Reader

Reader | Aeneid, Book 9

Aeneid

Virgil

Book 9 | Primary edition: J. B. Greenough

Text

Position

Line 1 of 818

Waypoints

Line RefJ. B. Greenough | Latin
1

Primary

Atque ea diversa penitus dum parte geruntur,

2

Primary

Irim de caelo misit Saturnia Iuno

3

Primary

audacem ad Turnum. Luco tum forte parentis

4

Primary

Pilumni Turnus sacrata valle sedebat.

5

Primary

Ad quem sic roseo Thaumantias ore locuta est:

6

Primary

Turne, quod optanti divom promittere nemo

7

Primary

auderet, volvenda dies en attulit ultro.

8

Primary

Aeneas urbe et sociis et classe relicta

9

Primary

sceptra Palatini sedemque petit Euandri.

10

Primary

Nec satis: extremas Corythi penetravit ad urbes

11

Primary

Lydorumque manum collectos armat agrestis.

12

Primary

Quid dubitas? Nunc tempus equos, nunc poscere currus.

13

Primary

Rumpe moras omnis et turbata arripe castra.

14

Primary

Dixit et in caelum paribus se sustulit alis

15

Primary

ingentemque fuga secuit sub nubibus arcum.

16

Primary

Adgnovit iuvenis duplicisque ad sidera palmas

17

Primary

sustulit ac tali fugientem est voce secutus:

18

Primary

Iri, decus caeli, quis te mihi nubibus actam

19

Primary

detulit in terras? Unde haec tam clara repente

20

Primary

tempestas? Medium video discedere caelum

21

Primary

palantisque polo stellas. Sequor omina tanta,

22

Primary

quisquis in arma vocas. Et sic effatus ad undam

23

Primary

processit summoque hausit de gurgite lymphas,

24

Primary

multa deos orans, oneravitque aethera votis.

25

Primary

Iamque omnis campis exercitus ibat apertis,

26

Primary

dives equum, dives pictaï vestis et auri;

27

Primary

Messapus primas acies, postrema coercent

28

Primary

Tyrrhidae iuvenes, medio dux agmine Turnus,

29

Primary

vertitur arma tenens et toto vertice supra est.

30

Primary

Ceu septem surgens sedatis amnibus altus

31

Primary

per tacitum Ganges aut pingui flumine Nilus

32

Primary

cum refluit campis et iam se condidit alveo.

33

Primary

Hic subitam nigro glomerari pulvere nubem

34

Primary

prospiciunt Teucri ac tenebras insurgere campis.

35

Primary

Primus ab adversa conclamat mole Caicus:

36

Primary

Quis globus, o cives, caligine volvitur atra?

37

Primary

Ferte citi ferrum, date tela, ascendite muros,

38

Primary

hostis adest, heia! Ingenti clamore per omnis

39

Primary

condunt se Teucri portas et moenia complent.

40

Primary

Namque ita discedens praeceperat optumus armis

41

Primary

Aeneas: siqua interea fortuna fuisset,

42

Primary

neu struere auderent aciem neu credere campo;

43

Primary

castra modo et tutos servarent aggere muros.

44

Primary

Ergo etsi conferre manum pudor iraque monstrat,

45

Primary

obiciunt portas tamen et praecepta facessunt

46

Primary

armatique cavis expectant turribus hostem.

47

Primary

Turnus ut ante volans tardum praecesserat agmen

48

Primary

viginti lectis equitum comitatus, et urbi

49

Primary

improvisus adest; maculis quem Thracius albis

50

Primary

portat equus cristaque tegit galea aurea rubra.

51

Primary

Ecquis erit, mecum, iuvenes, qui primus in hostem?

52

Primary

En, ait et iaculum attorquens emittit in auras,

53

Primary

principium pugnae, et campo sese arduus infert.

54

Primary

Clamore excipiunt socii fremituque sequuntur

55

Primary

horrisono: Teucrum mirantur inertia corda,

56

Primary

non aequo dare se campo, non obvia ferre

57

Primary

arma viros, sed castra fovere. Huc turbidus atque huc

58

Primary

lustrat equo muros aditumque per avia quaerit.

59

Primary

Ac veluti pleno lupus insidiatus ovili

60

Primary

cum fremit ad caulas, ventos perpessus et imbris,

61

Primary

nocte super media; tuti sub matribus agni

62

Primary

balatum exercent, ille asper et improbus ira

63

Primary

saevit in absentis, collecta fatigat edendi

64

Primary

ex longo rabies et siccae sanguine fauces:

65

Primary

haud aliter Rutulo muros et castra tuenti

66

Primary

ignescunt irae, duris dolor ossibus ardet.

67

Primary

Qua temptet ratione aditus et quae via clausos

68

Primary

excutiat Teucros vallo atque effundat in aequum?

69

Primary

Classem, quae lateri castrorum adiuncta latebat,

70

Primary

aggeribus saeptam circum et fluvialibus undis,

71

Primary

invadit sociosque incendia poscit ovantis

72

Primary

atque manum pinu flagranti fervidus implet.

73

Primary

Tum vero incumbunt, urget praesentia Turni,

74

Primary

atque omnis facibus pubes accingitur atris.

75

Primary

Diripuere focos; piceum fert fumida lumen

76

Primary

taeda et commixtam Volcanus ad astra favillam.

77

Primary

Quis deus, o musae, tam saeva incendia Teucris

78

Primary

avertit? Tantos ratibus quis depulit ignes?

79

Primary

Dicite. Prisca fides facto, sed fama perennis.

80

Primary

Tempore quo primum Phrygia formabat in Ida

81

Primary

Aeneas classem et pelagi petere alta parabat,

82

Primary

ipsa deum fertur genetrix Berecyntia magnum

83

Primary

vocibus his adfata Iovem: Da, nate, petenti,

84

Primary

quod tua cara parens domito te poscit Olympo.

85

Primary

Pinea silva mihi, multos dilecta per annos

86

Primary

lucus in arce fuit summa, quo sacra ferebant,

87

Primary

nigranti picea trabibusque obscurus acernis:

88

Primary

has ego Dardanio iuveni, cum classis egeret,

89

Primary

laeta dedi; nunc sollicitam timor anxius angit.

90

Primary

Solve metus atque hoc precibus sine posse parentem:

91

Primary

ne cursu quassatae ullo neu turbine venti

92

Primary

vincantur, prosit nostris in montibus ortas.

93

Primary

Filius huic contra, torquet qui sidera mundi:

94

Primary

O genetrix, quo fata vocas, aut quid petis istis?

95

Primary

Mortaline manu factae immortale carinae

96

Primary

fas habeant certusque incerta pericula lustret

97

Primary

Aeneas? Cui tanta deo permissa potestas?

