Reader

Reader | Aeneid, Book 5

Aeneid

Virgil

Book 5 | Primary edition: J. B. Greenough

Text

Position

Line 1 of 871

Waypoints

Line RefJ. B. Greenough | Latin
1

Primary

Interea medium Aeneas iam classe tenebat

2

Primary

certus iter, fluctusque atros Aquilone secabat,

3

Primary

moenia respiciens, quae iam infelicis Elissae

4

Primary

conlucent flammis. Quae tantum accenderit ignem,

5

Primary

causa latet; duri magno sed amore dolores

6

Primary

polluto, notumque, furens quid femina possit,

7

Primary

triste per augurium Teucrorum pectora ducunt.

8

Primary

Ut pelagus tenuere rates, nec iam amplius ulla

9

Primary

occurrit tellus, maria undique et undique caelum,

10

Primary

olli caeruleus supra caput adstitit imber,

11

Primary

noctem hiememque ferens, et inhorruit unda tenebris.

12

Primary

Ipse gubernator puppi Palinurus ab alta:

13

Primary

Heu! quianam tanti cinxerunt aethera nimbi?

14

Primary

Quidve, pater Neptune, paras? Sic deinde locutus

15

Primary

colligere arma iubet validisque incumbere remis,

16

Primary

obliquatque sinus in ventum, ac talia fatur:

17

Primary

Magnanime Aenea, non, si mihi Iuppiter auctor

18

Primary

spondeat, hoc sperem Italiam contingere caelo.

19

Primary

Mutati transversa fremunt et vespere ab atro

20

Primary

consurgunt venti, atque in nubem cogitur aër.

21

Primary

Nec nos obniti contra, nec tendere tantum

22

Primary

sufficimus. Superat quoniam Fortuna, sequamur,

23

Primary

quoque vocat, vertamus iter. Nec litora longe

24

Primary

fida reor fraterna Erycis portusque Sicanos,

25

Primary

si modo rite memor servata remetior astra.

26

Primary

Tum pius Aeneas: Equidem sic poscere ventos

27

Primary

iamdudum et frustra cerno te tendere contra:

28

Primary

Flecte viam velis. An sit mihi gratior ulla,

29

Primary

quove magis fessas optem demittere naves,

30

Primary

quam quae Dardanium tellus mihi servat Acesten,

31

Primary

et patris Anchisae gremio complectitur ossa?

32

Primary

Haec ubi dicta, petunt portus, et vela secundi

33

Primary

intendunt Zephyri; fertur cita gurgite classis,

34

Primary

et tandem laeti notae advertuntur harenae.

35

Primary

At procul ex celso miratus vertice montis

36

Primary

adventum sociasque rates occurrit Acestes,

37

Primary

horridus in iaculis et pelle Libystidis ursae,

38

Primary

Troïa Criniso conceptum flumine mater

39

Primary

quem genuit: veterum non immemor ille parentum

40

Primary

gratatur reduces, et gaza laetus agresti

41

Primary

excipit, ac fessos opibus solatur amicis.

42

Primary

Postera cum primo stellas Oriente fugarat

43

Primary

clara dies, socios in coetum litore ab omni

44

Primary

advocat Aeneas, tumulique ex aggere fatur:

45

Primary

Dardanidae magni, genus alto a sanguine divom,

46

Primary

annuus exactis completur mensibus orbis,

47

Primary

ex quo reliquias divinique ossa parentis

48

Primary

Condidimus terra maestasque sacravimus aras.

49

Primary

Iamque dies, nisi fallor, adest, quem semper acerbum,

50

Primary

semper honoratum—sic di voluistis—habebo.

51

Primary

Hunc ego Gaetulis agerem si Syrtibus exsul,

52

Primary

Argolicove mari deprensus et urbe Mycenae;

53

Primary

annua vota tamen sollemnisque ordine pompas

54

Primary

exsequerer, strueremque suis altaria donis.

55

Primary

Nunc ultro ad cineres ipsius et ossa parentis,

56

Primary

haud equidem sine mente, reor, sine numine divom,

57

Primary

adsumus et portus delati intramus amicos.

58

Primary

Ergo agite, et laetum cuncti celebremus honorem;

59

Primary

poscamus ventos; atque haec me sacra quotannis

60

Primary

urbe velit posita templis sibi ferre dicatis.

61

Primary

Bina boum vobis Troia generatus Acestes

62

Primary

dat numero capita in naves; adhibete Penates

63

Primary

et patrios epulis et quos colit hospes Acestes.

64

Primary

Praeterea, si nona diem mortalibus almum

65

Primary

Aurora extulerit radiisque retexerit orbem,

66

Primary

prima citae Teucris ponam certamina classis;

67

Primary

quique pedum cursu valet, et qui viribus audax

68

Primary

aut iaculo incedit melior levibusque sagittis,

69

Primary

seu crudo fidit pugnam committere caestu,

70

Primary

cuncti adsint, meritaeque exspectent praemia palmae.

71

Primary

Ore favete omnes, et cingite tempora ramis.

72

Primary

Sic fatus, velat materna tempora myrto;

73

Primary

hoc Elymus facit, hoc aevi maturus Acestes,

74

Primary

hoc puer Ascanius, sequitur quos cetera pubes.

75

Primary

Ille e concilio multis cum milibus ibat

76

Primary

ad tumulum, magna medius comitante caterva.

77

Primary

Hic duo rite mero libans carchesia Baccho

78

Primary

fundit humi, duo lacte novo, duo sanguine sacro,

79

Primary

purpureosque iacit flores, ac talia fatur:

80

Primary

Salve, sancte parens: iterum salvete, recepti

81

Primary

nequiquam cineres, animaeque umbraeque paternae.

82

Primary

Non licuit fines Italos fataliaque arva,

83

Primary

nec tecum Ausonium (quicumque est) quaerere Thybrim.

84

Primary

Dixerat haec, adytis cum lubricus anguis ab imis

85

Primary

septem ingens gyros, septena volumina traxit,

86

Primary

amplexus placide tumulum lapsusque per aras,

87

Primary

caeruleae cui terga notae, maculosus et auro

88

Primary

squamam incendebat fulgor, ceu nubibus arcus

89

Primary

mille iacit varios adverso sole colores.

90

Primary

Obstipuit visu Aeneas. Ille agmine longo

91

Primary

tandem inter pateras et levia pocula serpens

92

Primary

libavitque dapes, rursusque innoxius imo

93

Primary

successit tumulo, et depasta altaria liquit.

94

Primary

Hoc magis inceptos genitori instaurat honores,

95

Primary

incertus, geniumne loci famulumne parentis

96

Primary

esse putet: caedit binas de more bidentes,

97

Primary

totque sues, totidem nigrantis terga iuvencos;

98

Primary

vinaque fundebat pateris, animamque vocabat

99

Primary

Anchisae magni Manisque Acheronte remissos.

100

Primary

Nec non et socii, quae cuique est copia, laeti

101

Primary

dona ferunt, onerant aras, mactantque iuvencos;

102

Primary

ordine aena locant alii, fusique per herbam

103

Primary

subiciunt veribus prunas et viscera torrent.

104

Primary

Exspectata dies aderat, nonamque serena

105

Primary

Auroram Phaethontis equi iam luce vehebant,

106

Primary

famaque finitimos et clari nomen Acestae

107

Primary

excierat; laeto complerant litora coetu,

108

Primary

visuri Aeneadas, pars et certare parati.

