Reader

Reader | Metamorphoses, Book 10

Metamorphoses

Ovid

Book 10 | Primary edition: Hugo Magnus

Text

Position

Line 1 of 739

Waypoints

Line RefHugo Magnus | Latin
1

Primary

Inde per inmensum croceo velatus amictu

2

Primary

aethera digreditur Ciconumque Hymenaeus ad oras

3

Primary

tendit et Orphea nequiquam voce vocatur.

4

Primary

Adfuit ille quidem, sed nec sollemnia verba

5

Primary

nec laetos vultus nec felix attulit omen.

6

Primary

Fax quoque, quam tenuit, lacrimoso stridula fumo

7

Primary

usque fuit nullosque invenit motibus ignes.

8

Primary

Exitus auspicio gravior: nam nupta per herbas

9

Primary

dum nova naiadum turba comitata vagatur,

10

Primary

occidit in talum serpentis dente recepto.

11

Primary

Quam satis ad superas postquam Rhodopeius auras

12

Primary

deflevit vates, ne non temptaret et umbras,

13

Primary

ad Styga Taenaria est ausus descendere porta;

14

Primary

perque leves populos simulacraque functa sepulcro

15

Primary

Persephonen adiit inamoenaque regna tenentem

16

Primary

umbrarum dominum. Pulsisque ad carmina nervis

17

Primary

sic ait: “O positi sub terra numina mundi,

18

Primary

in quem reccidimus, quidquid mortale creamur,

19

Primary

si licet et falsi positis ambagibus oris

20

Primary

vera loqui sinitis, non huc, ut opaca viderem

21

Primary

Tartara, descendi, nec uti villosa colubris

22

Primary

terna Medusaei vincirem guttura monstri:

23

Primary

causa viae est coniunx, in quam calcata venenum

24

Primary

vipera diffudit crescentesque abstulit annos.

25

Primary

Posse pati volui nec me temptasse negabo:

26

Primary

vicit Amor. Supera deus hic bene notus in ora est,

27

Primary

an sit et hic, dubito. Sed et hic tamen auguror esse;

28

Primary

famaque si veteris non est mentita rapinae,

29

Primary

vos quoque iunxit Amor. Per ego haec loca plena timoris,

30

Primary

per chaos hoc ingens vastique silentia regni,

31

Primary

Eurydices, oro, properata retexite fata.

32

Primary

Omnia debemur vobis, paulumque morati

33

Primary

serius aut citius sedem properamus ad unam.

34

Primary

Tendimus huc omnes, haec est domus ultima, vosque

35

Primary

humani generis longissima regna tenetis.

36

Primary

Haec quoque, cum iustos matura peregerit annos,

37

Primary

iuris erit vestri: pro munere poscimus usum.

38

Primary

Quod si fata negant veniam pro coniuge, certum est

39

Primary

nolle redire mihi: leto gaudete duorum.”

40

Primary

Talia dicentem nervosque ad verba moventem

41

Primary

exsangues flebant animae: nec Tantalus undam

42

Primary

captavit refugam, stupuitque Ixionis orbis,

43

Primary

nec carpsere iecur volucres, urnisque vacarunt

44

Primary

Belides, inque tuo sedisti, Sisyphe, saxo.

45

Primary

Tunc primum lacrimis victarum carmine fama est

46

Primary

Eumenidum maduisse genas. Nec regia coniunx

47

Primary

sustinet oranti nec qui regit ima negare,

48

Primary

Eurydicenque vocant. Umbras erat illa recentes

49

Primary

inter et incessit passu de vulnere tardo.

50

Primary

Hanc simul et legem Rhodopeius accipit Orpheus,

51

Primary

ne flectat retro sua lumina, donec Avernas

52

Primary

exierit valles: aut inrita dona futura.

53

Primary

Carpitur acclivis per muta silentia trames,

54

Primary

arduus, obscurus, caligine densus opaca.

55

Primary

Nec procul afuerunt telluris margine summae:

56

Primary

hic, ne deficeret, metuens avidusque videndi

57

Primary

flexit amans oculos; et protinus illa relapsa est,

58

Primary

bracchiaque intendens prendique et prendere certans

59

Primary

nil nisi cedentes infelix arripit auras.

60

Primary

Iamque iterum moriens non est de coniuge quicquam

61

Primary

questa suo: quid enim nisi se quereretur amatam?