98

Primary

Immo ubi defunctae finem portusque tenebunt

99

Primary

Ausonios olim, quaecumque evaserit undis

100

Primary

Dardaniumque ducem Laurentia vexerit arva,

101

Primary

mortalem eripiam formam magnique iubebo

102

Primary

aequoris esse deas, qualis Nereia Doto

103

Primary

et Galatea secant spumantem pectore pontum.

104

Primary

Dixerat idque ratum Stygii per flumina fratris,

105

Primary

per pice torrentis atraque voragine ripas

106

Primary

adnuit et totum nutu tremefecit Olympum.

107

Primary

Ergo aderat promissa dies et tempora Parcae

108

Primary

debita complerant, cum Turni iniuria Matrem

109

Primary

admonuit ratibus sacris depellere taedas.

110

Primary

Hic primum nova lux oculis offulsit et ingens

111

Primary

visus ab Aurora caelum transcurrere nimbus

112

Primary

Idaeique chori; tum vox horrenda per auras

113

Primary

excidit et Troum Rutulorumque agmina complet:

114

Primary

Ne trepidate meas, Teucri, defendere navis

115

Primary

neve armate manus: maria ante exurere Turno

116

Primary

quam sacras dabitur pinus. Vos ite solutae,

117

Primary

ite deae pelagi: genetrix iubet. Et sua quaeque

118

Primary

continuo puppes abrumpunt vincula ripis

119

Primary

delphinumque modo demersis aequora rostris

120

Primary

ima petunt. Hinc virgineae (mirabile monstrum)

121

Primary

quot prius aeratae steterant ad litora prorae

122

Primary

reddunt se totidem facies pontoque feruntur.

123

Primary

Obstipuere animis Rutuli, conterritus ipse

124

Primary

turbatis Messapus equis, cunctatur et amnis

125

Primary

rauca sonans revocatque pedem Tiberinus ab alto.

126

Primary

At non audaci Turno fiducia cessit;

127

Primary

ultro animos tollit dictis atque increpat ultro:

128

Primary

Troianos haec monstra petunt, his Iuppiter ipse

129

Primary

auxilium solitum eripuit, non tela neque ignes

130

Primary

exspectans Rutulos. Ergo maria invia Teucris

131

Primary

nec spes ulla fugae: rerum pars altera adempta est.

132

Primary

Terra autem in nostris manibus, tot milia gentes

133

Primary

arma ferunt Italae. Nil me fatalia terrent,

134

Primary

siqua Phryges prae se iactant, responsa deorum:

135

Primary

sat fatis Venerique datum, tetigere quod arva

136

Primary

fertilis Ausoniae Troes. Sunt et mea contra

137

Primary

fata mihi, ferro sceleratam exscindere gentem,

138

Primary

coniuge praerepta: nec solos tangit Atridas

139

Primary

iste dolor solisque licet capere arma Mycenis.

140

Primary

Sed periisse semel satis est: peccare fuisset

141

Primary

ante satis penitus modo non genus omne perosos

142

Primary

femineum. Quibus haec medii fiducia valli

143

Primary

fossarumque morae, leti discrimina parva,

144

Primary

dant animos. At non viderunt moenia Troiae

145

Primary

Neptuni fabricata manu considere in ignis?

146

Primary

Sed vos, o lecti, ferro qui scindere vallum

147

Primary

apparat et mecum invadit trepidantia castra.

148

Primary

Non armis mihi Volcani, non mille carinis

149

Primary

est opus in Teucros; addant se protinus omnes

150

Primary

Etrusci socios, tenebras et inertia furta

151

Primary

Palladii caesis summae custodibus arcis

152

Primary

ne timeant, nec equi caeca condemur in alvo:

153

Primary

luce palam certum est igni circumdare muros.

154

Primary

Haud sibi cum Danais rem faxo et pube Pelasga

155

Primary

esse ferant, decumum quos distulit Hector in annum.

156

Primary

Nunc adeo, melior quoniam pars acta diei,

157

Primary

quod superest, laeti bene gestis corpora rebus

158

Primary

procurate, viri, et pugnam sperate parari.

159

Primary

Interea vigilum excubiis obsidere portas

160

Primary

cura datur Messapo et moenia cingere flammis.

161

Primary

Bis septem Rutuli, muros qui milite servent,

162

Primary

delecti; ast illos centeni quemque sequuntur

163

Primary

purpurei cristis iuvenes auroque corusci.

164

Primary

Discurrunt variantque vices fusique per herbam

165

Primary

indulgent vino et vertunt crateras aenos.

166

Primary

Conlucent ignes, noctem custodia ducit

167

Primary

insomnem ludo.

168

Primary

Haec super e vallo prospectant Troes et armis

169

Primary

alta tenent, nec non trepidi formidine portas

170

Primary

explorant pontisque et propugnacula iungunt,

171

Primary

tela gerunt. Instat Mnestheus acerque Serestus,

172

Primary

quos pater Aeneas, siquando adversa vocarent,

173

Primary

rectores iuvenum et rerum dedit esse magistros.

174

Primary

Omnis per muros legio, sortita periclum,

175

Primary

excubat exercetque vices, quod cuique tuendum est.

176

Primary

Nisus erat portae custos, acerrimus armis,

177

Primary

Hyrtacides, comitem Aeneae quem miserat Ida

178

Primary

venatrix iaculo celerem levibusque sagittis;

179

Primary

it iuxta comes Euryalus, quo pulchrior alter

180

Primary

non fuit Aeneadum Troiana neque induit arma,

181

Primary

ora puer prima signans intonsa iuventa.

182

Primary

His amor unus erat, pariterque in bella ruebant:

183

Primary

tum quoque communi portam statione tenebant.

184

Primary

Nisus ait: Dine hunc ardorem mentibus addunt,

185

Primary

Euryale, an sua cuique deus fit dira cupido?

186

Primary

Aut pugnam aut aliquid iamdudum invadere magnum

187

Primary

mens agitat mihi nec placida contenta quietest.

188

Primary

Cernis, quae Rutulos habeat fiducia rerum.

189

Primary

Lumina rara micant; somno vinoque soluti

190

Primary

procubuere; silent late loca: percipe porro,

191

Primary

quid dubitem et quae nunc animo sententia surgat.

192

Primary

Aenean acciri omnes, populusque patresque,

193

Primary

exposcunt mittique viros, qui certa reportent.

194

Primary

Si tibi quae posco promittunt (nam mihi facti

195

Primary

fama sat est), tumulo videor reperire sub illo

196

Primary

posse viam ad muros et moenia Pallantea.

197

Primary

Obstipuit magno laudum percussus amore

198

Primary

Euryalus; simul his ardentem adfatur amicum:

199

Primary

Mene igitur socium summis adiungere rebus,

200

Primary

Nise, fugis? Solum te in tanta pericula mittam?