109

Primary

Munera principio ante oculos circoque locantur

110

Primary

in medio, sacri tripodes viridesque coronae,

111

Primary

et palmae pretium victoribus, armaque et ostro

112

Primary

perfusae vestes, argenti aurique talenta;

113

Primary

et tuba commissos medio canit aggere ludos.

114

Primary

Prima pares ineunt gravibus certamina remis

115

Primary

quattuor ex omni delectae classe carinae.

116

Primary

Velocem Mnestheus agit acri remige Pristim,

117

Primary

mox Italus Mnestheus, genus a quo nomine Memmi;

118

Primary

ingentemque Gyas ingenti mole Chimaeram,

119

Primary

urbis opus, triplici pubes quam Dardana versu

120

Primary

impellunt, terno consurgunt ordine remi;

121

Primary

Sergestusque, domus tenet a quo Sergia nomen,

122

Primary

Centauro invehitur magna, Scyllaque Cloanthus

123

Primary

caerulea, genus unde tibi, Romane Cluenti.

124

Primary

Est procul in pelago saxum spumantia contra

125

Primary

litora, quod tumidis submersum tunditur olim

126

Primary

fluctibus, hiberni condunt ubi sidera cori;

127

Primary

tranquillo silet, immotaque attollitur unda

128

Primary

campus, et apricis statio gratissima mergis.

129

Primary

Hic viridem Aeneas frondenti ex ilice metam

130

Primary

constituit signum nautis pater, unde reverti

131

Primary

scirent, et longos ubi circumflectere cursus.

132

Primary

Tum loca sorte legunt, ipsique in puppibus auro

133

Primary

ductores longe effulgent ostroque decori;

134

Primary

cetera populea velatur fronde iuventus,

135

Primary

nudatosque umeros oleo perfilsa nitescit.

136

Primary

Considunt transtris, intentaque brachia remis;

137

Primary

intenti exspectant signum, exsultantiaque haurit

138

Primary

corda pavor pulsans, laudumque arrecta cupido.

139

Primary

Inde, ubi clara dedit sonitum tuba, finibus omnes,

140

Primary

haud mora, prosiluere suis; ferit aethera clamor

141

Primary

nauticus, adductis spumant freta versa lacertis.

142

Primary

Infindunt pariter sulcos, totumque dehiscit

143

Primary

convulsum remis rostrisque tridentibus aequor.

144

Primary

Non tam praecipites biiugo certamine campum

145

Primary

corripuere, ruuntque effusi carcere currus,

146

Primary

nec sic immissis aurigae undantia lora

147

Primary

concussere iugis pronique in verbera pendent.

148

Primary

Tum plausu fremituque virum studiisque faventum

149

Primary

consonat omne nemus, vocemque inclusa volutant

150

Primary

litora, pulsati colles clamore resultant.

151

Primary

Effugit ante alios primisque elabitur undis

152

Primary

turbam inter fremitumque Gyas; quem deinde Cloanthus

153

Primary

consequitur, melior remis, sed pondere pinus

154

Primary

tarda tenet. Post hos aequo discrimine Pristis

155

Primary

Centaurusque locum tendunt superare priorem;

156

Primary

et nunc Pristis habet, nunc victam praeterit ingens

157

Primary

Centaurus, nunc una ambae iunctisque feruntur

158

Primary

frontibus, et longa sulcant vada salsa carina.

159

Primary

Iamque propinquabant scopulo metamque tenebant,

160

Primary

cum princeps medioque Gyas in gurgite victor

161

Primary

rectorem navis compellat voce Menoeten:

162

Primary

Quo tantum mihi dexter abis? Huc dirige gressum;

163

Primary

litus ama, et laevas stringat sine palmula cautes;

164

Primary

altum alii teneant. Dixit; sed caeca Menoetes

165

Primary

saxa timens proram pelagi detorquet ad undas.

166

Primary

Quo diversus abis? iterum Pete saxa, Menoete!

167

Primary

cum clamore Gyas revocabat; et ecce Cloanthum

168

Primary

respicit instantem tergo, et propiora tenentem.

169

Primary

Ille inter navemque Gyae scopulosque sonantes

170

Primary

radit iter laevum interior, subitoque priorem

171

Primary

praeterit, et metis tenet aequora tuta relictis.

172

Primary

Tum vero exarsit iuveni dolor ossibus ingens,

173

Primary

nec lacrimis caruere genae, segnemque Menoeten,

174

Primary

oblitus decorisque sui sociumque salutis,

175

Primary

in mare praecipitem puppi deturbat ab alta;

176

Primary

ipse gubernaclo rector subit, ipse magister,

177

Primary

hortaturque viros, clavumque ad litora torquet.

178

Primary

At gravis, ut fundo vix tandem redditus imo est,

179

Primary

iam senior madidaque fluens in veste Menoetes

180

Primary

summa petit scopuli siccaque in rupe resedit.

181

Primary

Ilium et labentem Teucri et risere natantem,

182

Primary

et salsos rident revomentem pectore fluctus.

183

Primary

Hic laeta extremis spes est accensa duobus,

184

Primary

Sergesto Mnestheique, Gyan superare morantem.

185

Primary

Sergestus capit ante locum scopuloque propinquat,

186

Primary

nec tota tamen ille prior praeeunte carina;

187

Primary

parte prior, partem rostro premit aemula Pristis.

188

Primary

At media socios incedens nave per ipsos

189

Primary

hortatur Mnestheus: Nunc, nunc insurgite remis,

190

Primary

Hectorei socii, Troiae quos sorte suprema

191

Primary

delegi comites; nunc illas promite vires,

192

Primary

nunc animos, quibus in Gaetulis Syrtibus usi,

193

Primary

Ionioque mari Maleaeque sequacibus undis.

194

Primary

Non iam prima peto Mnestheus, neque vincere certo;

195

Primary

quamquam O!—sed superent, quibus hoc, Neptune, dedisti;

196

Primary

extremos pudeat rediisse; hoc vincite, cives,

197

Primary

et prohibete nefas. Olli certamine summo

198

Primary

procumbunt; vastis tremit ictibus aerea puppis,

199

Primary

subtrahiturque solum; tum creber anhelitus artus

200

Primary

aridaque ora quatit, sudor fluit undique rivis.

201

Primary

Attulit ipse viris optatum casus honorem.

202

Primary

Namque furens animi dum proram ad saxa suburguet

203

Primary

interior, spatioque subit Sergestus iniquo,

204

Primary

infelix saxis in procurrentibus haesit.

205

Primary

Concussae cautes, et acuto in murice remi

206

Primary

obnixi crepuere, inlisaque prora pependit.

207

Primary

Consurgunt nautae et magno clamore morantur,

208

Primary

ferratasque trudes et acuta cuspide contos

209

Primary

expediunt, fractosque legunt in gurgite remos.

210

Primary

At laetus Mnestheus successuque acrior ipso

211

Primary

agmine remorum celeri ventisque vocatis

212

Primary

prona petit maria et pelago decurrit aperto.

213

Primary

Qualis spelunca subito commota columba,

214

Primary

cui domus et dulces latebroso in pumice nidi,

215

Primary

fertur in ana volans, plausumque exterrita pennis

216

Primary

dat tecto ingentem, mox aere lapsa quieto

217

Primary

radit iter liquidum, celeres neque commovet alas:

218

Primary

sic Mnestheus, sic ipsa fuga secat ultima Pristis

219

Primary

aequora, sic illam fert impetus ipse volantem.

