Reader

Reader | Aeneid, Book 6

Aeneid

Virgil

Book 6 | Primary edition: J. B. Greenough

Text

Position

Line 1 of 901

Waypoints

Line RefJ. B. Greenough | Latin
1

Primary

Sic fatur lacrimans, classique immittit habenas,

2

Primary

et tandem Euboïcis Cumarum adlabitur oris.

3

Primary

Obvertunt pelago proras; tum dente tenaci

4

Primary

ancora fundabat naves, et litora curvae

5

Primary

praetexunt puppes. Iuvenum manus emicat ardens

6

Primary

litus in Hesperium; quaerit pars semina flammae

7

Primary

abstrusa in venis silicis, pars densa ferarum

8

Primary

tecta rapit silvas, inventaque flumina monstrat.

9

Primary

At pius Aeneas arces, quibus altus Apollo

10

Primary

praesidet, horrendaeque procul secreta Sibyllae

11

Primary

antrum immane petit, magnum cui mentem animumque

12

Primary

Delius inspirat vates, aperitque futura.

13

Primary

Iam subeunt Triviae lucos atque aurea tecta.

14

Primary

Daedalus, ut fama est, fugiens Minoïa regna,

15

Primary

praepetibus pennis ausus se credere caelo,

16

Primary

insuetum per iter gelidas enavit ad Arctos,

17

Primary

Chalcidicaque levis tandem super adstitit arce.

18

Primary

Redditus his primum terris, tibi, Phoebe, sacravit

19

Primary

remigium alarum, posuitque immania templa.

20

Primary

In foribus letum Androgeo: tum pendere poenas

21

Primary

Cecropidae iussi—miserum!—septena quotannis

22

Primary

corpora natorum; stat ductis sortibus urna.

23

Primary

Contra elata mari respondet Gnosia tellus:

24

Primary

hic crudelis amor tauri, suppostaque furto

25

Primary

Pasiphaë, mixtumque genus prolesque biformis

26

Primary

Minotaurus inest, Veneris monumenta nefandae;

27

Primary

hic labor ille domus et inextricabilis error;

28

Primary

magnum reginae sed enim miseratus amorem

29

Primary

Daedalus ipse dolos tecti ambagesque resolvit,

30

Primary

caeca regens filo vestigia. Tu quoque magnam

31

Primary

partem opere in tanto, sineret dolor, Icare, haberes.

32

Primary

Bis conatus erat casus effingere in auro;

33

Primary

bis patriae cecidere manus. Quin protinus omnia

34

Primary

perlegerent oculis, ni iam praemissus Achates

35

Primary

adforet, atque una Phoebi Triviaeque sacerdos,

36

Primary

Deiphobe Glauci, fatur quae talia regi:

37

Primary

Non hoc ista sibi tempus spectacula poscit;

38

Primary

nunc grege de intacto septem mactare iuvencos

39

Primary

praestiterit, totidem lectas de more bidentes.

40

Primary

Talibus adfata Aenean (nec sacra morantur

41

Primary

iussa viri), Teucros vocat alta in templa sacerdos.

42

Primary

Excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum,

43

Primary

quo lati ducunt aditus centum, ostia centum;

44

Primary

unde ruunt totidem voces, responsa Sibyllae.

45

Primary

Ventum erat ad limen, cum virgo. Poscere fata

46

Primary

tempus ait; deus, ecce, deus! Cui talia fanti

47

Primary

ante fores subito non voltus, non color unus,

48

Primary

non comptae mansere comae; sed pectus anhelum,

49

Primary

et rabie fera corda tument; maiorque videri,

50

Primary

nec mortale sonans, adflata est numine quando

51

Primary

iam propiore dei. Cessas in vota precesque,

52

Primary

Tros ait Aenea? Cessas? Neque enim ante dehiscent

53

Primary

attonitae magna ora domus. Et talia fata

54

Primary

conticuit. Gelidus Teucris per dura cucurrit

55

Primary

ossa tremor, funditque preces rex pectore ab imo:

56

Primary

Phoebe, graves Troiae semper miserate labores,

57

Primary

Dardana qui Paridis direxti tela manusque

58

Primary

corpus in Aeacidae, magnas obeuntia terras

59

Primary

tot maria intravi duce te, penitusque repostas

60

Primary

Massylum gentes praetentaque Syrtibus arva,

61

Primary

iam tandem Italiae fugientis prendimus oras;

62

Primary

hac Troiana tenus fuerit Fortuna secuta.

63

Primary

Vos quoque Pergameae iam fas est parcere genti,

64

Primary

dique deaeque omnes quibus obstitit Ilium et ingens

65

Primary

gloria Dardaniae. Tuque, O sanctissima vates,

66

Primary

praescia venturi, da, non indebita posco

67

Primary

regna meis fatis, Latio considere Teucros

68

Primary

errantisque deos agitataque numina Troiae.

69

Primary

Tum Phoebo et Triviae solido de marmore templum

70

Primary

instituam, festosque dies de nomine Phoebi.

71

Primary

Te quoque magna manent regnis penetralia nostris:

72

Primary

hic ego namque tuas sortes arcanaque fata,

73

Primary

dicta meae genti, ponam, lectosque sacrabo,

74

Primary

alma, viros. Foliis tantum ne carmina manda,

75

Primary

ne turbata volent rapidis ludibria ventis;

76

Primary

ipsa canas oro. Finem dedit ore loquendi.

77

Primary

At, Phoebi nondum patiens, immanis in antro

78

Primary

bacchatur vates, magnum si pectore possit

79

Primary

excussisse deum; tanto magis ille fatigat

80

Primary

os rabidum, fera corda domans, fingitque premendo.

81

Primary

Ostia iamque domus patuere ingentia centum

82

Primary

sponte sua, vatisque ferunt responsa per auras:

83

Primary

O tandem magnis pelagi defuncte periclis!

84

Primary

Sed terrae graviora manent. In regna Lavini

85

Primary

Dardanidae venient; mitte hanc de pectore curam;

86

Primary

sed non et venisse volent. Bella, horrida bella,

87

Primary

et Thybrim multo spumantem sanguine cerno.

88

Primary

Non Simois tibi, nec Xanthus, nec Dorica castra

89

Primary

defuerint; alius Latio iam partus Achilles,

90

Primary

natus et ipse dea; nec Teucris addita Iuno

91

Primary

usquam aberit; cum tu supplex in rebus egenis

92

Primary

quas gentes Italum aut quas non oraveris urbes!

93

Primary

Causa mali tanti coniunx iterum hospita Teucris

94

Primary

externique iterum thalami.

95

Primary

Tu ne cede malis, sed contra audentior ito,

96

Primary

qua tua te Fortuna sinet. Via prima salutis,

97

Primary

quod minime reris, Graia pandetur ab urbe.

98

Primary

Talibus ex adyto dictis Cumaea Sibylla

99

Primary

horrendas canit ambages antroque remugit,

100

Primary

obscuris vera involvens: ea frena furenti

101

Primary

concutit, et stimulos sub pectore vertit Apollo.

102

Primary

Ut primum cessit furor et rabida ora quierunt,

103

Primary

incipit Aeneas heros: Non ulla laborum,

104

Primary

O virgo, nova mi facies inopinave surgit;

105

Primary

omnia praecepi atque animo mecum ante peregi.

106

Primary

Unum oro: quando hic inferni ianua regis

107

Primary

dicitur, et tenebrosa palus Acheronte refuso,

108

Primary

ire ad conspectum cari genitoris et ora

109

Primary

contingat; doceas iter et sacra ostia pandas.