62

Primary

Supremumque “vale,” quod iam vix auribus ille

63

Primary

acciperet, dixit revolutaque rursus eodem est.

64

Primary

Non aliter stupuit gemina nece coniugis Orpheus,

65

Primary

quam tria qui timidus, medio portante catenas,

66

Primary

colla canis vidit, quem non pavor ante reliquit,

67

Primary

quam natura prior, saxo per corpus oborto;

68

Primary

quique in se crimen traxit voluitque videri

69

Primary

Olenos esse nocens, tuque, o confisa figurae,

70

Primary

infelix Lethaea, tuae, iunctissima quondam

71

Primary

pectora, nunc lapides, quos umida sustinet Ide.

72

Primary

Orantem frustraque iterum transire volentem

73

Primary

portitor arcuerat. Septem tamen ille diebus

74

Primary

squalidus in ripa Cereris sine munere sedit:

75

Primary

cura dolorque animi lacrimaeque alimenta fuere.

76

Primary

Esse deos Erebi crudeles questus, in altam

77

Primary

se recipit Rhodopen pulsumque aquilonibus Haemum.

78

Primary

Tertius aequoreis inclusum piscibus annum

79

Primary

finierat Titan, omnemque refugerat Orpheus

80

Primary

femineam venerem, seu quod male cesserat illi,

81

Primary

sive fidem dederat. Multas tamen ardor habebat

82

Primary

iungere se vati, multae doluere repulsae.

83

Primary

Ille etiam Thracum populis fuit auctor amorem

84

Primary

in teneros transferre mares citraque iuventam

85

Primary

aetatis breve ver et primos carpere flores.

86

Primary

Collis erat collemque super planissima campi

87

Primary

area, quam viridem faciebant graminis herbae.

88

Primary

Umbra loco deerat: qua postquam parte resedit

89

Primary

dis genitus vates et fila sonantia movit,

90

Primary

umbra loco venit. Non Chaonis afuit arbor.

91

Primary

non nemus Heliadum, non frondibus aesculus altis,

92

Primary

nec tiliae molles, nec fagus et innuba laurus,

93

Primary

et coryli fragiles et fraxinus utilis hastis

94

Primary

enodisque abies curvataque glandibus ilex

95

Primary

et platanus genialis acerque coloribus impar

96

Primary

amnicolaeque simul salices et aquatica lotos

97

Primary

perpetuoque virens buxum tenuesque myricae

98

Primary

et bicolor myrtus et bacis caerula tinus.

99

Primary

Vos quoque, flexipedes hederae, venistis et una

100

Primary

pampineae vites et amictae vitibus ulmi,

101

Primary

ornique et piceae pomoque onerata rubenti

102

Primary

arbutus et lentae, victoris praemia, palmae

103

Primary

et succincta comas hirsutaque vertice pinus,

104

Primary

grata deum matri; siquidem Cybeleius Attis

105

Primary

exuit hac hominem truncoque induruit illo.

106

Primary

Adfuit huic turbae metas imitata cupressus,

107

Primary

nunc arbor, puer ante deo dilectus ab illo,

108

Primary

qui citharam nervis et nervis temperat arcum.

109

Primary

Namque sacer nymphis Carthaea tenentibus arva

110

Primary

ingens cervus erat, lateque patentibus altas

111

Primary

ipse suo capiti praebebat cornibus umbras.

112

Primary

Cornua fulgebant auro, demissaque in armos

113

Primary

pendebant tereti gemmata monilia collo.

114

Primary

Bulla super frontem parvis argentea loris

115

Primary

vincta movebatur parilique aetate: nitebant

116

Primary

auribus e geminis circum cava tempora bacae.

117

Primary

Isque metu vacuus naturalique pavore

118

Primary

deposito celebrare domos mulcendaque colla

119

Primary

quamlibet ignotis manibus praebere solebat.

120

Primary

Sed tamen ante alios, Ceae pulcherrime gentis,

121

Primary

gratus erat, Cyparisse, tibi. Tu pabula cervum

122

Primary

ad nova, tu liquidi ducebas fontis ad undam,

123

Primary

tu modo nectebas varios per cornua flores,

124

Primary

nunc eques in tergo residens huc laetus et illuc

125

Primary

mollia purpureis frenabas ora capistris.

126

Primary

Aestus erat mediusque dies, solisque vapore

127

Primary

concava litorei fervebant bracchia cancri:

128

Primary

fessus in herbosa posuit sua corpora terra

129

Primary

cervus et arborea frigus ducebat ab umbra.