220

Primary

Et primum in scopulo luctantem deserit alto

221

Primary

Sergestum, brevibusque vadis frustraque vocantem

222

Primary

auxilia, et fractis discentem currere remis

223

Primary

Inde Gyan ipsamque ingenti mole Chimaeram

224

Primary

consequitur; cedit, quoniam spoliata magistro est.

225

Primary

Solus iamque ipso superest in fine Cloanthus:

226

Primary

quem petit, et summis adnixus viribus urguet.

227

Primary

Tum vero ingeminat clamor, cunctique sequentem

228

Primary

instigant studiis, resonatque fragoribus aether.

229

Primary

Hi proprium decus et partum indignantur honorem

230

Primary

ni teneant, vitamque volunt pro laude pacisci;

231

Primary

hos successus alit: possunt, quia posse videntur.

232

Primary

Et fors aequatis cepissent praemia rostris,

233

Primary

ni palmas ponto tendens utrasque Cloanthus

234

Primary

fudissetque preces, divosque in vota vocasset:

235

Primary

Di, quibus imperium est pelagi, quorum aequora curro,

236

Primary

vobis laetus ego hoc candentem in litore taurum

237

Primary

constituam ante aras, voti reus, extaque salsos

238

Primary

porriciam in fluctus et vina liquentia fundam.

239

Primary

Dixit, eumque imis sub fluctibus audiit omnis

240

Primary

Nereidum Phorcique chorus Panopeaque virgo,

241

Primary

et pater ipse manu magna Portunus euntem

242

Primary

impulit; illa Noto citius volucrique sagitta

243

Primary

ad terram fugit, et portu se condidit alto.

244

Primary

Tum satus Anchisa, cunctis ex more vocatis,

245

Primary

victorem magna praeconis voce Cloanthum

246

Primary

declarat viridique advelat tempora lauro,

247

Primary

muneraque in naves ternos optare iuvencos,

248

Primary

vinaque et argenti magnum dat ferre talentum.

249

Primary

Ipsis praecipuos ductoribus addit honores:

250

Primary

victori chlamydem auratam, quam plurima circum

251

Primary

purpura maeandro duplici Meliboea cucurrit,

252

Primary

intextusque puer frondosa regius Ida

253

Primary

veloces iaculo cervos cursuque fatigat,

254

Primary

acer, anhelanti similis, quem praepes ab Ida

255

Primary

sublimem pedibus rapuit Iovis armiger uncis;

256

Primary

longaevi palmas nequiquam ad sidera tendunt

257

Primary

custodes, saevitque canum latratus in auras.

258

Primary

At qui deinde locum tenuit virtute secundum,

259

Primary

levibus huic hamis consertam auroque trilicem

260

Primary

loricam, quam Demoleo detraxerat ipse

261

Primary

victor apud rapidum Simoënta sub Ilio alto,

262

Primary

donat habere viro, decus et tutamen in armis.

263

Primary

Vix illam famuli Phegeus Sagarisque ferebant

264

Primary

multiplicem, conixi umeris; indutus at olim

265

Primary

Demoleos cursu palantes Troas agebat.

266

Primary

Tertia dona facit geminos ex aere lebetas,

267

Primary

cymbiaque argento perfecta atque aspera signis.

268

Primary

Iamque adeo donati omnes opibusque superbi

269

Primary

puniceis ibant evincti tempora taenis,

270

Primary

cum saevo e scopulo multa vix arte revolsus,

271

Primary

amissis remis atque ordine debilis uno,

272

Primary

inrisam sine honore ratem Sergestus agebat.

273

Primary

Qualis saepe viae deprensus in aggere serpens,

274

Primary

aerea quem obliquum rota transiit, aut gravis ictu

275

Primary

seminecem liquit saxo lacerumque viator;

276

Primary

nequiquam longos fugiens dat corpore tortus,

277

Primary

parte ferox, ardensque oculis, et sibila colla

278

Primary

arduus attollens, pars volnere clauda retentat

279

Primary

nexantem nodis seque in sua membra plicantem:

280

Primary

tali remigio navis se tarda movebat;

281

Primary

vela facit tamen, et velis subit ostia plenis.

282

Primary

Sergestum Aeneas promisso munere donat,

283

Primary

servatam ob navem laetus sociosque reductos.

284

Primary

Olli serva datur, operum haud ignara Minervae,

285

Primary

Cressa genus, Pholoë, geminique sub ubere nati.

286

Primary

Hoc pius Aeneas misso certamine tendit

287

Primary

gramineum in campum, quem collibus undique curvis

288

Primary

cingebant silvae, mediaque in valle theatri

289

Primary

circus erat; quo se multis cum milibus heros

290

Primary

consessu medium tulit exstructoque resedit.

291

Primary

Hic, qui forte velint rapido contendere cursu,

292

Primary

invitat pretiis animos, et praemia ponit.

293

Primary

Undique conveniunt Teucri mixtique Sicani,

294

Primary

Nisus et Euryalus primi,

295

Primary

Euryalus forma insignis viridique iuventa,

296

Primary

Nisus amore pio pueri; quos deinde secutus

297

Primary

regius egregia Priami de stirpe Diores;

298

Primary

hunc Salius simul et Patron, quorum alter Acarnan,

299

Primary

alter ab Arcadio Tegeaeae sanguine gentis;

300

Primary

tum duo Trinacrii iuvenes, Helymus Panopesque,

301

Primary

adsueti silvis, comites senioris Acestae;

302

Primary

multi praeterea, quos fama obscura recondit.

303

Primary

Aeneas quibus in mediis sic deinde locutus:

304

Primary

Accipite haec animis, laetasque advertite mentes:

305

Primary

nemo ex hoc numero mihi non donatus abibit.

306

Primary

Gnosia bina dabo levato lucida ferro

307

Primary

spicula caelatamque argento ferre bipennem;

308

Primary

omnibus hic erit unus honos. Tres praemia primi

309

Primary

accipient flavaque caput nectentur oliva.

310

Primary

Primus equum phaleris insignem victor habeto;

311

Primary

alter Amazoniam pharetram plenamque sagittis

312

Primary

Threïciis, lato quam circum amplectitur auro

313

Primary

balteus et tereti subnectit fibula gemma;

314

Primary

tertius Argolica hac galea contentus abito.

315

Primary

Haec ubi dicta, locum capiunt, signoque repente

316

Primary

corripiunt spatia audito, limenque relinquunt,

317

Primary

effusi nimbo similes, simul ultima signant.

318

Primary

Primus abit longeque ante omnia corpora Nisus

319

Primary

emicat, et ventis et fulminis ocior alis;

320

Primary

proximus huic, longo sed proxumus intervallo,

321

Primary

insequitur Salius; spatio post deinde relicto

322

Primary

tertius Euryalus:

323

Primary

Euryalumque Helymus sequitur; quo deinde sub ipso

324

Primary

ecce volat calcemque terit iam calce Diores,

325

Primary

incumbens umero, spatia et si plura supersint,

326

Primary

transeat elapsus prior, ambiguumque relinquat.

327

Primary

Iamque fere spatio extremo fessique sub ipsam

328

Primary

finem adventabant, levi cum sanguine Nisus

329

Primary

labitur infelix, caesis ut forte iuvencis

330

Primary

fusus humum viridisque super madefecerat herbas.