110

Primary

Illum ego per flammas et mille sequentia tela

111

Primary

eripui his umeris, medioque ex hoste recepi;

112

Primary

ille meum comitatus iter, maria omnia mecum

113

Primary

atque omnes pelagique minas caelique ferebat,

114

Primary

invalidus, vires ultra sortemque senectae.

115

Primary

Quin, ut te supplex peterem et tua limina adirem,

116

Primary

idem orans mandata dabat. Gnatique patrisque,

117

Primary

alma, precor, miserere;—potes namque omnia, nec te

118

Primary

nequiquam lucis Hecate praefecit Avernis;—

119

Primary

si potuit Manes arcessere coniugis Orpheus,

120

Primary

Threïcia fretus cithara fidibusque canoris,

121

Primary

si fratrem Pollux alterna morte redemit,

122

Primary

itque reditque viam totiens. Quid Thesea, magnum

123

Primary

quid memorem Alciden? Et mi genus ab Iove summo.

124

Primary

Talibus orabat dictis, arasque tenebat,

125

Primary

cum sic orsa loqui vates: Sate sanguine divom,

126

Primary

Tros Anchisiade, facilis descensus Averno;

127

Primary

noctes atque dies patet atri ianua Ditis;

128

Primary

sed revocare gradum superasque evadere ad auras,

129

Primary

hoc opus, hic labor est. Pauci, quos aequus amavit

130

Primary

Iuppiter, aut ardens evexit ad aethera virtus,

131

Primary

dis geniti potuere. Tenent media omnia silvae,

132

Primary

Cocytusque sinu labens circumvenit atro.

133

Primary

Quod si tantus amor menti, si tanta cupido est,

134

Primary

bis Stygios innare lacus, bis nigra videre

135

Primary

Tartara, et insano iuvat indulgere labori,

136

Primary

accipe, quae peragenda prius. Latet arbore opaca

137

Primary

aureus et foliis et lento vimine ramus,

138

Primary

Iunoni infernae dictus sacer; hunc tegit omnis

139

Primary

lucus, et obscuris claudunt convallibus umbrae.

140

Primary

Sed non ante datur telluris operta subire,

141

Primary

auricomos quam quis decerpserit arbore fetus.

142

Primary

Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus

143

Primary

instituit. Primo avulso non deficit alter

144

Primary

aureus, et simili frondescit virga metallo.

145

Primary

Ergo alte vestiga oculis, et rite repertum

146

Primary

carpe manu; namque ipse volens facilisque sequetur,

147

Primary

si te fata vocant; aliter non viribus ullis

148

Primary

vincere, nec duro poteris convellere ferro.

149

Primary

Praeterea iacet exanimum tibi corpus amici—

150

Primary

heu nescis—totamque incestat funere classem,

151

Primary

dum consulta petis nostroque in limine pendes.

152

Primary

Sedibus hunc refer ante suis et conde sepulchro.

153

Primary

Duc nigras pecudes; ea prima piacula sunto:

154

Primary

sic demum lucos Stygis et regna invia vivis

155

Primary

aspicies. Dixit, pressoque obmutuit ore.

156

Primary

Aeneas maesto defixus lumina voltu

157

Primary

ingreditur, linquens antrum, caecosque volutat

158

Primary

eventus animo secum. Cui fidus Achates

159

Primary

it comes, et paribus curis vestigia figit.

160

Primary

Multa inter sese vario sermone serebant,

161

Primary

quem socium exanimem vates, quod corpus humandum

162

Primary

diceret. Atque illi Misenum in litore sicco,

163

Primary

ut venere, vident indigna morte peremptum,

164

Primary

Misenum Aeoliden, quo non praestantior alter

165

Primary

aere ciere viros, Martemque accendere cantu.

166

Primary

Hectoris hic magni fuerat comes, Hectora circum

167

Primary

et lituo pugnas insignis obibat et hasta:

168

Primary

postquam illum vita victor spoliavit Achilles,

169

Primary

Dardanio Aeneae sese fortissimus heros

170

Primary

addiderat socium, non inferiora secutus.

171

Primary

Sed tum, forte cava dum personat aequora concha,

172

Primary

demens, et cantu vocat in certamina divos,

173

Primary

aemulus exceptum Triton, si credere dignum est,

174

Primary

inter saxa virum spumosa inmerserat unda.

175

Primary

Ergo omnes magno circum clamore fremebant,

176

Primary

praecipue pius Aeneas. Tum iussa Sibyllae,

177

Primary

haud mora, festinant flentes, aramque sepulchri

178

Primary

congerere arboribus caeloque educere certant.

179

Primary

Itur in antiquam silvam, stabula alta ferarum;

180

Primary

procumbunt piceae, sonat icta securibus ilex,

181

Primary

fraxineaeque trabes cuneis et fissile robur

182

Primary

scinditur, advolvunt ingentis montibus ornos.

183

Primary

Nec non Aeneas opera inter talia primus

184

Primary

hortatur socios, paribusque accingitur armis.

185

Primary

Atque haec ipse suo tristi cum corde volutat,

186

Primary

aspectans silvam inmensam, et sic voce precatur:

187

Primary

Si nunc se nobis ille aureus arbore ramus

188

Primary

ostendat nemore in tanto, quando omnia vere

189

Primary

heu nimium de te vates, Misene, locuta est.

190

Primary

Vix ea fatus erat, geminae cum forte columbae

191

Primary

ipsa sub ora viri caelo venere volantes,

192

Primary

et viridi sedere solo. Tum maximus heros

193

Primary

maternas agnoscit aves, laetusque precatur:

194

Primary

Este duces, O, si qua via est, cursumque per auras

195

Primary

dirigite in lucos, ubi pinguem dives opacat

196

Primary

ramus humum. Tuque, O, dubiis ne defice rebus,

197

Primary

diva parens. Sic effatus vestigia pressit,

198

Primary

observans quae signa ferant, quo tendere pergant.

199

Primary

Pascentes illae tantum prodire volando,

200

Primary

quantum acie possent oculi servare sequentum.

201

Primary

Inde ubi venere ad fauces grave olentis Averni,

202

Primary

tollunt se celeres, liquidumque per aëra lapsae

203

Primary

sedibus optatis geminae super arbore sidunt,

204

Primary

discolor unde auri per ramos aura refulsit.

205

Primary

Quale solet silvis brumali frigore viscum

206

Primary

fronde virere nova, quod non sua seminat arbos,

207

Primary

et croceo fetu teretis circumdare truncos,

208

Primary

talis erat species auri frondentis opaca

209

Primary

ilice, sic leni crepitabat brattea vento.

210

Primary

Corripit Aeneas extemplo avidusque refringit

211

Primary

cunctantem, et vatis portat sub tecta Sibyllae.

212

Primary

Nec minus interea Misenum in litore Teucri

213

Primary

flebant, et cineri ingrato suprema ferebant.

214

Primary

Principio pinguem taedis et robore secto

215

Primary

ingentem struxere pyram, cui frondibus atris

216

Primary

intexunt latera, et ferales ante cupressos

217

Primary

constituunt, decorantque super fulgentibus armis.

218

Primary

Pars calidos latices et aëna undantia flammis

219

Primary

expediunt, corpusque lavant frigentis et unguunt.

220

Primary

Fit gemitus. Tum membra toro defleta reponunt,

221

Primary

purpureasque super vestes, velamina nota,

222

Primary

coniciunt. Pars ingenti subiere feretro,

223

Primary

triste ministerium, et subiectam more parentum

224

Primary

aversi tenuere facem. Congesta cremantur

225

Primary

turea dona, dapes, fuso crateres olivo.