130

Primary

Hunc puer imprudens iaculo Cyparissus acuto

131

Primary

fixit; et ut saevo morientem vulnere vidit,

132

Primary

velle mori statuit. Quae non solacia Phoebus

133

Primary

dixit et ut leviter pro materiaque doleret,

134

Primary

admonuit! Gemit ille tamen munusque supremum

135

Primary

hoc petit a superis, ut tempore lugeat omni.

136

Primary

Iamque per inmensos egesto sanguine fletus

137

Primary

in viridem verti coeperunt membra colorem,

138

Primary

et modo qui nivea pendebant fronte capilli,

139

Primary

horrida caesaries fieri sumptoque rigore

140

Primary

sidereum gracili spectare cacumine caelum.

141

Primary

Ingemuit tristisque deus “lugebere nobis

142

Primary

lugebisque alios aderisque dolentibus” inquit.

143

Primary

Tale nemus vates attraxerat inque ferarum

144

Primary

concilio medius turba volucrumque sedebat.

145

Primary

Ut satis impulsas temptavit pollice chordas

146

Primary

et sensit varios, quamvis diversa sonarent,

147

Primary

concordare modos, hoc vocem carmine movit:

148

Primary

“Ab Iove, Musa parens, (cedunt Iovis omnia regno!)

149

Primary

carmina nostra move! Iovis est mihi saepe potestas

150

Primary

dicta prius: cecini plectro graviore Gigantas

151

Primary

sparsaque Phlegraeis victricia fulmina campis:

152

Primary

nunc opus est leviore lyra, puerosque canamus

153

Primary

dilectos superis, inconcessisque puellas

154

Primary

ignibus attonitas meruisse libidine poenam.

155

Primary

Rex superum Phrygii quondam Ganymedis amore

156

Primary

arsit, et inventum est aliquid, quod Iuppiter esse,

157

Primary

quam quod erat, mallet. Nulla tamen alite verti

158

Primary

dignatur, nisi quae posset sua fulmina ferre.

159

Primary

Nec mora, percusso mendacibus aere pennis

160

Primary

abripit Iliaden; qui nunc quoque pocula miscet

161

Primary

invitaque Iovi nectar Iunone ministrat.

162

Primary

Te quoque, Amyclide, posuisset in aethere Phoebus,

163

Primary

tristia si spatium ponendi fata dedissent.

164

Primary

Qua licet, aeternus tamen es: quotiensque repellit

165

Primary

ver hiemem piscique aries succedit aquoso,

166

Primary

tu totiens oreris viridique in caespite flores.

167

Primary

Te meus ante omnes genitor dilexit, et orbe

168

Primary

in medio positi caruerunt praeside Delphi,

169

Primary

dum deus Eurotan inmunitamque frequentat

170

Primary

Sparten. Nec citharae nec sunt in honore sagittae:

171

Primary

inmemor ipse sui non retia ferre recusat,

172

Primary

non tenuisse canes, non per iuga montis iniqui

173

Primary

ire comes, longaque alit adsuetudine flammas.

174

Primary

Iamque fere medius Titan venientis et actae

175

Primary

noctis erat spatioque pari distabat utrimque:

176

Primary

corpora veste levant et suco pinguis olivi

177

Primary

splendescunt latique ineunt certamina disci.

178

Primary

Quem prius aerias libratum Phoebus in auras

179

Primary

misit et oppositas disiecit pondere nubes.

180

Primary

Reccidit in solidam longo post tempore terram

181

Primary

pondus et exhibuit iunctam cum viribus artem.

182

Primary

Protinus imprudens actusque cupidine lusus

183

Primary

tollere Taenarides orbem properabat. At illum

184

Primary

dura repercusso subiecit verbere tellus

185

Primary

in vultus, Hyacinthe, tuos. Expalluit aeque

186

Primary

quam puer ipse deus conlapsosque excipit artus,

187

Primary

et modo te refovet, modo tristia vulnera siccat,

188

Primary

nunc animam admotis fugientem sustinet herbis.

189

Primary

Nil prosunt artes: erat inmedicabile vulnus.

