum, quod prodidit, oro,

432

Primary

nec pulchro ut Latio careat regnumque relinquat:

433

Primary

tempus inane peto, requiem spatiumque furori,

434

Primary

dum mea me victam doceat fortuna dolere.

435

Primary

Extremam hanc oro veniam—miserere sororis—

436

Primary

quam mihi cum dederit, cumulatam morte remittam.

437

Primary

Talibus orabat, talisque miserrima fletus

438

Primary

fertque refertque soror: sed nullis ille movetur

439

Primary

fletibus, aut voces ullas tractabilis audit;

440

Primary

fata obstant, placidasque viri deus obstruit auris.

441

Primary

Ac, velut annoso validam cum robore quercum

442

Primary

Alpini Boreae nunc hinc nunc flatibus illinc

443

Primary

eruere inter se certant; it stridor, et altae

444

Primary

consternunt terram concusso stipite frondes;

445

Primary

ipsa haeret scopulis, et, quantum vertice ad auras

446

Primary

aetherias, tantum radice in Tartara tendit:

447

Primary

haud secus adsiduis hinc atque hinc vocibus heros

448

Primary

tunditur, et magno persentit pectore curas;

449

Primary

mens immota manet; lacrimae volvuntur inanes.

450

Primary

Tum vero infelix fatis exterrita Dido

451

Primary

mortem orat; taedet caeli convexa tueri.

452

Primary

Quo magis inceptum peragat lucemque relinquat,

453

Primary

vidit, turicremis cum dona imponeret aris,

454

Primary

horrendum dictu, latices nigrescere sacros,

455

Primary

fusaque in obscenum se vertere vina cruorem.

456

Primary

Hoc visum nulli, non ipsi effata sorori.

457

Primary

Praeterea fuit in tectis de marmore templum

458

Primary

coniugis antiqui, miro quod honore colebat,

459

Primary

velleribus niveis et festa fronde revinctum:

460

Primary

hinc exaudiri voces et verba vocantis

461

Primary

visa viri, nox cum terras obscura teneret;

462

Primary

solaque culminibus ferali carmine bubo

463

Primary

saepe queri et longas in fletum ducere voces;

464

Primary

multaque praeterea vatum praedicta priorum

465

Primary

terribili monitu horrificant. Agit ipse furentem

466

Primary

in somnis ferus Aeneas; semperque relinqui

467

Primary

sola sibi, semper longam incomitata videtur

468

Primary

ire viam, et Tyrios deserta quaerere terra.

469

Primary

Eumenidum veluti demens videt agmina Pentheus,

470

Primary

et solem geminum et duplicis se ostendere Thebas;

471

Primary

aut Agamemnonius scaenis agitatus Orestes

472

Primary

armatam facibus matrem et serpentibus atris

473

Primary

cum fugit, ultricesque sedent in limine Dirae.

474

Primary

Ergo ubi concepit furias evicta dolore

475

Primary

decrevitque mori, tempus secum ipsa modumque

476

Primary

exigit, et, maestam dictis adgressa sororem,

477

Primary

consilium voltu tegit, ac spem fronte serenat:

478

Primary

Inveni, germana, viam—gratare sorori—

479

Primary

quae mihi reddat eum, vel eo me solvat amantem.

480

Primary

Oceani finem iuxta solemque cadentem

481

Primary

ultimus Aethiopum locus est, ubi maxumus Atlas

482

Primary

axem humero torquet stellis ardentibus aptum:

483

Primary

hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos,

484

Primary

Hesperidum templi custos, epulasque draconi

485

Primary

quae dabat, et sacros servabat in arbore ramos,

486

Primary

spargens umida mella soporiferumque papaver.

487

Primary

Haec se carminibus promittit solvere mentes

488

Primary

quas velit, ast aliis duras immittere curas,

489

Primary

sistere aquam fluviis, et vertere sidera retro;

490

Primary

nocturnosque movet Manis: mugire videbis

491

Primary

sub pedibus terram, et descendere montibus ornos.

492

Primary

Testor, cara, deos et te, germana, tuumque

493

Primary

dulce caput, magicas invitam accingier artes.

494

Primary

Tu secreta pyram tecto interiore sub auras

495

Primary

erige, et arma viri, thalamo quae fixa reliquit

496

Primary

impius, exuviasque omnis, lectumque iugalem,

497

Primary

quo perii, superimponas: abolere nefandi

498

Primary

cuncta viri monumenta iuvat, monstratque sacerdos.

499

Primary

Haec effata silet; pallor simul occupat ora.

500

Primary

Non tamen Anna novis praetexere funera sacris

501

Primary

germanam credit, nec tantos mente furores

502

Primary

concipit, aut graviora timet, quam morte Sychaei:

503

Primary

ergo iussa parat.