226

Primary

Postquam conlapsi cineres et flamma quievit

227

Primary

reliquias vino et bibulam lavere favillam,

228

Primary

ossaque lecta cado texit Corynaeus aëno.

229

Primary

Idem ter socios pura circumtulit unda,

230

Primary

spargens rore levi et ramo felicis olivae,

231

Primary

lustravitque viros, dixitque novissima verba.

232

Primary

At pius Aeneas ingenti mole sepulcrum

233

Primary

imponit, suaque arma viro, remumque tubamque,

234

Primary

monte sub aërio, qui nunc Misenus ab illo

235

Primary

dicitur, aeternumque tenet per saecula nomen.

236

Primary

His actis, propere exsequitur praecepta Sibyllae.

237

Primary

Spelunca alta fuit vastoque immanis hiatu,

238

Primary

scrupea, tuta lacu nigro nemorumque tenebris,

239

Primary

quam super haud ullae poterant impune volantes

240

Primary

tendere iter pennis—talis sese halitus atris

241

Primary

faucibus effundens supera ad convexa ferebat:

242

Primary

unde locum Grai dixerunt nomine Aornon.

243

Primary

quattuor hic primum nigrantis terga iuvencos

244

Primary

constituit, frontique invergit vina sacerdos;

245

Primary

et summas carpens media inter cornua saetas

246

Primary

ignibus imponit sacris, libamina prima,

247

Primary

voce vocans Hecaten, Caeloque Ereboque potentem.

248

Primary

Supponunt alii cultros, tepidumque cruorem

249

Primary

suscipiunt pateris. Ipse atri velleris agnam

250

Primary

Aeneas matri Eumenidum magnaeque sorori

251

Primary

ense ferit, sterilemque tibi. Proserpina, vaccam.

252

Primary

Tum Stygio regi nocturnas inchoat aras,

253

Primary

et solida imponit taurorum viscera flammis,

254

Primary

pingue superque oleum infundens ardentibus extis.

255

Primary

Ecce autem, primi sub lumina solis et ortus,

256

Primary

sub pedibus mugire solum, et iuga coepta moveri

257

Primary

silvarum, visaeque canes ululare per umbram,

258

Primary

adventante dea. Procul O procul este, profani,

259

Primary

conclamat vates, totoque absistite luco;

260

Primary

tuque invade viam, vaginaque eripe ferrum:

261

Primary

nunc animis opus, Aenea, nunc pectore firmo.

262

Primary

Tantum effata, furens antro se immisit aperto;

263

Primary

ille ducem haud timidis vadentem passibus aequat.

264

Primary

Di, quibus imperium est animarum, umbraeque silentes,

265

Primary

et Chaos, et Phlegethon, loca nocte tacentia late,

266

Primary

sit mihi fas audita loqui; sit numine vestro

267

Primary

pandere res alta terra et caligine mersas!

268

Primary

Ibant obscuri sola sub nocte per umbram,

269

Primary

perque domos Ditis vacuas et inania regna:

270

Primary

quale per incertam lunam sub luce maligna

271

Primary

est iter in silvis, ubi caelum condidit umbra

272

Primary

Iuppiter, et rebus nox abstulit atra colorem.

273

Primary

Vestibulum ante ipsum, primisque in faucibus Orci

274

Primary

Luctus et ultrices posuere cubilia Curae;

275

Primary

pallentesque habitant Morbi, tristisque Senectus,

276

Primary

et Metus, et malesuada Fames, ac turpis Egestas,

277

Primary

terribiles visu formae: Letumque, Labosque;

278

Primary

tum consanguineus Leti Sopor, et mala mentis

279

Primary

Gaudia, mortiferumque adverso in limine Bellum,

280

Primary

ferreique Eumenidum thalami, et Discordia demens,

281

Primary

vipereum crinem vittis innexa cruentis.

282

Primary

In medio ramos annosaque brachia pandit

283

Primary

ulmus opaca, ingens, quam sedem Somnia volgo

284

Primary

vana tenere ferunt, foliisque sub omnibus haerent.

285

Primary

Multaque praeterea variarum monstra ferarum:

286

Primary

Centauri in foribus stabulant, Scyllaeque biformes,

287

Primary

et centumgeminus Briareus, ac belua Lernae

288

Primary

horrendum stridens, flammisque armata Chimaera,

289

Primary

Gorgones Harpyiaeque et forma tricorporis umbrae.

290

Primary

Corripit hic subita trepidus formidine ferrum

291

Primary

Aeneas, strictamque aciem venientibus offert,

292

Primary

et, ni docta comes tenues sine corpore vitas

293

Primary

admoneat volitare cava sub imagine formae,

294

Primary

inruat, et frustra ferro diverberet umbras.

295

Primary

Hinc via, Tartarei quae fert Acherontis ad undas.

296

Primary

Turbidus hic caeno vastaque voragine gurges

297

Primary

aestuat, atque omnem Cocyto eructat harenam.

298

Primary

Portitor has horrendus aquas et flumina servat

299

Primary

terribili squalore Charon, cui plurima mento

300

Primary

canities inculta iacet; stant lumina flamma,

301

Primary

sordidus ex umeris nodo dependet amictus.

302

Primary

Ipse ratem conto subigit, velisque ministrat,

303

Primary

et ferruginea subvectat corpora cymba,

304

Primary

iam senior, sed cruda deo viridisque senectus.

305

Primary

Huc omnis turba ad ripas effusa ruebat,

306

Primary

matres atque viri, defunctaque corpora vita

307

Primary

magnanimum heroum, pueri innuptaeque puellae,

308

Primary

impositique rogis iuvenes ante ora parentum:

309

Primary

quam multa in silvis autumni frigore primo

310

Primary

lapsa cadunt folia, aut ad terram gurgite ab alto

311

Primary

quam multae glomerantur aves, ubi frigidus annus

312

Primary

trans pontum fugat, et terris immittit apricis.

313

Primary

Stabant orantes primi transmittere cursum,

314

Primary

tendebantque manus ripae ulterioris amore.

315

Primary

Navita sed tristis nunc hos nunc accipit illos,

316

Primary

ast alios longe submotos arcet harena.

317

Primary

Aeneas, miratus enim motusque tumultu,

318

Primary

Dic ait O virgo, quid volt concursus ad amnem?

319

Primary

Quidve petunt animae, vel quo discrimine ripas

320

Primary

hae linquunt, illae remis vada livida verrunt?

321

Primary

Olli sic breviter fata est longaeva sacerdos:

322

Primary

Anchisa generate, deum certissima proles,

323

Primary

Cocyti stagna alta vides Stygiamque paludem,

324

Primary

di cuius iurare timent et fallere numen.

325

Primary

Haec omnis, quam cernis, inops inhumataque turba est;

326

Primary

portitor ille Charon; hi, quos vehit unda, sepulti.

327

Primary

Nec ripas datur horrendas et rauca fluenta

328

Primary

transportare prius quam sedibus ossa quierunt.

329

Primary

Centum errant annos volitantque haec litora circum;

330

Primary

tum demum admissi stagna exoptata revisunt.

331

Primary

Constitit Anchisa satus et vestigia pressit,

332

Primary

multa putans, sortemque animo miseratus iniquam.

333

Primary

Cernit ibi maestos et mortis honore carentes

334

Primary

Leucaspim et Lyciae ductorem classis Oronten,

335

Primary

quos, simul ab Troia ventosa per aequora vectos,

336

Primary

obruit Auster, aqua involvens navemque virosque.

337

Primary

Ecce gubernator sese Palinurus agebat,

338

Primary

qui Libyco nuper cursu, dum sidera servat,

339

Primary

exciderat puppi mediis effusus in undis.