201

Primary

Non ita me genitor, bellis adsuetus Opheltes,

202

Primary

Argolicum terrorem inter Troiaeque labores

203

Primary

sublatum erudiit, nec tecum talia gessi,

204

Primary

magnanimum Aenean et fata extrema secutus:

205

Primary

est hic, est animus lucis contemptor et istum

206

Primary

qui vita bene credat emi, quo tendis, honorem.

207

Primary

Nisus ad haec: Equidem de te nil tale verebar

208

Primary

nec fas, non, ita me referat tibi magnus ovantem

209

Primary

Iuppiter aut quicumque oculis haec aspicit aequis.

210

Primary

Sed siquis, quae multa vides discrimine tali,

211

Primary

siquis in adversum rapiat casusve deusve,

212

Primary

te superesse velim; tua vita dignior aetas.

213

Primary

Sit qui me raptum pugna pretiove redemptum

214

Primary

mandet humo solita aut siqua id Fortuna vetabit,

215

Primary

absenti ferat inferias decoretque sepulchro.

216

Primary

Neu matri miserae tanti sim causa doloris,

217

Primary

quae te sola, puer, multis e matribus ausa

218

Primary

persequitur magni nec moenia curat Acestae,

219

Primary

Ille autem: Causas nequiquam nectis inanis,

220

Primary

nec mea iam mutata loco sententia cedit:

221

Primary

adceleremus, ait. Vigiles simul excitat, illi

222

Primary

succedunt servantque vices: statione relicta

223

Primary

ipse comes Niso graditur, regemque requirunt.

224

Primary

Cetera per terras omnis animalia somno

225

Primary

laxabant curas et corda oblita laborum:

226

Primary

ductores Teucrum primi et delecta iuventus

227

Primary

consilium summis regni de rebus habebant,

228

Primary

quid facerent quisve Aeneae iam nuntius esset.

229

Primary

Stant longis adnixi hastis, et scuta tenentes,

230

Primary

castrorum et campi medio. Tum Nisus et una

231

Primary

Euryalus confestim alacres admittier orant:

232

Primary

rem magnam, pretiumque morae fore. Primus Iulus

233

Primary

accepit trepidos ac Nisum dicere iussit.

234

Primary

Tum sic Hyrtacides: Audite O mentibus aequis,

235

Primary

Aeneadae, neve haec nostris spectentur ab annis,

236

Primary

quae ferimus. Rutuli somno vinoque soluti

237

Primary

conticuere; locum insidiis conspeximus ipsi,

238

Primary

qui patet in bivio portae, quae proxuma ponto;

239

Primary

interrupti ignes, aterque ad sidera fumus

240

Primary

erigitur: si fortuna permittitis uti

241

Primary

quaesitum Aenean et moenia Pallantea,

242

Primary

mox hic cum spoliis ingenti caede peracta

243

Primary

adfore cernetis. Nec nos via fallit euntis:

244

Primary

vidimus obscuris primam sub vallibus urbem

245

Primary

venatu adsiduo et totum cognovimus amnem.

246

Primary

Hic annis gravis atque animi maturus Aletes:

247

Primary

Di patrii, quorum semper sub numine Troia est,

248

Primary

non tamen omnino Teucros delere paratis,

249

Primary

cum talis animos iuvenum et tam certa tulistis

250

Primary

pectora. Sic memorans umeros dextrasque tenebat

251

Primary

amborum et voltum lacrimis atque ora rigabat.

252

Primary

Quae vobis, quae digna, viri, pro laudibus istis

253

Primary

praemia posse rear solvi? Pulcherrima primum

254

Primary

di moresque dabunt vestri; tum cetera reddet

255

Primary

actutum pius Aeneas atque integer aevi

256

Primary

Ascanius, meriti tanti non immemor umquam.

257

Primary

Immo ego vos, cui sola salus genitore reducto,

258

Primary

excipit Ascanius, per magnos, Nise, penatis

259

Primary

Assaracique larem et canae penetralia Vestae

260

Primary

obtestor; quaecumque mihi fortuna fidesque est,

261

Primary

in vestris pono gremiis: revocate parentem,

262

Primary

reddite conspectum; nihil illo triste recepto.

263

Primary

Bina dabo argento perfecta atque aspera signis

264

Primary

pocula, devicta genitor quae cepit Arisba,

265

Primary

et tripodas geminos, auri duo magna talenta,

266

Primary

cratera antiquum, quem dat Sidonia Dido.

267

Primary

Si vero capere Italiam sceptrisque potiri

268

Primary

contigerit victori et praedae dicere sortem,

269

Primary

vidisti quo Turnus equo, quibus ibat in armis

270

Primary

aureus: ipsum illum, clipeum cristasque rubentis

271

Primary

excipiam sorti, iam nunc tua praemia, Nise.

272

Primary

Praeterea bis sex genitor lectissima matrum

273

Primary

corpora captivosque dabit suaque omnibus arma,

274

Primary

insuper his campi quod rex habet ipse Latinus.

275

Primary

Te vero, mea quem spatiis propioribus aetas

276

Primary

insequitur, venerande puer, iam pectore toto

277

Primary

accipio et comitem casus complector in omnis.

278

Primary

Nulla meis sine te quaeretur gloria rebus;

279

Primary

seu pacem seu bella geram, tibi maxima rerum

280

Primary

verborumque fides. Contra quem talia fatur

281

Primary

Euryalus: Me nulla dies tam fortibus ausis

282

Primary

dissimilem arguerit; tantum, fortuna secunda

283

Primary

aut adversa cadat. Sed te super omnia dona

284

Primary

unum oro, genetrix Priami de gente vetusta

285

Primary

est mihi, quam miseram tenuit non Ilia tellus

286

Primary

mecum excedentem, non moenia regis Acestae.

287

Primary

Hanc ego nunc ignaram huius quodcumque pericli est

288

Primary

inque salutatam linquo: nox et tua testis

289

Primary

dextera, quod nequeam lacrumas perferre parentis

290

Primary

at tu, oro, solare inopem et succurre relictae.

291

Primary

Hanc sine me spem ferre tui: audentior ibo

292

Primary

in casus omnis. Percussa mente dedere

293

Primary

Dardanidae lacrimas; ante omnis pulcher Iulus,

294

Primary

atque animum patriae strinxit pietatis imago.

295

Primary

Tum sic effatur:

296

Primary

Sponde digna tuis ingentibus omnia coeptis.

297

Primary

Namque erit ista mihi genetrix nomenque Creusae

298

Primary

solum defuerit, nec partum gratia talem

299

Primary

parva manet. Casus factum quicumque sequentur,

300

Primary

per caput hoc iuro, per quod pater ante solebat:

301

Primary

quae tibi polliceor reduci rebusque secundis,

302

Primary

haec eadem matrique tuae generique manebunt.

303

Primary

Sic ait inlacrimans; umero simul exuit ensem

304

Primary

auratum, mira quem fecerat arte Lycaon

305

Primary

Gnosius atque habilem vagina aptarat eburna.