504

Primary

At regina, pyra penetrali in sede sub auras

505

Primary

erecta ingenti taedis atque ilice secta,

506

Primary

intenditque locum sertis, et fronde coronat

507

Primary

funerea; super exuvias ensemque relictum

508

Primary

effigiemque toro locat, haud ignara futuri.

509

Primary

Stant arae circum, et crines effusa sacerdos

510

Primary

ter centum tonat ore deos, Erebumque Chaosque,

511

Primary

tergeminamque Hecaten, tria virginis ora Dianae.

512

Primary

Sparserat et latices simulatos fontis Averni,

513

Primary

falcibus et messae ad lunam quaeruntur aënis

514

Primary

pubentes herbae nigri cum lacte veneni;

515

Primary

quaeritur et nascentis equi de fronte revolsus

516

Primary

et matri praereptus amor.

517

Primary

Ipsa mola manibusque piis altaria iuxta,

518

Primary

unum exuta pedem vinclis, in veste recincta,

519

Primary

testatur moritura deos et conscia fati

520

Primary

sidera; tum, si quod non aequo foedere amantes

521

Primary

curae numen habet iustumque memorque, precatur.

522

Primary

Nox erat, et placidum carpebant fessa soporem

523

Primary

corpora per terras, silvaeque et saeva quierant

524

Primary

aequora: cum medio volvuntur sidera lapsu,

525

Primary

cum tacet omnis ager, pecudes pictaeque volucres,

526

Primary

quaeque lacus late liquidos, quaeque aspera dumis

527

Primary

rura tenent, somno positae sub nocte silenti

528

Primary

lenibant curas, et corda oblita laborum .

529

Primary

At non infelix animi Phoenissa, nec umquam

530

Primary

Solvitur in somnos, oculisve aut pectore noctem

531

Primary

accipit: ingeminant curae, rursusque resurgens

532

Primary

saevit amor, magnoque irarum fluctuat aestu.

533

Primary

Sic adeo insistit, secumque ita corde volutat:

534

Primary

En, quid ago? Rursusne procos inrisa priores

535

Primary

experiar, Nomadumque petam conubia supplex,

536

Primary

quos ego sim totiens iam dedignata maritos?

537

Primary

Iliacas igitur classes atque ultima Teucrum

538

Primary

iussa sequar? Quiane auxilio iuvat ante levatos,

539

Primary

et bene apud memores veteris stat gratia facti?

540

Primary

Quis me autem, fac velle, sinet, ratibusve superbis

541

Primary

invisam accipiet? Nescis heu, perdita, necdum

542

Primary

Laomedonteae sentis periuria gentis?

543

Primary

Quid tum, sola fuga nautas comitabor ovantes,

544

Primary

an Tyriis omnique manu stipata meorum

545

Primary

inferar, et, quos Sidonia vix urbe revelli,

546

Primary

rursus agam pelago, et ventis dare vela iubebo?

547

Primary

Quin morere, ut merita es, ferroque averte dolorem.

548

Primary

Tu lacrimis evicta meis, tu prima furentem

549

Primary

his, germana, malis oneras atque obicis hosti.

550

Primary

Non licuit thalami expertem sine crimine vitam

551

Primary

degere, more ferae, tales nec tangere curas!

552

Primary

Non servata fides cineri promissa Sychaeo!

553

Primary

Tantos illa suo rumpebat pectore questus.

554

Primary

Aeneas celsa in puppi, iam certus eundi,

555

Primary

carpebat somnos, rebus iam rite paratis.

556

Primary

Huic se forma dei voltu redeuntis eodem

557

Primary

obtulit in somnis, rursusque ita visa monere est—

558

Primary

omnia Mercurio similis, vocemque coloremque

559

Primary

et crinis flavos et membra decora iuventa:

560

Primary

Nate dea, potes hoc sub casu ducere somnos,

561

Primary

nec, quae te circum stent deinde pericula, cernis,

562

Primary

demens, nec Zephyros audis spirare secundos?

563

Primary

Illa dolos dirumque nefas in pectore versat,

564

Primary

certa mori, varioque irarum fluctuat aestu.

565

Primary

Non fugis hinc praeceps, dum praecipitare potestas?

566

Primary

Iam mare turbari trabibus, saevasque videbis

567

Primary

conlucere faces, iam fervere litora flammis,

568

Primary

si te his attigerit terris Aurora morantem.

569

Primary

Heia age, rumpe moras. Varium et mutabile semper

570

Primary

femina. Sic fatus, nocti se immiscuit atrae.