340

Primary

Hunc ubi vix multa maestum cognovit in umbra,

341

Primary

sic prior adloquitur: Quis te, Palinure, deorum

342

Primary

eripuit nobis, medioque sub aequore mersit?

343

Primary

Dic age. Namque mihi, fallax haud ante repertus,

344

Primary

hoc uno responso animum delusit Apollo,

345

Primary

qui fore te ponto incolumem, finesque canebat

346

Primary

venturum Ausonios. En haec promissa fides est?

347

Primary

Ille autem: Neque te Phoebi cortina fefellit,

348

Primary

dux Anchisiade, nec me deus aequore mersit.

349

Primary

Namque gubernaclum multa vi forte revolsum,

350

Primary

cui datus haerebam custos cursusque regebam,

351

Primary

praecipitans traxi mecum. Maria aspera iuro

352

Primary

non ullum pro me tantum cepisse timorem,

353

Primary

quam tua ne, spoliata armis, excussa magistro,

354

Primary

deficeret tantis navis surgentibus undis.

355

Primary

Tris Notus hibernas immensa per aequora noctes

356

Primary

vexit me violentus aqua; vix lumine quarto

357

Primary

prospexi Italiam summa sublimis ab unda.

358

Primary

Paulatim adnabam terrae; iam tuta tenebam,

359

Primary

ni gens crudelis madida cum veste gravatum

360

Primary

prensantemque uncis manibus capita aspera montis

361

Primary

ferro invasisset, praedamque ignara putasset.

362

Primary

Nunc me fluctus habet, versantque in litore venti.

363

Primary

Quod te per caeli iucundum lumen et auras,

364

Primary

per genitorem oro, per spes surgentis Iuli,

365

Primary

eripe me his, invicte, malis: aut tu mihi terram

366

Primary

inice, namque potes, portusque require Velinos;

367

Primary

aut tu, si qua via est, si quam tibi diva creatrix

368

Primary

ostendit—neque enim, credo, sine numine divom

369

Primary

flumina tanta paras Stygiamque innare paludem—

370

Primary

da dextram misero, et tecum me tolle per undas,

371

Primary

sedibus ut saltem placidis in morte quiescam.

372

Primary

Talia fatus erat, coepit cum talia vates:

373

Primary

Unde haec, o Palinure, tibi tam dira cupido?

374

Primary

Tu Stygias inhumatus aquas amnemque severum

375

Primary

Eumenidum aspicies, ripamve iniussus adibis?

376

Primary

Desine fata deum flecti sperare precando.

377

Primary

Sed cape dicta memor, duri solatia casus.

378

Primary

Nam tua finitimi, longe lateque per urbes

379

Primary

prodigiis acti caelestibus, ossa piabunt,

380

Primary

et statuent tumulum, et tumulo sollemnia mittent,

381

Primary

aeternumque locus Palinuri nomen habebit.

382

Primary

His dictis curae emotae, pulsusque parumper

383

Primary

corde dolor tristi: gaudet cognomine terrae.

384

Primary

Ergo iter inceptum peragunt fluvioque propinquant.

385

Primary

Navita quos iam inde ut Stygia prospexit ab unda

386

Primary

per tacitum nemus ire pedemque advertere ripae,

387

Primary

sic prior adgreditur dictis, atque increpat ultro:

388

Primary

Quisquis es, armatus qui nostra ad flumina tendis,

389

Primary

fare age, quid venias, iam istinc, et comprime gressum.

390

Primary

Umbrarum hic locus est, somni noctisque soporae;

391

Primary

corpora viva nefas Stygia vectare carina.

392

Primary

Nec vero Alciden me sum laetatus euntem

393

Primary

accepisse lacu, nec Thesea Pirithoumque,

394

Primary

dis quamquam geniti atque invicti viribus essent.

395

Primary

Tartareum ille manu custodem in vincla petivit,

396

Primary

ipsius a solio regis, traxitque trementem;

397

Primary

hi dominam Ditis thalamo deducere adorti.

398

Primary

Quae contra breviter fata est Amphrysia vates:

399

Primary

Nullae hic insidiae tales; absiste moveri;

400

Primary

nec vim tela ferunt; licet ingens ianitor antro

401

Primary

aeternum latrans exsanguis terreat umbras,

402

Primary

casta licet patrui servet Proserpina limen.

403

Primary

Troius Aeneas, pietate insignis et armis,

404

Primary

ad genitorem imas Erebi descendit ad umbras.

405

Primary

Si te nulla movet tantae pietatis imago,

406

Primary

at ramum hunc (aperit ramum, qui veste latebat)

407

Primary

adgnoscas. Tumida ex ira tum corda residunt.

408

Primary

Nec plura his. Ille admirans venerabile donum

409

Primary

fatalis virgae, longo post tempore visum,

410

Primary

caeruleam advertit puppim, ripaeque propinquat.

411

Primary

Inde alias animas, quae per iuga longa sedebant,

412

Primary

deturbat, laxatque foros; simul accipit alveo

413

Primary

ingentem Aenean. Gemuit sub pondere cymba

414

Primary

sutilis, et multam accepit rimosa paludem.

415

Primary

Tandem trans fluvium incolumis vatemque virumque

416

Primary

informi limo glaucaque exponit in ulva.

417

Primary

Cerberus haec ingens latratu regna trifauci

418

Primary

personat, adverso recubans immanis in antro.

419

Primary

Cui vates, horrere videns iam colla colubris,

420

Primary

melle soporatam et medicatis frugibus offam

421

Primary

obicit. Ille fame rabida tria guttura pandens

422

Primary

corripit obiectam, atque immania terga resolvit

423

Primary

fusus humi, totoque ingens extenditur antro.

424

Primary

Occupat Aeneas aditum custode sepulto,

425

Primary

evaditque celer ripam inremeabilis undae.

426

Primary

Continuo auditae voces, vagitus et ingens,

427

Primary

infantumque animae flentes in limine primo,

428

Primary

quos dulcis vitae exsortes et ab ubere raptos

429

Primary

abstulit atra dies et funere mersit acerbo;

430

Primary

hos iuxta falso damnati crimine mortis.

431

Primary

Nec vero hae sine sorte datae, sine iudice, sedes:

432

Primary

quaesitor Minos urnam movet; ille silentum

433

Primary

conciliumque vocat vitasque et crimina discit.

434

Primary

Proxuma deinde tenent maesti loca, qui sibi letum

435

Primary

insontes peperere manu, lucemque perosi

436

Primary

proiecere animas. Quam vellent aethere in alto

437

Primary

nunc et pauperiem et duros perferre labores!

438

Primary

Fas obstat, tristisque palus inamabilis undae

439

Primary

alligat, et noviens Styx interfusa coërcet.

440

Primary

Nec procul hinc partem fusi monstrantur in omnem

441

Primary

lugentes campi: sic illos nomine dicunt.

442

Primary

Hic, quos durus amor crudeli tabe peredit,

443

Primary

secreti celant calles et myrtea circum

444

Primary

silva tegit; curae non ipsa in morte relinquunt.

445

Primary

His Phaedram Procrimque locis, maestamque Eriphylen

446

Primary

crudelis nati monstrantem volnera, cernit,

447

Primary

Evadnenque et Pasiphaën; his Laodamia

448

Primary

it comes, et iuvenis quondam, nunc femina, Caeneus,

449

Primary

rursus et in veterem fato revoluta figuram.