306

Primary

Dat Niso Mnestheus pellem horrentisque leonis

307

Primary

exuvias; galeam fidus permutat Aletes.

308

Primary

Protinus armati incedunt; quos omnis euntis

309

Primary

primorum manus ad portas iuvenumque senumque

310

Primary

prosequitur votis. Nec non et pulcher Iulus,

311

Primary

ante annos animumque gerens curamque virilem,

312

Primary

multa patri mandata dabat portanda: sed aurae

313

Primary

omnia discerpunt et nubibus inrita donant.

314

Primary

Egressi superant fossas noctisque per umbram

315

Primary

castra inimica petunt, multis tamen ante futuri

316

Primary

exitio. Passim somno vinoque per herbam

317

Primary

corpora fusa vident, arrectos litore currus,

318

Primary

inter lora rotasque viros, simul arma iacere,

319

Primary

vina simul. Prior Hyrtacides sic ore locutus:

320

Primary

Euryale, audendum dextra; nunc ipsa vocat res.

321

Primary

Hac iter est. Tu, ne qua manus se attollere nobis

322

Primary

a tergo possit, custodi et consule longe;

323

Primary

haec ego vasta dabo et lato te limite ducam.

324

Primary

Sic memorat vocemque premit; simul ense superbum

325

Primary

Rhamnetem adgreditur, qui forte tapetibus altis

326

Primary

exstructus toto proflabat pectore somnum.

327

Primary

Rex idem et regi Turno gratissimus augur,

328

Primary

sed non augurio potuit depellere pestem.

329

Primary

Tris iuxta famulos temere inter tela iacentis

330

Primary

armigerumque Remi premit aurigamque sub ipsis

331

Primary

nanctus equis ferroque secat pendentia colla;

332

Primary

tum caput ipsi aufert domino truncumque relinquit

333

Primary

sanguine singultantem; atro tepefacta cruore

334

Primary

terra torique madent. Nec non Lamyrumque Lamumque

335

Primary

et iuvenem Serranum, illa qui plurima nocte

336

Primary

luserat, insignis facie, multoque iacebat

337

Primary

membra deo victus: felix, si protinus illum

338

Primary

aequasset nocti ludum in lucemque tulisset.

339

Primary

Impastus ceu plena leo per ovilia turbans

340

Primary

(suadet enim vesana fames) manditque trahitque

341

Primary

molle pecus mutumque metu, fremit ore cruento:

342

Primary

nec minor Euryali caedes; incensus et ipse

343

Primary

perfurit ac multam in medio sine nomine plebem,

344

Primary

Fadumque Herbesumque subit Rhoetumque Abarimque,

345

Primary

ignaros, Rhoetum vigilantem et cuncta videntem,

346

Primary

sed magnum metuens se post cratera tegebat;

347

Primary

pectore in adverso totum cui comminus ensem

348

Primary

condidit adsurgenti et multa morte recepit.

349

Primary

Purpuream vomit ille animam et cum sanguine mixta

350

Primary

vina refert moriens; hic furto fervidus instat.

351

Primary

Iamque ad Messapi socios tendebat; ibi ignem

352

Primary

deficere extremum et religatos rite videbat

353

Primary

carpere gramen equos: breviter cum talia Nisus.

354

Primary

sensit enim nimia caede atque cupidine ferri:

355

Primary

Absistamus, ait, nam lux inimica propinquat.

356

Primary

Poenarum exhaustum satis est, via facta per hostis.

357

Primary

Multa virum solido argento perfecta relinquunt

358

Primary

armaque craterasque simul pulchrosque tapetas.

359

Primary

Euryalus phaleras Rhamnetis et aurea bullis

360

Primary

cingula, Tiburti Remulo ditissimus olim

361

Primary

quae mittit dona hospitio cum iungeret absens

362

Primary

Caedicus, ille suo moriens dat habere nepoti,

363

Primary

post mortem bello Rutuli pugnaque potiti

364

Primary

haec rapit atque umeris nequiquam fortibus aptat.

365

Primary

Tum galeam Messapi habilem cristisque decoram

366

Primary

induit. Excedunt castris et tuta capessunt.

367

Primary

Interea praemissi equites ex urbe Latina,

368

Primary

cetera dum legio campis instructa moratur,

369

Primary

ibant et Turno regi responsa ferebant,

370

Primary

tercentum, scutati omnes, Volcente magistro.

371

Primary

Iamque propinquabant castris murosque subibant,

372

Primary

cum procul hos laevo flectentis limite cernunt

373

Primary

et galea Euryalum sublustri noctis in umbra

374

Primary

prodidit immemorem radiisque adversa refulsit.

375

Primary

Haud temere est visum. Conclamat ab agmine Volcens

376

Primary

State, viri. Quae causa viae? Quive estis in armis?

377

Primary

Quove tenetis iter? Nihil illi tendere contra,

378

Primary

sed celerare fugam in silvas et fidere nocti.

379

Primary

Obiciunt equites sese ad divortia nota

380

Primary

hinc atque hinc omnemque abitum custode coronant.

381

Primary

Silva fuit late dumis atque ilice nigra

382

Primary

horrida, quam densi complerant undique sentes;

383

Primary

rara per occultos lucebat semita calles.

384

Primary

Euryalum tenebrae ramorum onerosaque praeda

385

Primary

impediunt fallitque timor regione viarum;

386

Primary

Nisus abit, iamque imprudens evaserat hostis

387

Primary

atque locos, qui post Albae de nomine dicti

388

Primary

Albani, tum rex stabula alta Latinus habebat,

389

Primary

ut stetit et frustra absentem respexit amicum.

390

Primary

Euryale infelix, qua te regione reliqui?

391

Primary

Quave sequar, rursus perplexum iter omne revolvens

392

Primary

fallacis silvae? Simul et vestigia retro

393

Primary

observata legit dumisque silentibus errat.

394

Primary

Audit equos, audit strepitus et signa sequentum.

395

Primary

Nec longum in medio tempus, cum clamor ad auris

396

Primary

pervenit ac videt Euryalum, quem iam manus omnis

397

Primary

fraude loci et noctis, subito turbante tumultu,

398

Primary

oppressum rapit et conantem plurima frustra.

399

Primary

Quid faciat? Qua vi iuvenem, quibus audeat armis

400

Primary

eripere? An sese medios moriturus in enses

401

Primary

inferat et pulchram properet per volnera mortem?

402

Primary

Ocius adducto torquens hastile lacerto,

403

Primary

suspiciens altam Lunam sic voce precatur:

404

Primary

Tu, dea, tu praesens nostro succurre labori,

405

Primary

astrorum decus et nemorum Latonia custos.

406

Primary

Siqua tuis umquam pro me pater Hyrtacus aris

407

Primary

dona tulit, siqua ipse meis venatibus auxi

408

Primary

suspendive tholo aut sacra ad fastigia fixi:

409

Primary

hunc sine me turbare globum et rege tela per auras.