571

Primary

Tum vero Aeneas, subitis exterritus umbris,

572

Primary

corripit e somno corpus, sociosque fatigat:

573

Primary

Praecipites vigilate, viri, et considite transtris;

574

Primary

solvite vela citi. Deus aethere missus ab alto

575

Primary

festinare fugam tortosque incidere funes

576

Primary

ecce iterum stimulat. Sequimur te, sancte deorum,

577

Primary

quisquis es, imperioque iterum paremus ovantes.

578

Primary

Adsis o placidusque iuves, et sidera caelo

579

Primary

dextra feras. Dixit, vaginaque eripit ensem

580

Primary

fulmineum, strictoque ferit retinacula ferro.

581

Primary

Idem omnes simul ardor habet, rapiuntque ruuntque;

582

Primary

litora deseruere; latet sub classibus aequor;

583

Primary

adnixi torquent spumas et caerula verrunt.

584

Primary

Et iam prima novo spargebat lumine terras

585

Primary

Tithoni croceum linquens Aurora cubile.

586

Primary

Regina e speculis ut primum albescere lucem

587

Primary

vidit, et aequatis classem procedere velis,

588

Primary

litoraque et vacuos sensit sine remige portus,

589

Primary

terque quaterque manu pectus percussa decorum,

590

Primary

flaventesque abscissa comas, Pro Iuppiter, ibit

591

Primary

hic ait et nostris inluserit advena regnis?

592

Primary

Non arma expedient, totaque ex urbe sequentur,

593

Primary

deripientque rates alii navalibus? Ite,

594

Primary

ferte citi flammas, date vela, impellite remos!—

595

Primary

Quid loquor, aut ubi sum? Quae mentem insania mutat?

596

Primary

Infelix Dido, nunc te facta impia tangunt.

597

Primary

Tum decuit, cum sceptra dabas.—En dextra fidesque,

598

Primary

quem secum patrios aiunt portare Penates,

599

Primary

quem subiisse umeris confectum aetate parentem!

600

Primary

Non potui abreptum divellere corpus, et undis

601

Primary

spargere? Non socios, non ipsum absumere ferro

602

Primary

Ascanium, patriisque epulandum ponere mensis?—

603

Primary

Verum anceps pugnae fuerat fortuna:—fuisset.

604

Primary

Quem metui moritura? Faces in castra tulissem,

605

Primary

implessemque foros flammis, natumque patremque

606

Primary

cum genere extinxem, memet super ipsa dedissem.

607

Primary

Sol, qui terrarum flammis opera omnia lustras,

608

Primary

tuque harum interpres curarum et conscia Iuno,

609

Primary

nocturnisque Hecate triviis ululata per urbes,

610

Primary

et Dirae ultrices, et di morientis Elissae,

611

Primary

accipite haec, meritumque malis advertite numen,

612

Primary

et nostras audite preces. Si tangere portus

613

Primary

infandum caput ac terris adnare necesse est,

614

Primary

et sic fata Iovis poscunt, hic terminus haeret:

615

Primary

at bello audacis populi vexatus et armis,

616

Primary

finibus extorris, complexu avulsus Iuli,

617

Primary

auxilium imploret, videatque indigna suorum

618

Primary

funera; nec, cum se sub leges pacis iniquae

619

Primary

tradiderit, regno aut optata luce fruatur,

620

Primary

sed cadat ante diem, mediaque inhumatus harena.

621

Primary

Haec precor, hanc vocem extremam cum sanguine fundo.

622

Primary

Tum vos, o Tyrii, stirpem et genus omne futurum

623

Primary

exercete odiis, cinerique haec mittite nostro

624

Primary

munera. Nullus amor populis, nec foedera sunto.

625

Primary

Exoriare aliquis nostris ex ossibus ultor,

626

Primary

qui face Dardanios ferroque sequare colonos,

627

Primary

nunc, olim, quocumque dabunt se tempore vires.

628

Primary

Litora litoribus contraria, fluctibus undas

629

Primary

imprecor, arma armis; pugnent ipsique nepotesque.

630

Primary

Haec ait, et partis animum versabat in omnis,

631

Primary

invisam quaerens quam primum abrumpere lucem.

632

Primary

Tum breviter Barcen nutricem adfata Sychaei;

633

Primary

namque suam patria antiqua cinis ater habebat:

634

Primary

Annam cara mihi nutrix huc siste sororem;

635

Primary

dic corpus properet fluviali spargere lympha,

636

Primary

et pecudes secum et monstrata piacula ducat:

637

Primary

sic veniat; tuque ipsa pia tege tempora vitta.

638

Primary

Sacra Iovi Stygio, quae rite incepta paravi,

639

Primary

perficere est animus, finemque imponere curis,

640

Primary

Dardaniique rogum capitis permittere flammae.

641

Primary

Sic ait: illa gradum studio celerabat anili.