331

Primary

Hic iuvenis iam victor ovans vestigia presso

332

Primary

haud tenuit titubata solo, sed pronus in ipso

333

Primary

concidit immundoque fimo sacroque cruore.

334

Primary

Non tamen Euryali, non ille oblitus amorum;

335

Primary

nam sese opposuit Salio per lubrica surgens;

336

Primary

ille autem spissa iacuit revolutus harena.

337

Primary

Emicat Euryalus, et munere victor amici

338

Primary

prima tenet, plausuque volat fremituque secundo.

339

Primary

Post Helymus subit, et nunc tertia palma Diores.

340

Primary

Hic totum caveae consessum ingentis et ora

341

Primary

prima patrum magnis Salius clamoribus implet,

342

Primary

ereptumque dolo reddi sibi poscit honorem.

343

Primary

Tutatur favor Euryalum, lacrimaeque decorae,

344

Primary

gratior et pulchro veniens in corpore virtus.

345

Primary

Adiuvat et magna proclamat voce Diores,

346

Primary

qui subiit palmae, frustraque ad praemia venit

347

Primary

ultima, si primi Salio reddentur honores.

348

Primary

Tum pater Aeneas Vestra inquit munera vobis

349

Primary

certa manent, pueri, et palmam movet ordine nemo;

350

Primary

me liceat casus misereri insontis amici.

351

Primary

Sic fatus, tergum Gaetuli immane leonis

352

Primary

dat Salio, villis onerosum atque unguibus aureis.

353

Primary

Hic Nisus, Si tanta inquit sunt praemia victis,

354

Primary

et te lapsorum miseret, quae munera Niso

355

Primary

digna dabis, primam merui qui laude coronam,

356

Primary

ni me, quae Salium, fortuna inimica tulisset?

357

Primary

Et simul his dictis faciem ostentabat et udo

358

Primary

turpia membra fimo. Risit pater optimus olli

359

Primary

et clipeum efferri iussit, Didymaonis artem,

360

Primary

Neptuni sacro Danais de poste refixum.

361

Primary

Hoc iuvenem egregium praestanti munere donat;

362

Primary

Post, ubi confecti cursus, et dona peregit:

363

Primary

Nunc, si cui virtus animusque in pectore praesens,

364

Primary

adsit, et evinctis attollat brachia palmis.

365

Primary

Sic ait, et geminum pugnae proponit honorem,

366

Primary

victori velatum auro vittisque iuvencum,

367

Primary

ensem atque insignem galeam solacia victo.

368

Primary

Nec mora: continuo vastis cum viribus effert

369

Primary

ora Dares, magnoque virum se murmure tollit;

370

Primary

solus qui Paridem solitus contendere contra,

371

Primary

idemque ad tumulum, quo maximus occubat Hector,

372

Primary

victorem Buten immani corpore, qui se

373

Primary

Bebrycia veniens Amyci de gente ferebat,

374

Primary

perculit, et fulva moribundum extendit harena.

375

Primary

Talis prima Dares caput altum in proelia tollit,

376

Primary

ostenditque umeros latos, alternaque iactat

377

Primary

brachia protendens, et verberat ictibus auras.

378

Primary

Quaeritur huic alius; nec quisquam ex agmine tanto

379

Primary

audet adire virum manibusque inducere caestus.

380

Primary

Ergo alacris, cunctosque putans excedere palma,

381

Primary

Aeneae stetit ante pedes, nec plura moratus

382

Primary

tum laeva taurum cornu tenet, atque ita fatur:

383

Primary

Nate dea, si nemo audet se credere pugnae,

384

Primary

quae finis standi? Quo me decet usque teneri?

385

Primary

Ducere dona iube. Cuncti simul ore fremebant

386

Primary

Dardanidae, reddique viro promissa iubebant.

387

Primary

Hic gravis Entellum dictis castigat Acestes,

388

Primary

proximus ut viridante toro consederat herbae:

389

Primary

Entelle, heroum quondam fortissime frustra,

390

Primary

tantane tam patiens nullo certamine tolli

391

Primary

dona sines? Ubi nunc nobis deus ille magister

392

Primary

nequiquam memoratus Eryx? Ubi fama per omnem

393

Primary

Trinacriam, et spolia illa tuis pendentia tectis?

394

Primary

Ille sub haec: Non laudis amor, nec gloria cessit

395

Primary

pulsa metu; sed enim gelidus tardante senecta

396

Primary

sanguis hebet, frigentque effetae in corpore vires.

397

Primary

Si mihi, quae quondam fuerat, quaque improbus iste

398

Primary

exsultat fidens, si nunc foret illa iuventas,

399

Primary

haud equidem pretio inductus pulchroque iuvenco

400

Primary

venissem, nec dona moror. Sic deinde locutus

401

Primary

in medium geminos immani pondere caestus

402

Primary

proiecit, quibus acer Eryx in proelia suetus

403

Primary

ferre manum, duroque intendere brachia tergo.

404

Primary

Obstipuere animi: tantorum ingentia septem

405

Primary

terga boum plumbo insuto ferroque rigebant.

406

Primary

Ante omnes stupet ipse Dares, longeque recusat;

407

Primary

magnanimusque Anchisiades et pondus et ipsa

408

Primary

huc illuc vinclorum immensa volumina versat.

409

Primary

Tum senior talis referebat pectore voces:

410

Primary

Quid, si quis caestus ipsius et Herculis arma

411

Primary

vidisset, tristemque hoc ipso in litore pugnam?

412

Primary

Haec germanus Eryx quondam tuus arma gerebat;—

413

Primary

sanguine cernis adhuc sparsoque infecta cerebro;—

414

Primary

his magnum Alciden contra stetit; his ego suetus,

415

Primary

dum melior vires sanguis dabat, aemula necdum

416

Primary

temporibus geminis canebat sparsa senectus.

417

Primary

Sed si nostra Dares haec Troius arma recusat,

418

Primary

idque pio sedet Aeneae, probat auctor Acestes,

419

Primary

aequemus pugnas. Erycis tibi terga remitto;

420

Primary

solve metus; et tu Troianos exue caestus.

421

Primary

Haec fatus, duplicem ex umeris reiecit amictum

422

Primary

et magnos membrorum artus, magna ossa lacertosque

423

Primary

exuit, atque ingens media consistit harena.

424

Primary

Tum satus Anchisa caestus pater extulit aequos,

425

Primary

et paribus palmas amborum innexuit armis.

426

Primary

Constitit in digitos extemplo arrectus uterque,

427

Primary

brachiaque ad superas interritus extulit auras.

428

Primary

Abduxere retro longe capita ardua ab ictu,

429

Primary

immiscentque manus manibus, pugnamque lacessunt.

430

Primary

Ille pedum melior motu, fretusque iuventa;

431

Primary

hic membris et mole valens, sed tarda trementi

432

Primary

genua labant, vastos quatit aeger anhelitus artus.

433

Primary

Multa viri nequiquam inter se volnera iactant,

434

Primary

multa cavo lateri ingeminant, et pectore vastos

435

Primary

dant sonitus, erratque auris et tempora circum

436

Primary

crebra manus, duro crepitant sub volnere malae.

437

Primary

Stat gravis Entellus nisuque immotus eodem,

438

Primary

corpore tela modo atque oculis vigilantibus exit.