450

Primary

Inter quas Phoenissa recens a volnere Dido

451

Primary

errabat silva in magna; quam Troius heros

452

Primary

ut primum iuxta stetit adgnovitque per umbras

453

Primary

obscuram, qualem primo qui surgere mense

454

Primary

aut videt, aut vidisse putat per nubila lunam,

455

Primary

demisit lacrimas, dulcique adfatus amore est:

456

Primary

Infelix Dido, verus mihi nuntius ergo

457

Primary

venerat exstinctam, ferroque extrema secutam?

458

Primary

Funeris heu tibi causa fui? Per sidera iuro,

459

Primary

per superos, et si qua fides tellure sub ima est,

460

Primary

invitus, regina, tuo de litore cessi.

461

Primary

Sed me iussa deum, quae nunc has ire per umbras,

462

Primary

per loca senta situ cogunt noctemque profundam,

463

Primary

imperiis egere suis; nec credere quivi

464

Primary

hunc tantum tibi me discessu ferre dolorem.

465

Primary

Siste gradum, teque aspectu ne subtrahe nostro.

466

Primary

Quem fugis? Extremum fato, quod te adloquor, hoc est.

467

Primary

Talibus Aeneas ardentem et torva tuentem

468

Primary

lenibat dictis animum, lacrimasque ciebat.

469

Primary

Illa solo fixos oculos aversa tenebat,

470

Primary

nec magis incepto voltum sermone movetur,

471

Primary

quam si dura silex aut stet Marpesia cautes.

472

Primary

tandem corripuit sese, atque inimica refugit

473

Primary

in nemus umbriferum, coniunx ubi pristinus illi

474

Primary

respondet curis aequatque Sychaeus amorem.

475

Primary

Nec minus Aeneas, casu concussus iniquo,

476

Primary

prosequitur lacrimis longe, et miseratur euntem.

477

Primary

Inde datum molitur iter. Iamque arva tenebant

478

Primary

ultima, quae bello clari secreta frequentant.

479

Primary

Hic illi occurrit Tydeus, hic inclutus armis

480

Primary

Parthenopaeus et Adrasti pallentis imago;

481

Primary

hic multum fleti ad superos belloque caduci

482

Primary

Dardanidae, quos ille omnes longo ordine cernens

483

Primary

ingemuit, Glaucumque Medontaque Thersilochumque,

484

Primary

tris Antenoridas, Cererique sacrum Polyphoeten,

485

Primary

Idaeumque, etiam currus, etiam arma tenentem.

486

Primary

circumstant animae dextra laevaque frequentes;

487

Primary

nec vidisse semel satis est; iuvat usque morari,

488

Primary

et conferre gradum, et veniendi discere causas.

489

Primary

At Danaum proceres Agamemnoniaeque phalanges

490

Primary

ut videre virum fulgentiaque arma per umbras,

491

Primary

ingenti trepidare metu; pars vertere terga,

492

Primary

ceu quondam petiere rates; pars tollere vocem

493

Primary

exiguam, inceptus clamor frustratur hiantes.

494

Primary

Atque hic Priamiden laniatum corpore toto

495

Primary

Deiphobum videt et lacerum crudeliter ora,

496

Primary

ora manusque ambas, populataque tempora raptis

497

Primary

auribus, et truncas inhonesto volnere nares.

498

Primary

Vix adeo adgnovit pavitantem et dira tegentem

499

Primary

supplicia, et notis compellat vocibus ultro:

500

Primary

Deiphobe armipotens, genus alto a sanguine Teucri

501

Primary

quis tam crudeles optavit sumere poenas?

502

Primary

Cui tantum de te licuit? Mihi fama suprema

503

Primary

nocte tulit fessum vasta te caede Pelasgum

504

Primary

procubuisse super confusae stragis acervum.

505

Primary

Tunc egomet tumulum Rhoeteo litore inanem

506

Primary

constitui, et magna Manes ter voce vocavi.

507

Primary

Nomen et arma locum servant; te, amice, nequivi

508

Primary

conspicere, et patria decedens ponere terra.

509

Primary

Ad quae Priamides: Nihil O tibi amice relictum;

510

Primary

omnia Deiphobo solvisti et funeris umbris.

511

Primary

Sed me fata mea et scelus exitiale Lacaenae

512

Primary

his mersere malis; illa haec monumenta reliquit.

513

Primary

Namque ut supremam falsa inter gaudia noctem

514

Primary

egerimus, nosti; et nimium meminisse necesse est.

515

Primary

Cum fatalis equus saltu super ardua venit

516

Primary

Pergama, et armatum peditem gravis attulit alvo,

517

Primary

illa, chorum simulans, evantes orgia circum

518

Primary

ducebat Phrygias; flammam media ipsa tenebat

519

Primary

ingentem, et summa Danaos ex arce vocabat.

520

Primary

Tum me, confectum curis somnoque gravatum,

521

Primary

infelix habuit thalamus, pressitque iacentem

522

Primary

dulcis et alta quies placidaeque simillima morti.

523

Primary

Egregia interea coniunx arma omnia tectis

524

Primary

amovet, et fidum capiti subduxerat ensem;

525

Primary

intra tecta vocat Menelaum, et limina pandit,

526

Primary

scilicet id magnum sperans fore munus amanti,

527

Primary

et famam exstingui veterum sic posse malorum.

528

Primary

Quid moror? Inrumpunt thalamo; comes additur una

529

Primary

hortator scelerum Aeolides. Di, talia Grais

530

Primary

instaurate, pio si poenas ore reposco!

531

Primary

Sed te qui vivum casus, age, fare vicissim,

532

Primary

attulerint. Pelagine venis erroribus actus,

533

Primary

an monitu divom? An quae te Fortuna fatigat,

534

Primary

ut tristes sine sole domos, loca turbida, adires?

535

Primary

Hac vice sermonum roseïs Aurora quadrigis

536

Primary

iam medium aetherio cursu traiecerat axem;

537

Primary

et fors omne datum traherent per talia tempus;

538

Primary

sed comes admonuit, breviterque adfata Sibylla est:

539

Primary

Nox ruit, Aenea; nos flendo ducimus horas.

540

Primary

Hic locus est, partes ubi se via findit in ambas:

541

Primary

dextera quae Ditis magni sub moenia tendit,

542

Primary

hac iter Elysium nobis; at laeva malorum

543

Primary

exercet poenas, et ad impia Tartara mittit.

544

Primary

Deiphobus contra: Ne saevi, magna sacerdos;

545

Primary

discedam, explebo numerum, reddarque tenebris.

546

Primary

I decus, i, nostrum; melioribus utere fatis!

547

Primary

Tantum effatus, et in verbo vestigia torsit.

548

Primary

Respicit Aeneas subito, et sub rupe sinistra

549

Primary

moenia lata videt, triplici circumdata muro,

550

Primary

quae rapidus flammis ambit torrentibus amnis,

551

Primary

Tartareus Phlegethon, torquetque sonantia saxa.

552

Primary

Porta adversa ingens, solidoque adamante columnae,

553

Primary

vis ut nulla virum, non ipsi exscindere bello

554

Primary

caelicolae valeant; stat ferrea turris ad auras,

555

Primary

Tisiphoneque sedens, palla succincta cruenta,

556

Primary

vestibulum exsomnis servat noctesque diesque.

557

Primary

Hinc exaudiri gemitus, et saeva sonare

558

Primary

verbera; tum stridor ferri, tractaeque catenae.

559

Primary

Constitit Aeneas, strepitumque exterritus hausit.

560

Primary

Quae scelerum facies, O virgo, effare; quibusve

561

Primary

urguentur poenis? Quis tantus plangor ad auras?

562

Primary

Tum vates sic orsa loqui: Dux inclute Teucrum,

563

Primary

nulli fas casto sceleratum insistere limen;

564

Primary

sed me cum lucis Hecate praefecit Avernis,

565

Primary

ipsa deum poenas docuit, perque omnia duxit.