410

Primary

Dixerat, et toto conixus corpore ferrum

411

Primary

conicit: hasta volans noctis diverberat umbras

412

Primary

et venit aversi in tergum Sulmonis ibique

413

Primary

frangitur ac fisso transit praecordia ligno.

414

Primary

Volvitur ille vomens calidum de pectore flumen

415

Primary

frigidus et longis singultibus ilia pulsat.

416

Primary

Diversi circumspiciunt. Hoc acrior idem

417

Primary

ecce aliud summa telum librabat ab aure.

418

Primary

Dum trepidant, it hasta Tago per tempus utrumque

419

Primary

stridens traiectoque haesit tepefacta cerebro.

420

Primary

Saevit atrox Volcens nec teli conspicit usquam

421

Primary

auctorem nec quo se ardens inmittere possit.

422

Primary

Tu tamen interea calido mihi sanguine poenas

423

Primary

persolves amborum, inquit; simul ense recluso

424

Primary

ibat in Euryalum. Tum vero exterritus, amens

425

Primary

conclamat Nisus, nec se celare tenebris

426

Primary

amplius aut tantum potuit perferre dolorem.

427

Primary

Me me, adsum qui feci, in me convertite ferrum,

428

Primary

O Rutuli, mea fraus omnis; nihil iste nec ausus

429

Primary

nec potuit, caelum hoc et conscia sidera testor,

430

Primary

tantum infelicem nimium dilexit amicum.

431

Primary

Talia dicta dabat; sed viribus ensis adactus

432

Primary

transabiit costas et candida pectora rumpit.

433

Primary

Volvitur Euryalus leto, pulchrosque per artus

434

Primary

it cruor, inque umeros cervix conlapsa recumbit:

435

Primary

purpureus veluti cum flos succisus aratro

436

Primary

languescit moriens lassove papavera collo

437

Primary

demisere caput, pluvia cum forte gravantur.

438

Primary

At Nisus ruit in medios solumque per omnis

439

Primary

Volcentem petit in solo Volcente moratur.

440

Primary

Quem circum glomerati hostes hinc comminus atque hinc

441

Primary

proturbant. Instat non setius ac rotat ensem

442

Primary

fulmineum, donec Rutuli clamantis in ore

443

Primary

condidit adverso et moriens animam abstulit hosti.

444

Primary

Tum super exanimum sese proiecit amicum

445

Primary

confossus placidaque ibi demum morte quievit.

446

Primary

Fortunati ambo! Siquid mea carmina possunt,

447

Primary

nulla dies umquam memori vos eximet aevo,

448

Primary

dum domus Aeneae Capitoli immobile saxum

449

Primary

accolet imperiumque pater Romanus habebit.

450

Primary

Victores praeda Rutuli spoliisque potiti

451

Primary

Volcentem exanimum flentes in castra ferebant.

452

Primary

Nec minor in castris luctus Rhamnete reperto

453

Primary

exsangui et primis una tot caede peremptis,

454

Primary

Serranoque Numaque. Ingens concursus ad ipsa

455

Primary

corpora seminecisque viros tepidaque recentem

456

Primary

caede locum et plenos spumanti sanguine rivos.

457

Primary

Agnoscunt spolia inter se galeamque nitentem

458

Primary

Messapi et multo phaleras sudore receptas.

459

Primary

Et iam prima novo spargebat lumine terras

460

Primary

Tithoni croceum linquens Aurora cubile:

461

Primary

iam sole infuso, iam rebus luce retectis

462

Primary

Turnus in arma viros, armis circumdatus ipse,

463

Primary

suscitat, aeratasque acies in proelia cogit

464

Primary

quisque suas variisque acuunt rumoribus iras.

465

Primary

Quin ipsa arrectis (visu miserabile) in hastis

466

Primary

praefigunt capita et multo clamore sequuntur

467

Primary

Euryali et Nisi.

468

Primary

Aeneadae duri murorum in parte sinistra

469

Primary

opposuere aciem, nam dextera cingitur amni,

470

Primary

ingentisque tenent fossas et turribus altis

471

Primary

stant maesti; simul ora virum praefixa movebant,

472

Primary

nota nimis miseris atroque fluentia tabo.

473

Primary

Interea pavidam volitans pennata per urbem

474

Primary

nuntia Fama ruit matrisque adlabitur auris

475

Primary

Euryali. At subitus miserae calor ossa reliquit,

476

Primary

excussi manibus radii revolutaque pensa.

477

Primary

Evolat infelix et femineo ululatu,

478

Primary

scissa comam, muros amens atque agmina cursu

479

Primary

prima petit, non illa virum, non illa pericli

480

Primary

telorumque memor; caelum dehinc questibus implet:

481

Primary

Hunc ego te, Euryale, aspicio? Tune illa senectae

482

Primary

sera meae requies, potuisti linquere solam,

483

Primary

crudelis? Nec te, sub tanta pericula missum,

484

Primary

adfari extremum miserae data copia matri?

485

Primary

Heu, terra ignota canibus data praeda Latinis

486

Primary

alitibusque iaces, nec te, tua funera mater

487

Primary

produxi pressive oculos aut volnera lavi,

488

Primary

veste tegens, tibi quam noctes festina diesque

489

Primary

urgebam et tela curas solabar anilis.

490

Primary

Quo sequar, aut quae nunc artus avolsaque membra

491

Primary

et funus lacerum tellus habet? Hoc mihi de te,

492

Primary

nate, refers? Hoc sum terraque marique secuta?

493

Primary

Figite me, siqua est pietas, in me omnia tela

494

Primary

conicite, o Rutuli, me primam absumite ferro:

495

Primary

aut tu, magne pater divom, miserere tuoque

496

Primary

invisum hoc detrude caput sub Tartara telo,

497

Primary

quando aliter nequeo crudelem abrumpere vitam.

498

Primary

Hoc fletu concussi animi, maestusque per omnis

499

Primary

it gemitus: torpent infractae ad proelia vires.

500

Primary

Illam incendentem luctus Idaeus et Actor

501

Primary

Illionei monitu et multum lacrimantis Iuli

502

Primary

corripiunt interque manus sub tecta reponunt.

503

Primary

At tuba terribilem sonitum procul aere canoro

504

Primary

increpuit; sequitur clamor caelumque remugit.

505

Primary

Adcelerant acta pariter testudine Volsci

506

Primary

et fossas implere parant ac vellere vallum.

507

Primary

Quaerunt pars aditum et scalis ascendere muros,

508

Primary

qua rara est acies interlucetque corona

509

Primary

non tam spissa viris. Telorum effundere contra

510

Primary

omne genus Teucri ac duris detrudere contis,

511

Primary

adsueti longo muros defendere bello.