439

Primary

Ille, velut celsam oppugnat qui molibus urbem,

440

Primary

aut montana sedet circum castella sub armis,

441

Primary

nunc hos, nunc illos aditus, omnemque pererrat

442

Primary

arte locum, et variis adsultibus inritus urguet.

443

Primary

Ostendit dextram insurgens Entellus, et alte

444

Primary

extulit: ille ictum venientem a vertice velox

445

Primary

praevidit, celerique elapsus corpore cessit.

446

Primary

Entellus vires in ventum effudit, et ultro

447

Primary

ipse gravis graviterque ad terram pondere vasto

448

Primary

concidit, ut quondam cava concidit aut Erymantho,

449

Primary

aut Ida in magna, radicibus eruta pinus.

450

Primary

Consurgunt studiis Teucri et Trinacria pubes;

451

Primary

it clamor caelo, primusque accurrit Acestes,

452

Primary

aequaevumque ab humo miserans attollit amicum.

453

Primary

At non tardatus casu neque territus heros

454

Primary

acrior ad pugnam redit ac vim suscitat ira.

455

Primary

Tum pudor incendit vires et conscia virtus,

456

Primary

praecipitemque Daren ardens agit aequore toto,

457

Primary

nunc dextra ingeminans ictus, nunc ille sinistra;

458

Primary

nec mora, nec requies: quam multa grandine nimbi

459

Primary

culminibus crepitant, sic densis ictibus heros

460

Primary

creber utraque manu pulsat versatque Dareta.

461

Primary

Tum pater Aeneas procedere longius iras

462

Primary

et saevire animis Entellum haud passus acerbis;

463

Primary

sed finem imposuit pugnae, fessumque Dareta

464

Primary

eripuit mulcens dictis, ac talia fatur:

465

Primary

Infelix, quae tanta animum dementia cepit?

466

Primary

Non vires alias conversaque numina sentis?

467

Primary

Cede deo. Dixitque et proelia voce diremit.

468

Primary

Ast illum fidi aequales, genua aegra trahentem,

469

Primary

iactantemque utroque caput, crassumque cruorem

470

Primary

ore eiectantem mixtosque in sanguine dentes,

471

Primary

ducunt ad naves; galeamque ensemque vocati

472

Primary

accipiunt; palmam Entello taurumque relinquunt.

473

Primary

Hic victor, superans animis tauroque superbus:

474

Primary

Nate dea, vosque haec inquit cognoscite, Teucri,

475

Primary

et mihi quae fuerint iuvenali in corpore vires,

476

Primary

et qua servetis revocatum a morte Dareta.

477

Primary

Dixit, et adversi contra stetit ora iuvenci,

478

Primary

qui donum adstabat pugnae, durosque reducta

479

Primary

libravit dextra media inter cornua caestus,

480

Primary

arduus, effractoque inlisit in ossa cerebro.

481

Primary

sternitur exanimisque tremens procumbit humi bos.

482

Primary

Ille super tales effundit pectore voces:

483

Primary

Hanc tibi, Eryx, meliorem animam pro morte Daretis

484

Primary

persolvo; hic victor caestus artemque repono.

485

Primary

Protinus Aeneas celeri certare sagitta

486

Primary

invitat qui forte velint, et praemia ponit,

487

Primary

ingentique manu malum de nave Seresti

488

Primary

erigit, et volucrem traiecto in fune columbam,

489

Primary

quo tendant ferrum, malo suspendit ab alto.

490

Primary

Convenere viri, deiectamque aerea sortem

491

Primary

accepit galea; et primus clamore secundo

492

Primary

Hyrtacidae ante omnes exit locus Hippocoöntis;

493

Primary

quem modo navali Mnestheus certamine victor

494

Primary

consequitur, viridi Mnestheus evinctus oliva.

495

Primary

Tertius Eurytion, tuus, o clarissime, frater,

496

Primary

Pandare, qui quondam, iussus confundere foedus,

497

Primary

in medios telum torsisti primus Achivos.

498

Primary

Extremus galeaque ima subsedit Acestes,

499

Primary

ausus et ipse manu iuvenum temptare laborem.

500

Primary

Tum validis flexos incurvant viribus arcus

501

Primary

pro se quisque viri, et depromunt tela pharetris.

502

Primary

Primaque per caelum, nervo stridente, sagitta

503

Primary

Hyrtacidae iuvenis volucres diverberat auras;

504

Primary

et venit, adversique infigitur arbore mali.

505

Primary

Intremuit malus, timuitque exterrita pennis

506

Primary

ales, et ingenti sonuerunt omnia plausu.

507

Primary

Post acer Mnestheus adducto constitit arcu,

508

Primary

alta petens, pariterque oculos telumque tetendit.

509

Primary

Ast ipsam miserandus avem contingere ferro

510

Primary

non valuit: nodos et vincula linea rupit,

511

Primary

quis innexa pedem malo pendebat ab alto:

512

Primary

illa notos atque alta volans in nubila fugit.

513

Primary

Tum rapidus, iamdudum arcu contenta parato

514

Primary

tela tenens, fratrem Eurytion in Pota vocavit,

515

Primary

iam vacuo laetam caelo speculatus, et alis

516

Primary

plaudentem nigra figit sub nube columbam.

517

Primary

Decidit exanimis, vitamque reliquit in astris

518

Primary

aetheriis, fixamque refert delapsa sagittam.

519

Primary

Amissa solus palma superabat Acestes;

520

Primary

qui tamen aerias telum contendit in auras,

521

Primary

ostentans artemque pater arcumque sonantem.

522

Primary

Hic oculis subito obicitur magnoque futurum

523

Primary

augurio monstrum; docuit post exitus ingens,

524

Primary

seraque terrifici cecinerunt omina vates.

525

Primary

Namque volans liquidis in nubibus arsit harundo,

526

Primary

signavitque viam flammis, tenuisque recessit

527

Primary

consumpta in ventos, caelo ceu saepe refixa

528

Primary

transcurrunt crinemque volantia sidera ducunt.

529

Primary

Attonitis haesere animis, superosque precati

530

Primary

Trinacrii Teucrique viri; nec maximus omen

531

Primary

abnuit Aeneas; sed laetum amplexus Acesten

532

Primary

muneribus cumulat magnis, ac talia fatur:

533

Primary

Sume, pater; nam te voluit rex magnus Olympi

534

Primary

talibus auspiciis exsortem ducere honores.

535

Primary

Ipsius Anchisae longaevi hoc munus habebis,

536

Primary

cratera impressum signis, quem Thracius olim

537

Primary

Anchisae genitori in magno munere Cisseus

538

Primary

ferre sui dederat monumentum et pignus amoris.

539

Primary

Sic fatus cingit viridanti tempora lauro,

540

Primary

et primum ante omnes victorem appellat Acesten.

541

Primary

Nec bonus Eurytion praelato invidit honori,

542

Primary

quamvis solus avem caelo deiecit ab alto.

543

Primary

Proximus ingreditur donis, qui vincula rupit;

544

Primary

extremus, volucri qui fixit arundine malum.

545

Primary

At pater Aeneas, nondum certamine misso,

546

Primary

custodem ad sese comitemque impubis Iuli

547

Primary

Epytiden vocat, et fidam sic fatur ad aurem:

548

Primary

Vade age, et Ascanio, si iam puerile paratum

549

Primary

agmen habet secum, cursusque instruxit equorum,

550

Primary

ducat avo turmas, et sese ostendat in armis,

551

Primary

dic ait. Ipse omnem longo decedere circo

552

Primary

infusum populum, et campos iubet esse patentes.