190

Primary

Ut siquis violas rigidumve papaver in horto

191

Primary

liliaque infringat fulvis horrentia linguis,

192

Primary

marcida demittant subito caput illa vietum

193

Primary

nec se sustineant spectentque cacumine terram:

194

Primary

sic vultus moriens iacet, et defecta vigore

195

Primary

ipsa sibi est oneri cervix umeroque recumbit.

196

Primary

“Laberis, Oebalide, prima fraudate iuventa,”

197

Primary

Phoebus ait “videoque tuum, mea crimina, vulnus.

198

Primary

Tu dolor es facinusque meum: mea dextera leto

199

Primary

inscribenda tuo est! Ego sum tibi funeris auctor.

200

Primary

Quae mea culpa tamen? Nisi si lusisse vocari

201

Primary

culpa potest, nisi culpa potest et amasse vocari.

202

Primary

Atque utinam merito vitam tecumque liceret

203

Primary

reddere! Quod quoniam fatali lege tenemur,

204

Primary

semper eris mecum memorique haerebis in ore.

205

Primary

Te lyra pulsa manu, te carmina nostra sonabunt,

206

Primary

flosque novus scripto gemitus imitabere nostros.

207

Primary

Tempus et illud erit, quo se fortissimus heros

208

Primary

addat in hunc florem folioque legatur eodem.”

209

Primary

Talia dum vero memorantur Apollinis ore,

210

Primary

ecce cruor, qui fusus humo signaverat herbas,

211

Primary

desinit esse cruor, Tyrioque nitentior ostro

212

Primary

flos oritur formamque capit quam lilia, si non

213

Primary

purpureus color his, argenteus esset in illis.

214

Primary

Non satis hoc Phoebo est (is enim fuit auctor honoris):

215

Primary

ipse suos gemitus foliis inscribit, et AI AI

216

Primary

flos habet inscriptum, funestaque littera dicta est.

217

Primary

Nec genuisse pudet Sparten Hyacinthon, honorque

218

Primary

durat in hoc aevi, celebrandaque more priorum

219

Primary

annua praelata redeunt Hyacinthia pompa.

220

Primary

At si forte roges fecundam Amathunta metallis,

221

Primary

an genuisse velit Propoetidas, abnuat aeque

222

Primary

atque illos, gemino quondam quibus aspera cornu

223

Primary

frons erat: unde etiam nomen traxere Cerastae.

224

Primary

Ante fores horum stabat Iovis Hospitis ara;

225

Primary

ignarus sceleris quam siquis sanguine tinctam

226

Primary

advena vidisset, mactatos crederet illic

227

Primary

lactantes vitulos Amathusiacasque bidentes:

228

Primary

hospes erat caesus. Sacris offensa nefandis

229

Primary

ipsa suas urbes Ophiusiaque arva parabat

230

Primary

deserere alma Venus. “Sed quid loca grata, quid urbes

231

Primary

peccavere meae? Quod” dixit “crimen in illis?

232

Primary

Exsilio poenam potius gens impia pendat,

233

Primary

vel nece, vel siquid medium est mortisque fugaeque.

234

Primary

Idque quid esse potest, nisi versae poena figurae?”

235

Primary

Dum dubitat, quo mutet eos, ad cornua vultum

236

Primary

flexit et admonita est haec illis posse relinqui:

237

Primary

grandiaque in torvos transformat membra iuvencos.

238

Primary

Sunt tamen obscenae Venerem Propoetides ausae

239

Primary

esse negare deam. Pro quo sua, numinis ira,

240

Primary

corpora cum forma primae vulgasse feruntur:

241

Primary

utque pudor cessit sanguisque induruit oris,

242

Primary

in rigidum parvo silicem discrimine versae.

243

Primary

Quas quia Pygmalion aevum per crimen agentes

244

Primary

viderat, offensus vitiis, quae plurima menti

245

Primary

femineae natura dedit, sine coniuge caelebs

246

Primary

vivebat thalamique diu consorte carebat.

247

Primary

Interea niveum mira feliciter arte

248

Primary

sculpsit ebur formamque dedit, qua femina nasci

249

Primary

nulla potest: operisque sui concepit amorem.

250

Primary

Virginis est verae facies, quam vivere credas,

251

Primary

et, si non obstet reverentia, velle moveri:

252

Primary

ars adeo latet arte sua. Miratur et haurit

253

Primary

pectore Pygmalion simulati corporis ignes.

254

Primary

Saepe manus operi temptantes admovet, an sit

255

Primary

corpus an illud ebur: nec adhuc ebur esse fatetur.