512

Primary

Saxa quoque infesto volvebant pondere, siqua

513

Primary

possent tectam aciem perrumpere: cum tamen omnis

514

Primary

ferre iuvat subter densa testudine casus;

515

Primary

nec iam sufficiunt. Nam qua globus imminet ingens,

516

Primary

immanem Teucri molem volvuntque ruuntque,

517

Primary

quae stravit Rutulos late armorumque resolvit

518

Primary

tegmina. Nec curant caeco contendere Marte

519

Primary

amplius audaces Rutuli, sed pellere vallo

520

Primary

missilibus certant.

521

Primary

Parte alia horrendus visu quassabat Etruscam

522

Primary

pinum et fumiferos infert Mezentius ignis;

523

Primary

at Messapus equum domitor, Neptunia proles,

524

Primary

rescindit vallum et scalas in moenia poscit.

525

Primary

Vos, o Calliope, precor, adspirate canenti,

526

Primary

quas ibi tum ferro strages, quae funera Turnus

527

Primary

ediderit, quem quisque virum demiserit Orco;

528

Primary

et mecum ingentis oras evolvite belli,

529

Primary

et meministis enim, divae, et memorare potestis.

530

Primary

Turris erat vasto suspectu et pontibus altis,

531

Primary

opportuna loco, summis quam viribus omnes

532

Primary

expugnare Itali summaque evertere opum vi

533

Primary

certabant, Troes contra defendere saxis

534

Primary

perque cavas densi tela intorquere fenestras.

535

Primary

Princeps ardentem coniecit lampada Turnus

536

Primary

et flammam adfixit lateri, quae plurima vento

537

Primary

corripuit tabulas et postibus haesit adesis.

538

Primary

Turbati trepidare intus frustraque malorum

539

Primary

velle fugam. Dum se glomerant retroque residunt

540

Primary

in partem, quae peste caret, tum pondere turris

541

Primary

procubuit subito et caelum tonat omne fragore.

542

Primary

Semineces ad terram, immani mole secuta,

543

Primary

confixique suis telis et pectora duro

544

Primary

transfossi ligno veniunt. Vix unus Helenor

545

Primary

et Lycus elapsi. Quorum primaevus Helenor,

546

Primary

Maeonio regi quem serva Licymnia furtim

547

Primary

sustulerat vetitisque ad Troiam miserat armis,

548

Primary

ense levis nudo parmaque inglorius alba;

549

Primary

isque ubi se Turni media inter milia vidit,

550

Primary

hinc acies atque hinc acies adstare Latinas:

551

Primary

ut fera, quae densa venantum saepta corona

552

Primary

contra tela furit seseque haud nescia morti

553

Primary

inicit et saltu supra venabula fertur,

554

Primary

haud aliter iuvenis medios moriturus in hostis

555

Primary

inruit et, qua tela videt densissima, tendit.

556

Primary

At pedibus longe melior Lycus inter et hostis

557

Primary

inter et arma fuga muros tenet altaque certat

558

Primary

prendere tecta manu sociumque attingere dextras.

559

Primary

Quem Turnus, pariter cursu teloque secutus,

560

Primary

increpat his victor: Nostrasne evadere, demens,

561

Primary

sperasti te posse manus? Simul adripit ipsum

562

Primary

pendentem et magna muri cum parte revellit.

563

Primary

Qualis ubi aut leporem aut candenti corpore cycnum

564

Primary

sustulit alta petens pedibus Iovis armiger uncis

565

Primary

quaesitum aut matri multis balatibus agnum

566

Primary

Martius a stabulis rapuit lupus. Undique clamor

567

Primary

tollitur: invadunt et fossas agere complent;

568

Primary

ardentis taedas alii ad fastigia iactant.

569

Primary

Ilioneus saxo atque ingenti fragmine montis

570

Primary

Lucetium portae subeuntem ignisque ferentem,

571

Primary

Emathiona Liger, Corynaeum sternit Asilas,

572

Primary

hic iaculo bonus, hic longe fallente sagitta,

573

Primary

Ortygium Caeneus, victorem Caenea Turnus,

574

Primary

Turnus Ityn Cloniumque, Dioxippum Promolumque

575

Primary

et Sagarim et summis stantem pro turribus Idan,

576

Primary

Privernum Capys. Hunc primo levis hasta Themillae

577

Primary

strinxerat: ille manum proiecto tegmine demens

578

Primary

ad volnus tulit; ergo alis adlapsa sagitta

579

Primary

et laevo infixa est lateri manus abditaque intus

580

Primary

spiramenta animae letali volnere rupit.

581

Primary

Stabat in egregiis Arcentis filius armis,

582

Primary

pictus acu chlamydem et ferrugine clarus Hibera,

583

Primary

insignis facie, genitor quem miserat Arcens,

584

Primary

eductum Matris luco Symaethia circum

585

Primary

flumina, pinguis ubi et placabilis ara Palici:

586

Primary

stridentem fundam positis Mezentius hastis

587

Primary

ipse ter adducta circum caput egit habena

588

Primary

et media adversi liquefacto tempora plumbo

589

Primary

diffidit ac multa porrectum extendit harena.

590

Primary

Tum primum bello celerem intendisse sagittam

591

Primary

dicitur ante feras solitus terrere fugaces

592

Primary

Ascanius fortemque manu fudisse Numanum,

593

Primary

cui Remulo cognomen erat, Turnique minorem

594

Primary

germanam nuper thalamo sociatus habebat.

595

Primary

Is primam ante aciem digna atque indigna relatu

596

Primary

vociferans tumidusque novo praecordia regno

597

Primary

ibat et ingentem sese clamore ferebat:

598

Primary

Non pudet obsidione iterum valloque teneri,

599

Primary

bis capti Phryges, et morti praetendere muros?

600

Primary

En qui nostra sibi bello conubia poscunt!

601

Primary

Quis deus Italiam, quae vos dementia adegit

602

Primary

Non hic Atridae nec fandi fictor Ulixes:

603

Primary

durum a stirpe genus natos ad flumina primum

604

Primary

deferimus saevoque gelu duramus et undis,

605

Primary

venatu invigilant pueri silvasque fatigant,

606

Primary

flectere ludus equos et spicula tendere cornu.

607

Primary

At patiens operum parvoque adsueta iuventus

608

Primary

aut rastris terram domat aut quatit oppida bello.

609

Primary

Omne aevum ferro teritur, versaque iuvencum

610

Primary

terga fatigamus hasta; nec tarda senectus

611

Primary

debilitat vires animi mutatque vigorem:

612

Primary

canitiem galea premimus, semperque recentis

613

Primary

comportare iuvat praedas et vivere rapto.

614

Primary

Vobis picta croco et fulgenti murice vestis,

615

Primary

desidiae cordi, iuvat indulgere choreis,

616

Primary

et tunicae manicas et habent redimicula mitrae.

617

Primary

O vere Phrygiae, neque enim Phryges, ite per alta

618

Primary

Dindyma ubi adsuetis biforem dat tibia cantum!