553

Primary

Incedunt pueri, pariterque ante ora parentum

554

Primary

frenatis lucent in equis, quos omnis euntes

555

Primary

Trinacriae mirata fremit Troiaeque iuventus.

556

Primary

omnibus in morem tonsa coma pressa corona;

557

Primary

cornea bina ferunt praefixa hastilia ferro;

558

Primary

pars levis umero pharetras; it pectore summo

559

Primary

flexilis obtorti per collum circulus auri.

560

Primary

Tres equitum numero turmae, ternique vagantur

561

Primary

ductores: pueri bis seni quemque secuti

562

Primary

agmine partito fulgent paribusque magistris.

563

Primary

Una acies iuvenum, ducit quam parvus ovantem

564

Primary

nomen avi referens Priamus,—tua clara, Polite,

565

Primary

progenies, auctura Italos,—quem Thracius albis

566

Primary

portat equus bicolor maculis, vestigia primi

567

Primary

alba pedis frontemque ostentans arduus albam.

568

Primary

Alter Atys, genus unde Atii duxere Latini,

569

Primary

parvus Atys, pueroque puer dilectus Iulo.

570

Primary

Extremus, formaque ante omnis pulcher, Iulus

571

Primary

Sidonio est invectus equo, quem candida Dido

572

Primary

esse sui dederat monumentum et pignus amoris.

573

Primary

Cetera Trinacrii pubes senioris Acestae

574

Primary

fertur equis.

575

Primary

Excipiunt plausu pavidos, gaudentque tuentes

576

Primary

Dardanidae, veterumque adgnoscunt ora parentum.

577

Primary

Postquam omnem laeti consessum oculosque suorum

578

Primary

lustravere in equis, signum clamore paratis

579

Primary

Epytides longe dedit insonuitque flagello.

580

Primary

Olli discurrere pares, atque agmina terni

581

Primary

diductis solvere choris, rursusque vocati

582

Primary

convertere vias infestaque tela tulere.

583

Primary

Inde alios ineunt cursus aliosque recursus

584

Primary

adversi spatiis, alternosque orbibus orbes

585

Primary

impediunt, pugnaeque cient simulacra sub armis;

586

Primary

et nunc terga fuga nudant, nunc spicula vertunt

587

Primary

infensi, facta pariter nunc pace feruntur.

588

Primary

Ut quondam Creta fertur Labyrinthus in alta

589

Primary

parietibus textum caecis iter, ancipitemque

590

Primary

mille viis habuisse dolum, qua signa sequendi

591

Primary

falleret indeprensus et inremeabilis error;

592

Primary

haud alio Teucrum nati vestigia cursu

593

Primary

impediunt texuntque fugas et proelia ludo,

594

Primary

delphinum similes, qui per maria umida nando

595

Primary

Carpathium Libycumque secant, luduntque per undas.

596

Primary

Hunc morem cursus atque haec certamina primus

597

Primary

Ascanius, Longam muris cum cingeret Albam,

598

Primary

rettulit, et priscos docuit celebrare Latinos,

599

Primary

quo puer ipse modo, secum quo Troïa pubes;

600

Primary

Albani docuere suos; hinc maxima porro

601

Primary

accepit Roma, et patrium servavit honorem;

602

Primary

Troiaque nunc pueri, Troianum dicitur agmen.

603

Primary

Hac celebrata tenus sancto certamina patri.

604

Primary

Hic primum fortuna fidem mutata novavit.

605

Primary

Dum variis tumulo referunt sollemnia ludis,

606

Primary

Irim de caelo misit Saturnia Iuno

607

Primary

Iliacam ad classem, ventosque adspirat eunti,

608

Primary

multa movens, necdum antiquum saturata dolorem.

609

Primary

Illa, viam celerans per mille coloribus arcum,

610

Primary

nulli visa cito decurrit tramite virgo.

611

Primary

Conspicit ingentem concursum, et litora lustrat,

612

Primary

desertosque videt portus classemque relictam.

613

Primary

At procul in sola secretae Troades acta

614

Primary

amissum Anchisen flebant, cunctaeque profundum

615

Primary

pontum adspectabant flentes. Heu tot vada fessis

616

Primary

et tantum superesse maris! vox omnibus una.

617

Primary

Urbem orant; taedet pelagi perferre laborem.

618

Primary

Ergo inter medias sese haud ignara nocendi

619

Primary

conicit, et faciemque deae vestemque reponit;

620

Primary

fit Beroë, Tmarii coniunx longaeva Dorycli,

621

Primary

cui genus et quondam nomen natique fuissent;

622

Primary

ac sic Dardanidum mediam se matribus infert:

623

Primary

O miserae, quas non manus inquit Achaïca bello

624

Primary

traxerit ad letum patriae sub moenibus! O gens

625

Primary

infelix, cui te exitio Fortuna reservat?

626

Primary

Septuma post Troiae exscidium iam vertitur aestas,

627

Primary

cum freta, cum terras omnes, tot inhospita saxa

628

Primary

sideraque emensae ferimur, dum per mare magnum

629

Primary

Italiam sequimur fugientem, et volvimur undis.

630

Primary

Hic Erycis fines fraterni, atque hospes Acestes:

631

Primary

quis prohibet muros iacere et dare civibus urbem?

632

Primary

O patria et rapti nequiquam ex hoste Penates,

633

Primary

nullane iam Troiae dicentur moenia? Nusquam

634

Primary

Hectoreos amnes, Xanthum et Simoenta, videbo?

635

Primary

Quin agite et mecum infaustas exurite puppes.

636

Primary

Nam mihi Cassandrae per somnum vatis imago

637

Primary

ardentes dare visa faces: Hic quaerite Troiam;

638

Primary

hic domus est inquit vobis. Iam tempus agi res,

639

Primary

nec tantis mora prodigiis. En quattuor arae

640

Primary

Neptuno; deus ipse faces animumque ministrat.

641

Primary

Haec memorans, prima infensum vi corripit ignem,

642

Primary

sublataque procul dextra conixa coruscat,

643

Primary

et iacit: arrectae mentes stupefactaque corda

644

Primary

Iliadum. Hic una e multis, quae maxima natu,

645

Primary

Pyrgo, tot Priami natorum regia nutrix:

646

Primary

Non Beroë vobis, non haec Rhoeteïa, matres,

647

Primary

est Dorycli coniunx; divini signa decoris

648

Primary

ardentesque notate oculos; qui spiritus illi,

649

Primary

qui voltus, vocisque sonus, vel gressus eunti.

650

Primary

Ipsa egomet dudum Beroen digressa reliqui

651

Primary

aegram, indignantem, tali quod sola careret

652

Primary

munere, nec meritos Anchisae inferet honores.

653

Primary

Haec effata.

654

Primary

At matres primo ancipites oculisque malignis

655

Primary

ambiguae spectare rates miserum inter amorem

656

Primary

praesentis terrae fatisque vocantia regna,

657

Primary

cum dea se paribus per caelum sustulit alis,

658

Primary

ingentemque fuga secuit sub nubibus arcum.