566

Primary

Gnosius haec Rhadamanthus habet, durissima regna,

567

Primary

castigatque auditque dolos, subigitque fateri,

568

Primary

quae quis apud superos, furto laetatus inani,

569

Primary

distulit in seram commissa piacula mortem.

570

Primary

Continuo sontes ultrix accincta flagello

571

Primary

Tisiphone quatit insultans, torvosque sinistra

572

Primary

intentans angues vocat agmina saeva sororum.

573

Primary

Tum demum horrisono stridentes cardine sacrae

574

Primary

panduntur portae. Cernis custodia qualis

575

Primary

vestibulo sedeat, facies quae limina servet?

576

Primary

Quinquaginta atris immanis hiatibus Hydra

577

Primary

saevior intus habet sedem. Tum Tartarus ipse

578

Primary

bis patet in praeceps tantum tenditque sub umbras,

579

Primary

quantus ad aetherium caeli suspectus Olympum.

580

Primary

Hic genus antiquum Terrae, Titania pubes,

581

Primary

fulmine deiecti fundo volvuntur in imo.

582

Primary

Hic et Aloidas geminos immania vidi

583

Primary

corpora, qui manibus magnum rescindere caelum

584

Primary

adgressi, superisque Iovem detrudere regnis.

585

Primary

Vidi et crudeles dantem Salmonea poenas,

586

Primary

dum flammas Iovis et sonitus imitatur Olympi.

587

Primary

Quattuor hic invectus equis et lampada quassans

588

Primary

per Graium populos mediaeque per Elidis urbem

589

Primary

ibat ovans, divomque sibi poscebat honorem,—

590

Primary

demens, qui nimbos et non imitabile fulmen

591

Primary

aere et cornipedum pulsu simularet equorum.

592

Primary

At pater omnipotens densa inter nubila telum

593

Primary

contorsit, non ille faces nec fumea taedis

594

Primary

lumina, praecipitemque immani turbine adegit.

595

Primary

Nec non et Tityon, Terrae omniparentis alumnum,

596

Primary

cernere erat, per tota novem cui iugera corpus

597

Primary

porrigitur, rostroque immanis voltur obunco

598

Primary

immortale iecur tondens fecundaque poenis

599

Primary

viscera, rimaturque epulis, habitatque sub alto

600

Primary

pectore, nec fibris requies datur ulla renatis.

601

Primary

Quid memorem Lapithas, Ixiona Pirithoumque?

602

Primary

quos super atra silex iam iam lapsura cadentique

603

Primary

imminet adsimilis; lucent genialibus altis

604

Primary

aurea fulcra toris, epulaeque ante ora paratae

605

Primary

regifico luxu; Furiarum maxima iuxta

606

Primary

accubat, et manibus prohibet contingere mensas,

607

Primary

exsurgitque facem attollens, atque intonat ore.

608

Primary

Hic, quibus invisi fratres, dum vita manebat,

609

Primary

pulsatusve parens, et fraus innexa clienti,

610

Primary

aut qui divitiis soli incubuere repertis,

611

Primary

nec partem posuere suis (quae maxima turba est),

612

Primary

quique ob adulterium caesi, quique arma secuti

613

Primary

impia nec veriti dominorum fallere dextras,

614

Primary

inclusi poenam exspectant. Ne quaere doceri

615

Primary

quam poenam, aut quae forma viros fortunave mersit.

616

Primary

Saxum ingens volvunt alii, radiisque rotarum

617

Primary

districti pendent; sedet, aeternumque sedebit,

618

Primary

infelix Theseus; Phlegyasque miserrimus omnis

619

Primary

admonet, et magna testatur voce per umbras:

620

Primary

Discite iustitiam moniti, et non temnere divos.

621

Primary

Vendidit hic auro patriam, dominumque potentem

622

Primary

imposuit; fixit leges pretio atque refixit;

623

Primary

hic thalamum invasit natae vetitosque hymenaeos;

624

Primary

ausi omnes immane nefas, ausoque potiti.

625

Primary

Non, mihi si linguae centum sint oraque centum,

626

Primary

ferrea vox, omnis scelerum comprendere formas,

627

Primary

omnia poenarum percurrere nomina possim.

628

Primary

Haec ubi dicta dedit Phoebi longaeva sacerdos:

629

Primary

Sed iam age, carpe viam et susceptum perfice munus;

630

Primary

adceleremus ait; Cyclopum educta caminis

631

Primary

moenia conspicio atque adverso fornice portas,

632

Primary

haec ubi nos praecepta iubent deponere dona.

633

Primary

Dixerat, et pariter, gressi per opaca viarum,

634

Primary

corripiunt spatium medium, foribusque propinquant.

635

Primary

Occupat Aeneas aditum, corpusque recenti

636

Primary

spargit aqua, ramumque adverso in limine figit.

637

Primary

His demum exactis, perfecto munere divae,

638

Primary

devenere locos laetos et amoena virecta

639

Primary

fortunatorum nemorum sedesque beatas.

640

Primary

Largior hic campos aether et lumine vestit

641

Primary

purpureo, solemque suum, sua sidera norunt.

642

Primary

Pars in gramineis exercent membra palaestris,

643

Primary

contendunt ludo et fulva luctantur harena;

644

Primary

pars pedibus plaudunt choreas et carmina dicunt.

645

Primary

Nec non Threïcius longa cum veste sacerdos

646

Primary

obloquitur numeris septem discrimina vocum,

647

Primary

iamque eadem digitis, iam pectine pulsat eburno.

648

Primary

Hic genus antiquum Teucri, pulcherrima proles,

649

Primary

magnanimi heroes, nati melioribus annis,

650

Primary

Ilusque Assaracusque et Troiae Dardanus auctor.

651

Primary

Arma procul currusque virum miratur inanes.

652

Primary

Stant terra defixae hastae, passimque soluti

653

Primary

per campum pascuntur equi. Quae gratia currum

654

Primary

armorumque fuit vivis, quae cura nitentis

655

Primary

pascere equos, eadem sequitur tellure repostos.

656

Primary

Conspicit, ecce, alios dextra laevaque per herbam

657

Primary

vescentis, laetumque choro paeana canentis

658

Primary

inter odoratum lauri nemus, unde superne

659

Primary

plurimus Eridani per silvam volvitur amnis.

660

Primary

Hic manus ob patriam pugnando volnera passi,

661

Primary

quique sacerdotes casti, dum vita manebat,

662

Primary

quique pii vates et Phoebo digna locuti,

663

Primary

inventas aut qui vitam excoluere per artes,

664

Primary

quique sui memores alios fecere merendo,

665

Primary

omnibus his nivea cinguntur tempora vitta.

666

Primary

Quos circumfusos sic est adfata Sybilla,

667

Primary

Musaeum ante omnes, medium nam plurima turba

668

Primary

hunc habet, atque umeris exstantem suspicit altis:

669

Primary

Dicite, felices animae, tuque, optime vates,

670

Primary

quae regio Anchisen, quis habet locus? Illius ergo

671

Primary

venimus, et magnos Erebi transnavimus amnes.

672

Primary

Atque huic responsum paucis ita reddidit heros:

673

Primary

Nulli certa domus; lucis habitamus opacis,

674

Primary

riparumque toros et prata recentia rivis

675

Primary

incolimus. Sed vos, si fert ita corde voluntas,

676

Primary

hoc superate iugum; et facili iam tramite sistam.

677

Primary

Dixit, et ante tulit gressum, camposque nitentis

678

Primary

desuper ostentat; dehinc summa cacumina linquunt.