619

Primary

Tympana vos buxusque vocat Berecyntia Matris

620

Primary

Idaeae sinite arma viris et cedite ferro.

621

Primary

Talia iactantem dictis ac dira canentem

622

Primary

non tulit Ascanius nervoque obversus equino

623

Primary

contendit telum diversaque bracchia ducens

624

Primary

constitit, ante Iovem supplex per vota precatus:

625

Primary

Iuppiter omnipotens, audacibus adnue coeptis.

626

Primary

Ipse tibi ad tua templa feram sollemnia dona

627

Primary

et statuam ante aras aurata fronte iuvencum

628

Primary

candentem pariterque caput cum matre ferentem,

629

Primary

iam cornu petat et pedibus qui spargat harenam.

630

Primary

Audiit et caeli Genitor de parte serena

631

Primary

intonuit laevum, sonat una fatifer arcus:

632

Primary

effugit horrendum stridens adducta sagitta

633

Primary

perque caput Remuli venit et cava tempora ferro

634

Primary

traicit. I, verbis virtutem inlude superbis!

635

Primary

His capti Phryges haec Rutulis responsa remittunt.

636

Primary

Hoc tantum Ascanius. Teucri clamore sequuntur

637

Primary

laetitiaque fremunt animosque ad sidera tollunt.

638

Primary

Aetheria tum forte plaga crinitus Apollo

639

Primary

desuper Ausonias acies urbemque videbat,

640

Primary

nube sedens, atque his victorem adfatur Iulum:

641

Primary

Macte nova virtute, puer: sic itur ad astra,

642

Primary

dis genite et geniture deos. Iure omnia bella

643

Primary

gente sub Assaraci fato ventura resident,

644

Primary

nec te Troia capit. Simul haec effatus ab alto

645

Primary

aethere se misit, spirantis dimovet auras

646

Primary

Ascaniumque petit. Forma tum vertitur oris

647

Primary

antiquum in Buten; hic Dardanio Anchisae

648

Primary

armiger ante fuit fidusque ad limina custos,

649

Primary

tum comitem Ascanio pater addidit. Ibat Apollo

650

Primary

omnia longaevo similis, vocemque coloremque

651

Primary

et crinis albos et saeva sonoribus arma,

652

Primary

atque his ardentem dictis adfatur Iulum:

653

Primary

Sit satis, Aenide, telis impune Numanum

654

Primary

oppetiisse tuis; primam hanc tibi magnus, Apollo

655

Primary

concedit laudem et paribus non invidet armis:

656

Primary

cetera parce, puer, bello. Sic orsus Apollo

657

Primary

mortalis medio aspectus sermone reliquit

658

Primary

et procul in tenuem ex oculis evanuit auram.

659

Primary

Agnovere deum proceres divinaque tela

660

Primary

Dardanidae pharetramque fuga sensere sonantem.

661

Primary

Ergo avidum pugnae dictis ac numine Phoebi

662

Primary

Ascanium prohibent, ipsi in certamina rursus

663

Primary

succedunt animasque in aperta pericula mittunt.

664

Primary

It clamor totis per propugnacula muris,

665

Primary

intendunt acris arcus amentaque torquent.

666

Primary

Sternitur omne solum telis, tum scuta cavaeque

667

Primary

dant sonitum flictu galeae, pugna aspera surgit:

668

Primary

quantus ab occasu veniens pluvialibus Haedis

669

Primary

verberat imber humum, quam multa grandine nimbi

670

Primary

in vada praecipitant, cum Iuppiter horridus austris

671

Primary

torquet aquosam hiemem et caelo cava nubila rumpit.

672

Primary

Pandarus et Bitias, Idaeo Alcanore creti,

673

Primary

quos Iovis eduxit luco silvestris Iaera

674

Primary

abietibus iuvenes patriis et montibus aequos,

675

Primary

portam, quae ducis imperio commissa, recludunt,

676

Primary

freti animis, ultroque invitant moenibus hostem.

677

Primary

Ipsi intus dextra ac laeva pro turribus adstant,

678

Primary

armati ferro et cristis capita alta corusci:

679

Primary

quales aëriae liquentia flumina circum,

680

Primary

sive Padi ripis Athesim seu propter amoenum,

681

Primary

consurgunt geminae quercus intonsaque caelo

682

Primary

attollunt capita et sublimi vertice nutant.

683

Primary

inrumpunt aditus Rutuli ut videre patentis

684

Primary

continuo Quercens et pulcher Aquiculus armis

685

Primary

et praeceps animi Tmarus et Mavortius Haemon

686

Primary

agminibus totis: at versi terga dedere

687

Primary

aut ipso portae posuere in limine vitam.

688

Primary

Tum magis increscunt animis discordibus irae;

689

Primary

et iam collecti Troes glomerantur eodem

690

Primary

et conferre manum et procurrere longius audent.

691

Primary

Ductori Turno diversa in parte furenti

692

Primary

turbantique viros perfertur nuntius, hostem

693

Primary

fervere caede nova et portas praebere patentis.

694

Primary

Deserit inceptum atque immani concitus ira

695

Primary

Dardaniam ruit ad portam fratresque superbos.

696

Primary

Et primum Antiphaten, is enim se primus agebat,

697

Primary

Thebana de matre nothum Sarpedonis alti,

698

Primary

coniecto sternit iaculo; volat Itala cornus

699

Primary

aëra per tenerum stomachoque infixa sub altum

700

Primary

pectus abit: reddit specus atri volneris undam

701

Primary

spumantem, et fixo ferrum in pulmone tepescit.

702

Primary

Tum Meropem atque Erymanta manu, tum sternit Aphidnum,

703

Primary

tum Bitian ardentem oculis animisque frementem

704

Primary

non iaculo, neque enim iaculo vitam ille dedisset,

705

Primary

sed magnum stridens contorta phalarica venit,

706

Primary

fulminis acta modo, quam nec duo taurea terga

707

Primary

nec duplici squama lorica fidelis et auro

708

Primary

sustinuit: conlapsa ruunt immania membra.

709

Primary

Dat tellus gemitum, et clipeum super intonat ingens.

710

Primary

Talis in Euboico Baiarum litore quondam

711

Primary

saxea pila cadit, magnis quam molibus ante

712

Primary

constructam ponto iaciunt; sic illa ruinam

713

Primary

prona trahit penitusque vadis inlisa recumbit:

714

Primary

miscent se maria, et nigrae attolluntur harenae;

715

Primary

tum sonitu Prochyta alta tremit durumque cubile

716

Primary

Inarime Iovis imperiis imposta Typhoeo.

717

Primary

Hic Mars armipotens animum viresque Latinis

718

Primary

addidit et stimulos acris sub pectore vertit

719

Primary

immisitque Fugam Teucris atrumque Timorem.

720

Primary

Undique conveniunt, quoniam data copia pugnae

721

Primary

bellatorque animo deus incidit.