659

Primary

Tum vero attonitae monstris actaeque furore

660

Primary

conclamant, rapiuntque focis penetralibus ignem;

661

Primary

pars spoliant aras, frondem ac virgulta facesque

662

Primary

coniciunt. Furit immissis Volcanus habenis

663

Primary

transtra per et remos et pictas abiete puppes.

664

Primary

Nuntius Anchisae ad tumulum cuneosque theatri

665

Primary

incensas perfert naves Eumelus, et ipsi

666

Primary

respiciunt atram in nimbo volitare favillam.

667

Primary

Primus et Ascanius, cursus ut laetus equestres

668

Primary

ducebat, sic acer equo turbata petivit

669

Primary

castra, nec exanimes possunt retinere magistri.

670

Primary

Quis furor iste novus? Quo nunc, quo tenditis inquit,

671

Primary

heu, miserae cives? Non hostem inimicaque castra

672

Primary

Argivum, vestras spes uritis. En, ego vester

673

Primary

Ascanius! Galeam ante pedes proiecit inanem,

674

Primary

qua ludo indutus belli simulacra ciebat;

675

Primary

accelerat simul Aeneas, simul agmina Teucrum.

676

Primary

Ast illae diversa metu per litora passim

677

Primary

diffugiunt, silvasque et sicubi concava furtim

678

Primary

saxa petunt; piget incepti lucisque, suosque

679

Primary

mutatae adgnoscunt, excussaque pectore Iuno est.

680

Primary

Sed non idcirco flammae atque incendia vires

681

Primary

indomitas posuere; udo sub robore vivit

682

Primary

stuppa vomens tardum fumum, lentusque carinas

683

Primary

est vapor, et toto descendit corpore pestis,

684

Primary

nec vires heroum infusaque flumina prosunt.

685

Primary

Tum pius Aeneas umeris abscindere vestem,

686

Primary

auxilioque vocare deos, et tendere palmas:

687

Primary

Iuppiter omnipotens, si nondum exosus ad unum

688

Primary

Troianos, si quid pietas antiqua labores

689

Primary

respicit humanos, da flammam evadere classi

690

Primary

nunc, Pater, et tenues Teucrum res eripe leto.

691

Primary

Vel tu, quod superest infesto fulmine morti,

692

Primary

si mereor, demitte, tuaque hic obrue dextra.

693

Primary

Vix haec ediderat, cum effusis imbribus atra

694

Primary

tempestas sine more furit, tonitruque tremescunt

695

Primary

ardua terrarum et campi; ruit aethere toto

696

Primary

turbidus imber aqua densisque nigerrimus austris;

697

Primary

implenturque super puppes; semiusta madescunt

698

Primary

robora; restinctus donec vapor omnis, et omnes,

699

Primary

quattuor amissis, servatae a peste carinae.

700

Primary

At pater Aeneas, casu concussus acerbo,

701

Primary

nunc huc ingentes, nunc illuc pectore curas

702

Primary

mutabat versans, Siculisne resideret arvis,

703

Primary

oblitus fatorum, Italasne capesseret oras.

704

Primary

Tum senior Nautes, unum Tritonia Pallas

705

Primary

quem docuit multaque insignem reddidit arte,

706

Primary

haec responsa dabat, vel quae portenderet ira

707

Primary

magna deum, vel quae fatorum posceret ordo;

708

Primary

isque his Aenean solatus vocibus infit:

709

Primary

Nate dea, quo fata trahunt retrahuntque, sequamur;

710

Primary

quidquid erit, superanda omnis fortuna ferendo est.

711

Primary

Est tibi Dardanius divinae stirpis Acestes:

712

Primary

hunc cape consiliis socium et coniunge volentem;

713

Primary

huic trade, amissis superant qui navibus, et quos

714

Primary

pertaesum magni incepti rerumque tuarum est;

715

Primary

longaevosque senes ac fessas aequore matres,

716

Primary

et quidquid tecum invalidum metuensque pericli est,

717

Primary

delige, et his habeant terris sine moenia fessi:

718

Primary

urbem appellabunt permisso nomine Acestam.

719

Primary

Talibus incensus dictis senioris amici,

720

Primary

tum vero in curas animo diducitur omnes.

721

Primary

Et nox atra polum bigis subvecta tenebat:

722

Primary

visa dehinc caelo facies delapsa parentis

723

Primary

Anchisae subito tales effundere voces:

724

Primary

Nate, mihi vita quondam, dum vita manebat,

725

Primary

care magis, nate, Iliacis exercite fatis,

726

Primary

imperio Iovis huc venio, qui classibus ignem

727

Primary

depulit, et caelo tandem miseratus ab alto est.

728

Primary

Consiliis pare, quae nunc pulcherrima Nautes

729

Primary

dat senior; lectos iuvenes, fortissima corda,

730

Primary

defer in Italiam; gens dura atque aspera cultu

731

Primary

debellanda tibi Latio est. Ditis tamen ante

732

Primary

infernas accede domos, et Averna per alta

733

Primary

congressus pete, nate, meos. Non me impia namque

734

Primary

Tartara habent, tristes umbrae, sed amoena piorum

735

Primary

concilia Elysiumque colo. Huc casta Sibylla

736

Primary

nigrarum multo pecudum te sanguine ducet:

737

Primary

tum genus omne tuum, et quae dentur moenia, disces.

738

Primary

Iamque vale: torquet medios Nox humida cursus,

739

Primary

et me saevus equis Oriens adflavit anhelis.

740

Primary

Dixerat, et tenuis fugit, ceu fumus, in auras.

741

Primary

Aeneas, Quo deinde ruis, quo proripis? inquit,

742

Primary

Quem fugis, aut quis te nostris complexibus arcet?

743

Primary

Haec memorans cinerem et sopitos suscitat ignes,

744

Primary

Pergameumque Larem et canae penetralia Vestae

745

Primary

farre pio et plena supplex veneratur acerra.

746

Primary

Extemplo socios primumque arcessit Acesten,

747

Primary

et Iovis imperium et cari praecepta parentis

748

Primary

edocet, et quae nunc animo sententia constet.

749

Primary

Haud mora consiliis, nec iussa recusat Acestes.

750

Primary

Transcribunt urbi matres, populumque volentem

751

Primary

deponunt, animos nil magnae laudis egentes.

752

Primary

Ipsi transtra novant, flammisque ambesa reponunt

753

Primary

robora navigiis, aptant remosque rudentesque,

754

Primary

exigui numero, sed bello vivida virtus.

755

Primary

Interea Aeneas urbem designat aratro

756

Primary

sortiturque domos; hoc Ilium et haec loca Troiam

757

Primary

esse iubet. Gaudet regno Troianus Acestes,

758

Primary

indicitque forum et patribus dat iura vocatis.

759

Primary

Tum vicina astris, Erycino in vertice sedes

760

Primary

fundatur Veneri Idaliae, tumuloque sacerdos

761

Primary

ac lucus late sacer additur Anchiseo.

762

Primary

Iamque dies epulata novem gens omnis, et aris

763

Primary

factus honos: placidi straverunt aequora venti,

764

Primary

creber et adspirans rursus vocat Auster in altum.

765

Primary

Exoritur procurva ingens per litora fletus;

766

Primary

complexi inter se noctemque diemque morantur.

767

Primary

Ipsae iam matres, ipsi, quibus aspera quondam

768

Primary

visa maris facies et non tolerabile nomen,

769

Primary

ire volunt, omnemque fugae perferre laborem.