256

Primary

Oscula dat reddique putat loquiturque tenetque,

257

Primary

et credit tactis digitos insidere membris,

258

Primary

et metuit, pressos veniat ne livor in artus.

259

Primary

Et modo blanditias adhibet, modo grata puellis

260

Primary

munera fert illi conchas teretesque lapillos

261

Primary

et parvas volucres et flores mille colorum

262

Primary

liliaque pictasque pilas et ab arbore lapsas

263

Primary

Heliadum lacrimas; ornat quoque vestibus artus,

264

Primary

dat digitis gemmas, dat longa monilia collo:

265

Primary

aure leves bacae, redimicula pectore pendent.

266

Primary

Cuncta decent: nec nuda minus formosa videtur.

267

Primary

Conlocat hanc stratis concha Sidonide tinctis

268

Primary

appellatque tori sociam, acclinataque colla

269

Primary

mollibus in plumis, tamquam sensura, reponit.

270

Primary

Festa dies Veneris tota celeberrima Cypro

271

Primary

venerat, et pandis inductae cornibus aurum

272

Primary

conciderant ictae nivea cervice iuvencae,

273

Primary

turaque fumabant: cum munere functus ad aras

274

Primary

constitit et timide, “si di dare cuncta potestis,

275

Primary

sit coniunx, opto” (non ausus “eburnea virgo”

276

Primary

dicere) Pygmalion “similis mea” dixit “eburnae.”

277

Primary

Sensit, ut ipsa suis aderat Venus aurea festis,

278

Primary

vota quid illa velint; et, amici numinis omen,

279

Primary

flamma ter accensa est apicemque per aera duxit.

280

Primary

Ut rediit, simulacra suae petit ille puellae

281

Primary

incumbensque toro dedit oscula: visa tepere est.

282

Primary

Admovet os iterum, manibus quoque pectora temptat:

283

Primary

temptatum mollescit ebur positoque rigore

284

Primary

subsidit digitis ceditque, ut Hymettia sole

285

Primary

cera remollescit tractataque pollice multas

286

Primary

flectitur in facies ipsoque fit utilis usu.

287

Primary

Dum stupet et dubie gaudet fallique veretur,

288

Primary

rursus amans rursusque manu sua vota retractat.

289

Primary

Corpus erat: saliunt temptatae pollice venae.

290

Primary

Tum vero Paphius plenissima concipit heros

291

Primary

verba, quibus Veneri grates agat, oraque tandem

292

Primary

ore suo non falsa premit: dataque oscula virgo

293

Primary

sensit et erubuit timidumque ad lumina lumen

294

Primary

attollens pariter cum caelo vidit amantem.

295

Primary

Coniugio, quod fecit, adest dea. Iamque coactis

296

Primary

cornibus in plenum noviens lunaribus orbem

297

Primary

illa Paphon genuit, de qua tenet insula nomen.

298

Primary

Editus hac ille est, qui, si sine prole fuisset,

299

Primary

inter felices Cinyras potuisset haberi.

300

Primary

Dira canam: procul hinc natae, procul este parentes!

301

Primary

Aut, mea si vestras mulcebunt carmina mentes,

302

Primary

desit in hac mihi parte fides, nec credite factum,

303

Primary

vel, si credetis, facti quoque credite poenam.

304

Primary

Si tamen admissum sinit hoc natura videri,

305

Primary

gentibus Ismariis et nostro gratulor orbi,

306

Primary

gratulor huic terrae, quod abest regionibus illis,

307

Primary

quae tantum genuere nefas. Sit dives amomo

308

Primary

cinnamaque costumque suum sudataque ligno

309

Primary

tura ferat floresque alios Panchaia tellus,

310

Primary

dum ferat et murram: tanti nova non fuit arbor.

311

Primary

Ipse negat nocuisse tibi sua tela Cupido,

312

Primary

Myrrha, facesque suas a crimine vindicat isto.

313

Primary

Stipite te Stygio tumidisque adflavit echidnis

314

Primary

e tribus una soror. Scelus est odisse parentem:

315

Primary

hic amor est odio maius scelus. Undique lecti

316

Primary

te cupiunt proceres, totoque oriente iuventus

317

Primary

ad thalami certamen adest. Ex omnibus unum

318

Primary

elige, Myrrha, virum: dum ne sit in omnibus unus.