642

Primary

At trepida, et coeptis immanibus effera Dido,

643

Primary

sanguineam volvens aciem, maculisque trementis

644

Primary

interfusa genas, et pallida morte futura,

645

Primary

interiora domus inrumpit limina, et altos

646

Primary

conscendit furibunda rogos, ensemque recludit

647

Primary

Dardanium, non hos quaesitum munus in usus.

648

Primary

Hic, postquam Iliacas vestes notumque cubile

649

Primary

conspexit, paulum lacrimis et mente morata,

650

Primary

incubuitque toro, dixitque novissima verba:

651

Primary

Dulces exuviae, dum fata deusque sinebant,

652

Primary

accipite hanc animam, meque his exsolvite curis.

653

Primary

Vixi, et, quem dederat cursum fortuna, peregi,

654

Primary

et nunc magna mei sub terras ibit imago.

655

Primary

Urbem praeclaram statui; mea moenia vidi;

656

Primary

ulta virum, poenas inimico a fratre recepi;

657

Primary

felix, heu nimium felix, si litora tantum

658

Primary

numquam Dardaniae tetigissent nostra carinae!

659

Primary

Dixit, et, os impressa toro, Moriemur inultae,

660

Primary

sed moriamur ait. Sic, sic iuvat ire sub umbras :

661

Primary

Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto

662

Primary

Dardanus, et nostrae secum ferat omina mortis.

663

Primary

Dixerat; atque illam media inter talia ferro

664

Primary

conlapsam aspiciunt comites, ensemque cruore

665

Primary

spumantem, sparsasque manus. It clamor ad alta

666

Primary

atria; concussam bacchatur Fama per urbem.

667

Primary

Lamentis gemituque et femineo ululatu

668

Primary

tecta fremunt; resonat magnis plangoribus aether,

669

Primary

non aliter, quam si immissis ruat hostibus omnis

670

Primary

Karthago aut antiqua Tyros, flammaeque furentes

671

Primary

culmina perque hominum volvantur perque deorum.

672

Primary

Audiit exanimis, trepidoque exterrita cursu

673

Primary

unguibus ora soror foedans et pectora pugnis

674

Primary

per medios ruit, ac morientem nomine clamat:

675

Primary

Hoc illud, germana, fuit? Me fraude petebas?

676

Primary

Hoc rogus iste mihi, hoc ignes araeque parabant?

677

Primary

Quid primum deserta querar? Comitemne sororem

678

Primary

sprevisti moriens? Eadem me ad fata vocasses:

679

Primary

idem ambas ferro dolor, atque eadem hora tulisset.

680

Primary

His etiam struxi manibus, patriosque vocavi

681

Primary

voce deos, sic te ut posita crudelis abessem?

682

Primary

Exstinxti te meque, soror, populumque patresque

683

Primary

Sidonios urbemque tuam. Date volnera lymphis

684

Primary

abluam, et, extremus si quis super halitus errat,

685

Primary

ore legam. Sic fata, gradus evaserat altos,

686

Primary

semianimemque sinu germanam amplexa fovebat

687

Primary

cum gemitu, atque atros siccabat veste cruores.

688

Primary

Illa, graves oculos conata attollere, rursus

689

Primary

deficit; infixum stridit sub pectore vulnus.

690

Primary

Ter sese attollens cubitoque adnixa levavit;

691

Primary

ter revoluta toro est, oculisque errantibus alto

692

Primary

quaesivit caelo lucem, ingemuitque reperta.

693

Primary

Tum Iuno omnipotens, longum miserata dolorem

694

Primary

difficilisque obitus, Irim demisit Olympo,

695

Primary

quae luctantem animam nexosque resolveret artus.

696

Primary

Nam quia nec fato, merita nec morte peribat,

697

Primary

sed misera ante diem, subitoque accensa furore,

698

Primary

nondum illi flavum Proserpina vertice crinem

699

Primary

abstulerat, Stygioque caput damnaverat Orco.

700

Primary

Ergo Iris croceis per caelum roscida pennis,

701

Primary

mille trahens varios adverso sole colores,

702

Primary

devolat, et supra caput adstitit: Hunc ego Diti

703

Primary

sacrum iussa fero, teque isto corpore solvo.

704

Primary

Sic ait, et dextra crinem secat: omnis et una

705

Primary

dilapsus calor, atque in ventos vita recessit.

Text notes and edition context

Work

Aeneid

Virgil's national epic follows Aeneas from the fall of Troy to the wars that prepare Rome's imagined future foundation.

Epic poem | Original language: Latin

Augustan Roman epic, late 1st century BCE

You are reading Book 4.

Primary Edition

J. B. Greenough

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Greenough Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Aeneid source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.perseus-lat2:4.1 -> urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.perseus-lat2:4.705

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0690/phi003/phi0690.phi003.perseus-lat2.xml

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 4 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.