770

Primary

Quos bonus Aeneas dictis solatur amicis,

771

Primary

et consanguineo lacrimans commendat Acestae.

772

Primary

Tris Eryci vitulos et Tempestatibus agnam

773

Primary

caedere deinde iubet, solvique ex ordine funem.

774

Primary

Ipse, caput tonsae foliis evinctus olivae,

775

Primary

stans procul in prora pateram tenet, extaque salsos

776

Primary

proiicit in fluctus ac vina liquentia fundit.

777

Primary

Prosequitur surgens a puppi ventus euntes.

778

Primary

Certatim socii feriunt mare et aequora verrunt.

779

Primary

At Venus interea Neptunum exercita curis

780

Primary

adloquitur, talesque effundit pectore questus:

781

Primary

Iunonis gravis ira nec exsaturabile pectus

782

Primary

cogunt me, Neptune, preces descendere in omnes;

783

Primary

quam nec longa dies, pietas nec mitigat ulla,

784

Primary

nec Iovis imperio fatisque infracta quiescit.

785

Primary

Non media de gente Phrygum exedisse nefandis

786

Primary

urbem odiis satis est, nec poenam traxe per omnem:

787

Primary

reliquias Troiae, cineres atque ossa peremptae

788

Primary

insequitur: causas tanti sciat illa furoris.

789

Primary

Ipse mihi nuper Libycis tu testis in undis

790

Primary

quam molem subito excierit: maria omnia caelo

791

Primary

miscuit, Aeoliis nequiquam freta procellis,

792

Primary

in regnis hoc ausa tuis.

793

Primary

Per scelus ecce etiam Troianis matribus actis

794

Primary

exussit foede puppes, et classe subegit

795

Primary

amissa socios ignotae linquere terrae.

796

Primary

Quod superest, oro, liceat dare tuta per undas

797

Primary

vela tibi, liceat Laurentem attingere Thybrim:

798

Primary

si concessa peto, si dant ea moenia Parcae.

799

Primary

Tum Saturnius haec domitor maris edidit alti:

800

Primary

Fas omne est, Cytherea, meis te fidere regnis,

801

Primary

unde genus ducis: merui quoque; saepe furores

802

Primary

compressi, et rabiem tantam caelique marisque.

803

Primary

Nec minor in terris, Xanthum Simoëntaque testor,

804

Primary

Aeneae mihi cura tui. Cum Troia Achilles

805

Primary

exanimata sequens impingeret agmina muris,

806

Primary

milia multa daret leto, gemerentque repleti

807

Primary

amnes, nec reperire viam atque evolvere posset

808

Primary

in mare se Xanthus, Pelidae tunc ego forti

809

Primary

congressum Aenean nec dis nec viribus aequis

810

Primary

nube cava rapui, cuperem cum vertere ab imo

811

Primary

structa meis manibus periurae moenia Troiae.

812

Primary

Nunc quoque mens eadem perstat mihi: pelle timores.

813

Primary

Tutus, quos optas, portus accedet Averni.

814

Primary

Unus erit tantum, amissum quem gurgite quaeres;

815

Primary

unum pro multis dabitur caput.

816

Primary

His ubi laeta deae permulsit pectora dictis,

817

Primary

iungit equos auro genitor, spumantiaque addit

818

Primary

frena feris, manibusque omnes effundit habenas.

819

Primary

Caeruleo per summa levis volat aequora curru;

820

Primary

subsidunt undae, tumidumque sub axe tonanti

821

Primary

sternitur aequor aquis; fugiunt vasto aethere nimbi.

822

Primary

Tum variae comitum facies, immania cete,

823

Primary

et senior Glauci chorus, Inousque Palaemon,

824

Primary

Tritonesque citi, Phorcique exercitus omnis;

825

Primary

laeva tenent Thetis, et Melite, Panopeaque virgo,

826

Primary

Nisaee, Spioque, Thaliaque, Cymodoceque.

827

Primary

Hic patris Aeneae suspensam blanda vicissim

828

Primary

gaudia pertemptant mentem: iubet ocius omnes

829

Primary

attolli malos, intendi brachia velis.

830

Primary

Una omnes fecere pedem pariterque sinistros,

831

Primary

nunc dextros solvere sinus; una ardua torquent

832

Primary

cornua detorquentque; ferunt sua flamina classem.

833

Primary

Princeps ante omnes densum Palinurus agebat

834

Primary

agmen; ad hunc alii cursum contendere iussi.

835

Primary

Iamque fere mediam caeli Nox humida metam

836

Primary

contigerat; placida laxabant membra quiete

837

Primary

sub remis fusi per dura sedilia nautae:

838

Primary

cum levis aetheriis delapsus Somnus ab astris

839

Primary

aëra dimovit tenebrosum et dispulit umbras,

840

Primary

te, Palinure, petens, tibi somnia tristia portans

841

Primary

insonti; puppique deus consedit in alta,

842

Primary

Phorbanti similis, funditque has ore loquelas:

843

Primary

Iaside Palinure, ferunt ipsa aequora classem;

844

Primary

aequatae spirant aurae; datur hora quieti.

845

Primary

Pone caput, fessosque oculos furare labori:

846

Primary

ipse ego paulisper pro te tua munera inibo.

847

Primary

Cui vix attollens Palinurus lumina fatur:

848

Primary

Mene salis placidi voltum fluctusque quietos

849

Primary

ignorare iubes? Mene huic confidere monstro?

850

Primary

Aenean credam quid enim fallacibus auris

851

Primary

et caelo, totiens deceptus fraude sereni?

852

Primary

Talia dicta dabat, clavumque affixus et haerens

853

Primary

nusquam amittebat, oculosque sub astra tenebat.

854

Primary

Ecce deus ramum Lethaeo rore madentem,

855

Primary

vique soporatum Stygia, super utraque quassat

856

Primary

tempora, cunctantique natantia lumina solvit.

857

Primary

Vix primos inopina quies laxaverat artus,

858

Primary

et super incumbens cum puppis parte revolsa,

859

Primary

cumque gubernaclo, liquidas proiecit in undas

860

Primary

praecipitem ac socios nequiquam saepe vocantem;

861

Primary

ipse volans tenues se sustulit ales ad auras.

862

Primary

Currit iter tutum non secius aequore classis,

863

Primary

promissisque patris Neptuni interrita fertur.

864

Primary

Iamque adeo scopulos Sirenum advecta subibat,

865

Primary

difficiles quondam multorumque ossibus albos,

866

Primary

tum rauca adsiduo longe sale saxa sonabant:

867

Primary

cum pater amisso fluitantem errare magistro

868

Primary

sensit, et ipse ratem nocturnis rexit in undis,

869

Primary

multa gemens, casuque animum concussus amici

870

Primary

O nimium caelo et pelago confise sereno,

871

Primary

nudus in ignota, Palinure, iacebis harena!

Text notes and edition context

Work

Aeneid

Virgil's national epic follows Aeneas from the fall of Troy to the wars that prepare Rome's imagined future foundation.

Epic poem | Original language: Latin

Augustan Roman epic, late 1st century BCE

You are reading Book 5.

Primary Edition

J. B. Greenough

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Greenough Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Aeneid source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.perseus-lat2:5.1 -> urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.perseus-lat2:5.871

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0690/phi003/phi0690.phi003.perseus-lat2.xml

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 5 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.