319

Primary

Illa quidem sentit foedoque repugnat amori

320

Primary

et secum “quo mente feror? quid molior?” inquit:

321

Primary

“di, precor, et pietas sacrataque iura parentum,

322

Primary

hoc prohibete nefas scelerique resistite nostro, —

323

Primary

si tamen hoc scelus est. Sed enim damnare negatur

324

Primary

hanc venerem pietas, coeuntque animalia nullo

325

Primary

cetera delicto. Nec habetur turpe iuvencae

326

Primary

ferre patrem tergo, fit equo sua filia coniunx,

327

Primary

quasque creavit init pecudes caper, ipsaque, cuius

328

Primary

semine concepta est, ex illo concipit ales.

329

Primary

Felices, quibus ista licent! Humana malignas

330

Primary

cura dedit leges, et quod natura remittit,

331

Primary

invida iura negant. Gentes tamen esse feruntur,

332

Primary

in quibus et nato genetrix et nata parenti

333

Primary

iungitur, ut pietas geminato crescat amore.

334

Primary

Me miseram, quod non nasci mihi contigit illic,

335

Primary

fortunaque loci laedor! — Quid in ista revolvor?

336

Primary

Spes interdictae discedite! Dignus amari

337

Primary

ille, sed ut pater, est. — Ergo si filia magni

338

Primary

non essem Cinyrae, Cinyrae concumbere possem;

339

Primary

nunc quia iam meus est, non est meus, ipsaque damno

340

Primary

est mihi proximitas: aliena potentior essem.

341

Primary

Ire libet procul hinc patriaeque relinquere fines,

342

Primary

dum scelus effugiam. Retinet malus ardor amantem,

343

Primary

ut praesens spectem Cinyram tangamque loquarque

344

Primary

osculaque admoveam, si nil conceditur ultra.

345

Primary

Ultra autem spectare aliquid potes, impia virgo?

346

Primary

Et quot confundas et iura et nomina, sentis!

347

Primary

Tune eris et matris paelex et adultera patris?

348

Primary

Tune soror nati genetrixque vocabere fratris?

349

Primary

Nec metues atro crinitas angue sorores,

350

Primary

quas facibus saevis oculos atque ora petentes

351

Primary

noxia corda vident? At tu, dum corpore non es

352

Primary

passa nefas, animo ne concipe, neve potentis

353

Primary

concubitu vetito naturae pollue foedus.

354

Primary

Velle puta: res ipsa vetat. Pius ille memorque est

355

Primary

moris — et o vellem similis furor esset in illo!”

356

Primary

Dixerat, at Cinyras, quem copia digna procorum,

357

Primary

quid faciat, dubitare facit, scitatur ab ipsa

358

Primary

nominibus dictis, cuius velit esse mariti.

359

Primary

Illa silet primo, patriisque in vultibus haerens

360

Primary

aestuat et tepido suffundit lumina rore.

361

Primary

Virginei Cinyras haec credens esse timoris,

362

Primary

flere vetat siccatque genas atque oscula iungit.

363

Primary

Myrrha datis nimium gaudet: consultaque, qualem

364

Primary

optet habere virum, “similem tibi” dixit. At ille

365

Primary

non intellectam vocem conlaudat et “esto

366

Primary

tam pia semper” ait. Pietatis nomine dicto

367

Primary

demisit vultus sceleris sibi conscia virgo.

368

Primary

Noctis erat medium, curasque et corpora somnus

369

Primary

solverat. At virgo Cinyreia pervigil igni

370

Primary

carpitur indomito furiosaque vota retractat.

371

Primary

Et modo desperat, modo vult temptare, pudetque

372

Primary

et cupit, et, quid agat, non invenit. Utque securi

373

Primary

saucia trabs ingens, ubi plaga novissima restat,

374

Primary

quo cadat, in dubio est omnique a parte timetur:

375

Primary

sic animus vario labefactus vulnere nutat

376

Primary

huc levis atque illuc momentaque sumit utroque.

377

Primary

Nec modus aut requies, nisi mors, reperitur amoris.

378

Primary

Mors placet. Erigitur laqueoque innectere fauces

379

Primary

destinat et zona summo de poste revincta

380

Primary

“care vale Cinyra causamque intellege mortis!”

381

Primary

dixit et aptabat pallenti vincula collo.

382

Primary

Murmura verborum fidas nutricis ad aures

383

Primary

pervenisse ferunt limen servantis alumnae.