679

Primary

At pater Anchises penitus convalle virenti

680

Primary

inclusas animas superumque ad lumen ituras

681

Primary

lustrabat studio recolens, omnemque suorum

682

Primary

forte recensebat numerum carosque nepotes,

683

Primary

fataque fortunasque virum moresque manusque.

684

Primary

Isque ubi tendentem adversum per gramina videt

685

Primary

Aenean, alacris palmas utrasque tetendit,

686

Primary

effusaeque genis lacrimae, et vox excidit ore:

687

Primary

Venisti tandem, tuaque exspectata parenti

688

Primary

vicit iter durum pietas? Datur ora tueri,

689

Primary

nate, tua, et notas audire et reddere voces?

690

Primary

Sic equidem ducebam animo rebarque futurum,

691

Primary

tempora dinumerans, nec me mea cura fefellit.

692

Primary

Quas ego te terras et quanta per aequora vectum

693

Primary

accipio! quantis iactatum, nate, periclis!

694

Primary

Quam metui, ne quid Libyae tibi regna nocerent!

695

Primary

Ille autem: Tua me, genitor, tua tristis imago,

696

Primary

saepius occurrens, haec limina tendere adegit:

697

Primary

stant sale Tyrrheno classes. Da iungere dextram,

698

Primary

da, genitor, teque amplexu ne subtrahe nostro.

699

Primary

Sic memorans, largo fletu simul ora rigabat.

700

Primary

Ter conatus ibi collo dare brachia circum,

701

Primary

ter frustra comprensa manus effugit imago,

702

Primary

par levibus ventis volucrique simillima somno.

703

Primary

Interea videt Aeneas in valle reducta

704

Primary

seclusum nemus et virgulta sonantia silvis,

705

Primary

Lethaeumque, domos placidas qui praenatat, amnem.

706

Primary

Hunc circum innumerae gentes populique volabant;

707

Primary

ac—velut in pratis ubi apes aestate serena

708

Primary

floribus insidunt variis, et candida circum

709

Primary

lilia funduntur—strepit omnis murmure campus.

710

Primary

Horrescit visu subito, causasque requirit

711

Primary

inscius Aeneas, quae sint ea flumina porro,

712

Primary

quive viri tanto complerint agmine ripas.

713

Primary

Tum pater Anchises: Animae, quibus altera fato

714

Primary

corpora debentur, Lethaei ad fluminis undam

715

Primary

securos latices et longa oblivia potant.

716

Primary

Has equidem memorare tibi atque ostendere coram,

717

Primary

iampridem hanc prolem cupio enumerare meorum,

718

Primary

quo magis Italia mecum laetere reperta.

719

Primary

O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est

720

Primary

sublimis animas, iterumque ad tarda reverti

721

Primary

corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido?

722

Primary

Dicam equidem, nec te suspensum, nate, tenebo

723

Primary

suscipit Anchises, atque ordine singula pandit.

724

Primary

Principio caelum ac terras camposque liquentis

725

Primary

lucentemque globum Lunae Titaniaque astra

726

Primary

spiritus intus alit, totamque infusa per artus

727

Primary

mens agitat molem et magno se corpore miscet.

728

Primary

Inde hominum pecudumque genus, vitaeque volantum,

729

Primary

et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus.

730

Primary

Igneus est ollis vigor et caelestis origo

731

Primary

seminibus, quantum non noxia corpora tardant,

732

Primary

terrenique hebetant artus moribundaque membra.

733

Primary

Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, neque auras

734

Primary

dispiciunt clausae tenebris et carcere caeco.

735

Primary

Quin et supremo cum lumine vita reliquit,

736

Primary

non tamen omne malum miseris nec funditus omnes

737

Primary

corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est

738

Primary

multa diu concreta modis inolescere miris.

739

Primary

Ergo exercentur poenis, veterumque malorum

740

Primary

supplicia expendunt: aliae panduntur inanes

741

Primary

suspensae ad ventos; aliis sub gurgite vasto

742

Primary

infectum eluitur scelus, aut exuritur igni;

743

Primary

quisque suos patimur Manes; exinde per amplum

744

Primary

mittimur Elysium, et pauci laeta arva tenemus;

745

Primary

donec longa dies, perfecto temporis orbe,

746

Primary

concretam exemit labem, purumque relinquit

747

Primary

aetherium sensum atque auraï simplicis ignem.

748

Primary

Has omnes, ubi mille rotam volvere per annos,

749

Primary

Lethaeum ad fluvium deus evocat agmine magno,

750

Primary

scilicet immemores supera ut convexa revisant,

751

Primary

rursus et incipiant in corpora velle reverti.

752

Primary

Dixerat Anchises, natumque unaque Sibyllam

753

Primary

conventus trahit in medios turbamque sonantem,

754

Primary

et tumulum capit, unde omnes longo ordine possit

755

Primary

adversos legere, et venientum discere vultus.

756

Primary

Nunc age, Dardaniam prolem quae deinde sequatur

757

Primary

gloria, qui maneant Itala de gente nepotes,

758

Primary

inlustris animas nostrumque in nomen ituras,

759

Primary

expediam dictis, et te tua fata docebo.

760

Primary

Ille, vides, pura iuvenis qui nititur hasta,

761

Primary

proxuma sorte tenet lucis loca, primus ad auras

762

Primary

aetherias Italo commixtus sanguine surget,

763

Primary

silvius, Albanum nomen, tua postuma proles,

764

Primary

quem tibi longaevo serum Lavinia coniunx

765

Primary

educet silvis regem regumque parentem,

766

Primary

unde genus Longa nostrum dominabitur Alba.

767

Primary

Proxumus ille Procas, Troianae gloria gentis,

768

Primary

et Capys, et Numitor, et qui te nomine reddet

769

Primary

Silvius Aeneas, pariter pietate vel armis

770

Primary

egregius, si umquam regnandam acceperit Albam.

771

Primary

Qui iuvenes! Quantas ostentant, aspice, vires,

772

Primary

atque umbrata gerunt civili tempora quercu!

773

Primary

Hi tibi Nomentum et Gabios urbemque Fidenam,

774

Primary

hi Collatinas imponent montibus arces,

775

Primary

Pometios Castrumque Inui Bolamque Coramque.

776

Primary

Haec tum nomina erunt, nunc sunt sine nomine terrae.

777

Primary

Quin et avo comitem sese Mavortius addet

778

Primary

Romulus, Assaraci quem sanguinis Ilia mater

779

Primary

educet. Viden, ut geminae stant vertice cristae,

780

Primary

et pater ipse suo superum iam signat honore?

781

Primary

En, huius, nate, auspiciis illa incluta Roma

782

Primary

imperium terris, animos aequabit Olympo,

783

Primary

septemque una sibi muro circumdabit arces,

784

Primary

felix prole virum: qualis Berecyntia mater

785

Primary

invehitur curru Phrygias turrita per urbes,

786

Primary

laeta deum partu, centum complexa nepotes,

787

Primary

omnes caelicolas, omnes supera alta tenentes.

788

Primary

Huc geminas nunc flecte acies, hanc aspice gentem

789

Primary

Romanosque tuos. Hic Caesar et omnis Iuli

790

Primary

progenies magnum caeli ventura sub axem.

791

Primary

Hic vir, hic est, tibi quem promitti saepius audis,

792

Primary

Augustus Caesar, Divi genus, aurea condet

793

Primary

saecula qui rursus Latio regnata per arva

794

Primary

Saturno quondam, super et Garamantas et Indos

795

Primary

proferet imperium: iacet extra sidera tellus,

796

Primary

extra anni solisque vias, ubi caelifer Atlas

797

Primary

axem umero torquet stellis ardentibus aptum.