722

Primary

Pandarus ut fuso germanum corpore cernit

723

Primary

et quo sit fortuna loco, qui casus agat res,

724

Primary

portam vi magna converso cardine torquet,

725

Primary

obnixus latis umeris, multosque suorum

726

Primary

moenibus exclusos duro in certamine linquit;

727

Primary

ast alios secum includit recipitque ruentis,

728

Primary

demens, qui Rutulum in medio non agmine regem

729

Primary

viderit inrumpentem ultroque incluserit urbi,

730

Primary

immanem veluti pecora inter inertia tigrim.

731

Primary

Continuo nova lux oculis effulsit, et arma

732

Primary

horrendum sonuere; tremunt in vertice cristae

733

Primary

sanguineae, clipeoque micantia fulmina mittit:

734

Primary

agnoscunt faciem invisam atque immania membra

735

Primary

turbati subito Aeneadae. Tum Pandarus ingens

736

Primary

emicat et mortis fraternae fervidus ira

737

Primary

effatur: Non haec dotalis regia Amatae,

738

Primary

nec muris cohibet patriis media Ardea Turnum.

739

Primary

Castra inimica vides; nulla hinc exire potestas.

740

Primary

Olli subridens sedato pectore Turnus:

741

Primary

Incipe, siqua animo virtus, et consere dextram:

742

Primary

hic etiam inventum Priamo narrabis Achillem.

743

Primary

Dixerat. Ille rudem nodis et cortice crudo

744

Primary

intorquet summis adnixus viribus hastam:

745

Primary

excepere aurae volnus; Saturnia Iuno

746

Primary

detorsit veniens, portaeque infigitur hasta.

747

Primary

At non hoc telum, mea quod vi dextera versat,

748

Primary

effugies; neque enim is teli nec volneris auctor.

749

Primary

Sic ait et sublatum alte consurgit in ensem

750

Primary

et mediam ferro gemina inter tempora frontem

751

Primary

dividit inpubesque immani volnere malas.

752

Primary

Fit sonus, ingenti concussa est pondere tellus:

753

Primary

conlapsos artus atque arma cruenta cerebro

754

Primary

sternit humi moriens, atque illi partibus aequis

755

Primary

huc caput atque illuc umero ex utroque pependit.

756

Primary

Diffugiunt versi trepida formidine Troes:

757

Primary

et si continuo victorem ea cura subisset,

758

Primary

rumpere claustra manu sociosque immittere portis,

759

Primary

ultimus ille dies bello gentique fuisset;

760

Primary

sed furor ardentem caedisque insana cupido

761

Primary

egit in adversos.

762

Primary

Principio Phalerim et succiso poplite Gygen

763

Primary

excipit; hinc raptas fugientibus ingerit hastas

764

Primary

in tergum, Iuno vires animumque ministrat;

765

Primary

addit Halym comitem et confixa Phegea parma,

766

Primary

ignaros deinde in muris Martemque cientis

767

Primary

Alcandrumque Haliumque Noemonaque Prytanimque.

768

Primary

Lyncea tendentem contra sociosque vocantem

769

Primary

vibranti gladio conixus ab aggere dexter

770

Primary

occupat; huic uno desectum comminus ictu

771

Primary

cum galea longe iacuit caput. Inde ferarum

772

Primary

vastatorem Amycum, quo non felicior alter

773

Primary

ungere tela manu ferrumque armare veneno,

774

Primary

et Clytium Aeoliden et amicum Crethea Musis,

775

Primary

Crethea Musarum comitem, cui carmina semper

776

Primary

et citharae cordi numerosque intendere nervis.

777

Primary

Semper equos atque arma virum pugnasque canebat.

778

Primary

Tandem ductores audita caede suorum

779

Primary

conveniunt Teucri, Mnestheus acerque Serestus,

780

Primary

palantisque vident socios hostemque receptum.

781

Primary

Et Mnestheus: Quo deinde fugam, quo tenditis? inquit.

782

Primary

Quos alios muros, quae iam ultra moenia habetis?

783

Primary

Unus homo et vestris, o cives, undique saeptus

784

Primary

aggeribus tantas strages inpune per urbem

785

Primary

ediderit, iuvenum primos tot miserit Orco?

786

Primary

Non infelicis patriae veterumque deorum

787

Primary

et magni Aeneae, segnes, miseretque pudetque?

788

Primary

Talibus accensi firmantur et agmine denso

789

Primary

consistunt. Turnus paulatim excedere pugna

790

Primary

et fluvium petere ac partem, quae cingitur unda;

791

Primary

acrius hoc Teucri clamore incumbere magno

792

Primary

et glomerare manum. Ceu saevum turba leonem

793

Primary

cum telis premit infensis, at territus ille,

794

Primary

asper, acerba tuens, retro redit, et neque terga

795

Primary

ira dare aut virtus patitur, nec tendere contra

796

Primary

ille quidem hoc cupiens potis est per tela virosque:

797

Primary

haud aliter retro dubius vestigia Turnus

798

Primary

improperata refert, et mens exaestuat ira.

799

Primary

Quin etiam bis tum medios invaserat hostis,

800

Primary

bis confusa fuga per muros agmina vertit;

801

Primary

sed manus e castris propere coit omnis in unum,

802

Primary

nec contra vires audet Saturnia Iuno

803

Primary

sufficere, aëriam caelo nam Iuppiter Irim

804

Primary

demisit germanae haud mollia iussa ferentem,

805

Primary

ni Turnus cedat Teucrorum moenibus altis.

806

Primary

Ergo nec clipeo iuvenis subsistere tantum

807

Primary

nec dextra valet: iniectis sic undique telis

808

Primary

obruitur. Strepit adsiduo cava tempora circum

809

Primary

tinnitu galea, et saxis solida aera fatiscunt,

810

Primary

discussaeque iubae capiti, nec sufficit umbo

811

Primary

ictibus: ingeminant hastis et Troes et ipse

812

Primary

fulmineus Mnestheus. Tum toto corpore sudor

813

Primary

liquitur et piceum, nec respirare potestas,

814

Primary

flumen agit; fessos quatit aeger anhelitus artus.

815

Primary

Tum demum praeceps saltu sese omnibus armis

816

Primary

in fluvium dedit: ille suo cum gurgite flavo

817

Primary

accepit venientem ac mollibus extulit undis

818

Primary

et laetum sociis abluta caede remisit.

Text notes and edition context

Work

Aeneid

Virgil's national epic follows Aeneas from the fall of Troy to the wars that prepare Rome's imagined future foundation.

Epic poem | Original language: Latin

Augustan Roman epic, late 1st century BCE

You are reading Book 9.

Primary Edition

J. B. Greenough

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Greenough Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Aeneid source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.perseus-lat2:9.1 -> urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.perseus-lat2:9.818

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0690/phi003/phi0690.phi003.perseus-lat2.xml

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 9 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.