384

Primary

Surgit anus reseratque fores, mortisque paratae

385

Primary

instrumenta videns spatio conclamat eodem

386

Primary

seque ferit scinditque sinus ereptaque collo

387

Primary

vincula dilaniat. Tum denique flere vacavit,

388

Primary

tum dare complexus laqueique requirere causam.

389

Primary

Muta silet virgo terramque inmota tuetur

390

Primary

et deprensa dolet tardae conamina mortis.

391

Primary

Instat anus canosque suos et inania nudans

392

Primary

ubera per cunas alimentaque prima precatur,

393

Primary

ut sibi committat, quidquid dolet. Illa rogantem

394

Primary

aversata gemit. Certa est exquirere nutrix

395

Primary

nec solam spondere fidem: “dic” inquit “opemque

396

Primary

me sine ferre tibi; non est mea pigra senectus.

397

Primary

Seu furor est, habeo, quae carmine sanet et herbis,

398

Primary

sive aliquis nocuit, magico lustrabere ritu,

399

Primary

ira deum sive est, sacris placabilis ira.

400

Primary

Quid rear ulterius ? Certe fortuna domusque

401

Primary

sospes et in cursu est, vivit genetrixque paterque.”

402

Primary

Myrrha, patre audito, suspiria duxit ab imo

403

Primary

pectore. Nec nutrix etiamnum concipit ullum

404

Primary

mente nefas, aliquemque tamen praesentit amorem;

405

Primary

propositique tenax, quodcumque est, orat, ut ipsi

406

Primary

indicet, et gremio lacrimantem tollit anili

407

Primary

atque ita complectens infirmis membra lacertis

408

Primary

“sensimus,” inquit “amas! sed et hic mea (pone timorem)

409

Primary

sedulitas erit apta tibi, nec sentiet umquam

410

Primary

hoc pater.” Exsiluit gremio furibunda torumque

411

Primary

ore premens “discede, precor, miseroque pudori

412

Primary

parce!” ait. Instanti “discede, aut desine” dixit

413

Primary

“quaerere, quid doleam: scelus est, quod scire laboras.”

414

Primary

Horret anus tremulasque manus annisque metuque

415

Primary

tendit et ante pedes supplex procumbit alumnae

416

Primary

et modo blanditur, modo, si non conscia fiat,

417

Primary

terret; et indicium laquei coeptaeque minatur

418

Primary

mortis et officium commisso spondet amori.

419

Primary

Extulit illa caput lacrimisque implevit obortis

420

Primary

pectora nutricis; conataque saepe fateri

421

Primary

saepe tenet vocem, pudibundaque vestibus ora

422

Primary

texit et “o” dixit “felicem coniuge matrem!”

423

Primary

Hactenus, et gemuit. Gelidus nutricis in artus

424

Primary

ossaque (sensit enim) penetrat tremor, albaque toto

425

Primary

vertice canities rigidis stetit hirta capillis.

426

Primary

Multaque, ut excuteret diros, si posset, amores,

427

Primary

addidit: at virgo scit se non falsa moneri,

428

Primary

certa mori tamen est, si non potiatur amore.

429

Primary

“Vive,” ait haec “potiere tuo” — et, non ausa “parente”

430

Primary

dicere, conticuit promissaque numine firmat.

431

Primary

Festa piae Cereris celebrabant annua matres

432

Primary

illa, quibus nivea velatae corpora veste

433

Primary

primitias frugum dant spicea serta suarum

434

Primary

perque novem noctes venerem tactusque viriles

435

Primary

in vetitis numerant. Turba Cenchreis in illa

436

Primary

regis adest coniunx, arcanaque sacra frequentat.

437

Primary

Ergo legitima vacuus dum coniuge lectus,

438

Primary

nacta gravem vino Cinyram male sedula nutrix,

439

Primary

nomine mentito veros exponit amores

440

Primary

et faciem laudat. Quaesitis virginis annis

441

Primary

“par” ait “est Myrrhae.” Quam postquam adducere iussa est

442

Primary

utque domum rediit, “gaude mea” dixit “alumna:

443

Primary

vicimus.” Infelix non toto pectore sentit

444

Primary

laetitiam virgo, praesagaque pectora maerent;

445

Primary

sed tamen et gaudet: tanta est discordia mentis.