798

Primary

Huius in adventum iam nunc et Caspia regna

799

Primary

responsis horrent divom et Maeotia tellus,

800

Primary

et septemgemini turbant trepida ostia Nili.

801

Primary

Nec vero Alcides tantum telluris obivit,

802

Primary

fixerit aeripedem cervam licet, aut Erymanthi

803

Primary

pacarit nemora, et Lernam tremefecerit arcu;

804

Primary

nec, qui pampineis victor iuga flectit habenis,

805

Primary

Liber, agens celso Nysae de vertice tigres.

806

Primary

Et dubitamus adhuc virtute extendere vires,

807

Primary

aut metus Ausonia prohibet consistere terra?

808

Primary

Quis procul ille autem ramis insignis olivae

809

Primary

sacra ferens? Nosco crines incanaque menta

810

Primary

regis Romani, primus qui legibus urbem

811

Primary

fundabit, Curibus parvis et paupere terra

812

Primary

missus in imperium magnum. Cui deinde subibit,

813

Primary

otia qui rumpet patriae residesque movebit

814

Primary

Tullus in arma viros et iam desueta triumphis

815

Primary

agmina. Quem iuxta sequitur iactantior Ancus,

816

Primary

nunc quoque iam nimium gaudens popularibus auris.

817

Primary

Vis et Tarquinios reges, animamque superbam

818

Primary

ultoris Bruti, fascesque videre receptos?

819

Primary

Consulis imperium hic primus saevasque secures

820

Primary

accipiet, natosque pater nova bella moventes

821

Primary

ad poenam pulchra pro libertate vocabit.

822

Primary

Infelix, utcumque ferent ea facta minores,

823

Primary

vincet amor patriae laudumque immensa cupido.

824

Primary

Quin Decios Drusosque procul saevumque securi

825

Primary

aspice Torquatum et referentem signa Camillum.

826

Primary

Illae autem, paribus quas fulgere cernis in armis,

827

Primary

concordes animae nunc et dum nocte premuntur,

828

Primary

heu quantum inter se bellum, si lumina vitae

829

Primary

attigerint, quantas acies stragemque ciebunt!

830

Primary

Aggeribus socer Alpinis atque arce Monoeci

831

Primary

descendens, gener adversis instructus Eois.

832

Primary

Ne, pueri, ne tanta animis adsuescite bella,

833

Primary

neu patriae validas in viscera vertite vires;

834

Primary

tuque prior, tu parce, genus qui ducis Olympo,

835

Primary

proice tela manu, sanguis meus!—

836

Primary

Ille triumphata Capitolia ad alta Corintho

837

Primary

victor aget currum, caesis insignis Achivis.

838

Primary

Eruet ille Argos Agamemnoniasque Mycenas,

839

Primary

ipsumque Aeaciden, genus armipotentis Achilli,

840

Primary

ultus avos Troiae, templa et temerata Minervae.

841

Primary

Quis te, magne Cato, tacitum, aut te, Cosse, relinquat?

842

Primary

Quis Gracchi genus, aut geminos, duo fulmina belli,

843

Primary

Scipiadas, cladem Libyae, parvoque potentem

844

Primary

Fabricium vel te sulco Serrane, serentem?

845

Primary

quo fessum rapitis, Fabii? Tu Maxumus ille es,

846

Primary

unus qui nobis cunctando restituis rem.

847

Primary

Excudent alii spirantia mollius aera,

848

Primary

credo equidem, vivos ducent de marmore voltus,

849

Primary

orabunt causas melius, caelique meatus

850

Primary

describent radio, et surgentia sidera dicent:

851

Primary

tu regere imperio populos, Romane, memento;

852

Primary

hae tibi erunt artes; pacisque imponere morem,

853

Primary

parcere subiectis, et debellare superbos.

854

Primary

Sic pater Anchises, atque haec mirantibus addit:

855

Primary

Aspice, ut insignis spoliis Marcellus opimis

856

Primary

ingreditur, victorque viros supereminet omnes!

857

Primary

Hic rem Romanam, magno turbante tumultu,

858

Primary

sistet, eques sternet Poenos Gallumque rebellem,

859

Primary

tertiaque arma patri suspendet capta Quirino.

860

Primary

Atque hic Aeneas; una namque ire videbat

861

Primary

egregium forma iuvenem et fulgentibus armis,

862

Primary

sed frons laeta parum, et deiecto lumina voltu:

863

Primary

Quis, pater, ille, virum qui sic comitatur euntem?

864

Primary

Filius, anne aliquis magna de stirpe nepotum?

865

Primary

Quis strepitus circa comitum! Quantum instar in ipso!

866

Primary

Sed nox atra caput tristi circumvolat umbra.

867

Primary

Tum pater Anchises, lacrimis ingressus obortis:

868

Primary

O gnate, ingentem luctum ne quaere tuorum;

869

Primary

ostendent terris hunc tantum fata, neque ultra

870

Primary

esse sinent. Nimium vobis Romana propago

871

Primary

visa potens, Superi, propria haec si dona fuissent.

872

Primary

Quantos ille virum magnam Mavortis ad urbem

873

Primary

campus aget gemitus, vel quae, Tiberine, videbis

874

Primary

funera, cum tumulum praeterlabere recentem!

875

Primary

Nec puer Iliaca quisquam de gente Latinos

876

Primary

in tantum spe tollet avos, nec Romula quondam

877

Primary

ullo se tantum tellus iactabit alumno.

878

Primary

Heu pietas, heu prisca fides, invictaque bello

879

Primary

dextera! Non illi se quisquam impune tulisset

880

Primary

obvius armato, seu cum pedes iret in hostem,

881

Primary

seu spumantis equi foderet calcaribus armos.

882

Primary

Heu, miserande puer, si qua fata aspera rumpas,

883

Primary

tu Marcellus eris. Manibus date lilia plenis,

884

Primary

purpureos spargam flores, animamque nepotis

885

Primary

his saltem adcumulem donis, et fungar inani

886

Primary

munere —Sic tota passim regione vagantur

887

Primary

aëris in campis latis, atque omnia lustrant.

888

Primary

Quae postquam Anchises natum per singula duxit,

889

Primary

incenditque animum famae venientis amore,

890

Primary

exin bella viro memorat quae deinde gerenda,

891

Primary

Laurentisque docet populos urbemque Latini,

892

Primary

et quo quemque modo fugiatque feratque laborem.

893

Primary

Sunt geminae Somni portae, quarum altera fertur

894

Primary

cornea, qua veris facilis datur exitus umbris;

895

Primary

altera candenti perfecta nitens elephanto,

896

Primary

sed falsa ad caelum mittunt insomnia Manes.

897

Primary

His ubi tum natum Anchises unaque Sibyllam

898

Primary

prosequitur dictis, portaque emittit eburna,

899

Primary

ille viam secat ad naves sociosque revisit:

900

Primary

tum se ad Caietae recto fert litore portum.

901

Primary

Ancora de prora iacitur, stant litore puppes.

Text notes and edition context

Work

Aeneid

Virgil's national epic follows Aeneas from the fall of Troy to the wars that prepare Rome's imagined future foundation.

Epic poem | Original language: Latin

Augustan Roman epic, late 1st century BCE

You are reading Book 6.

Primary Edition

J. B. Greenough

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Greenough Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Aeneid source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.perseus-lat2:6.1 -> urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.perseus-lat2:6.901

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0690/phi003/phi0690.phi003.perseus-lat2.xml

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 6 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.