446

Primary

Tempus erat, quo cuncta silent, interque triones

447

Primary

flexerat obliquo plaustrum temone Bootes:

448

Primary

ad facinus venit illa suum. Fugit aurea caelo

449

Primary

luna, tegunt nigrae latitantia sidera nubes:

450

Primary

nox caret igne suo. Primus tegis, Icare, vultus

451

Primary

Erigoneque pio sacrata parentis amore.

452

Primary

Ter pedis offensi signo est revocata, ter omen

453

Primary

funereus bubo letali carmine fecit:

454

Primary

it tamen, et tenebrae minuunt noxque atra pudorem;

455

Primary

nutricisque manum laeva tenet, altera motu

456

Primary

caecum iter explorat. Thalami iam limina tangit,

457

Primary

iamque fores aperit, iam ducitur intus: at illi

458

Primary

poplite succiduo genua intremuere, fugitque

459

Primary

et color et sanguis, animusque relinquit euntem.

460

Primary

Quoque suo propior sceleri est, magis horret, et ausi

461

Primary

paenitet, et vellet non cognita posse reverti.

462

Primary

Cunctantem longaeva manu deducit et alto

463

Primary

admotam lecto cum traderet “accipe,” dixit

464

Primary

“ista tua est, Cinyra” devotaque corpora iunxit.

465

Primary

Accipit obsceno genitor sua viscera lecto

466

Primary

virgineosque metus levat hortaturque timentem.

467

Primary

Forsitan aetatis quoque nomine “filia” dixit,

468

Primary

dixit et illa “pater,” sceleri ne nomina desint.

469

Primary

Plena patris thalamis excedit et impia diro

470

Primary

semina fert utero conceptaque crimina portat.

471

Primary

Postera nox facinus geminat. Nec finis in illa est:

472

Primary

cum tandem Cinyras, avidus cognoscere amantem

473

Primary

post tot concubitus, inlato lumine vidit

474

Primary

et scelus et natam, verbisque dolore retentis

475

Primary

pendenti nitidum vagina deripit ensem.

476

Primary

Myrrha fugit, tenebrisque et caecae munere noctis

477

Primary

intercepta neci est: latosque vagata per agros

478

Primary

palmiferos Arabas Panchaeaque rura reliquit;

479

Primary

perque novem erravit redeuntis cornua lunae,

480

Primary

cum tandem terra requievit fessa Sabaea;

481

Primary

vixque uteri portabat onus. Tum nescia voti

482

Primary

atque inter mortisque metus et taedia vitae

483

Primary

est tales complexa preces: “O siqua patetis

484

Primary

numina confessis, merui nec triste recuso

485

Primary

supplicium. Sed ne violem vivosque superstes

486

Primary

mortuaque exstinctos, ambobus pellite regnis

487

Primary

mutataeque mihi vitamque necemque negate.”

488

Primary

Numen confessis aliquod patet: ultima certe

489

Primary

vota suos habuere deos. Nam crura loquentis

490

Primary

terra supervenit, ruptosque obliqua per ungues

491

Primary

porrigitur radix, longi firmamina trunci;

492

Primary

ossaque robur agunt, mediaque manente medulla

493

Primary

sanguis it in sucos, in magnos bracchia ramos,

494

Primary

in parvos digiti, duratur cortice pellis.

495

Primary

Iamque gravem crescens uterum perstrinxerat arbor

496

Primary

pectoraque obruerat collumque operire parabat,

497

Primary

non tulit illa moram venientique obvia ligno

498

Primary

subsedit mersitque suos in cortice vultus.

499

Primary

Quae quamquam amisit veteres cum corpore sensus,

500

Primary

flet tamen, et tepidae manant ex arbore guttae.

501

Primary

Est honor et lacrimis, stillataque robore murra

502

Primary

nomen erile tenet nulloque tacebitur aevo.

503

Primary

At male conceptus sub robore creverat infans

504

Primary

quaerebatque viam, qua se genetrice relicta

505

Primary

exsereret: media gravidus tumet arbore venter.

506

Primary

Tendit onus matrem: neque habent sua verba dolores,

507

Primary

nec Lucina potest parientis voce vocari.

508

Primary

Nitenti tamen est similis curvataque crebros

509

Primary

dat gemitus arbor lacrimisque cadentibus umet.

510

Primary

Constitit ad ramos mitis Lucina dolentes

511

Primary

admovitque manus et verba puerpera dixit.

512

Primary

Arbor agit rimas et fissa cortice vivum

513

Primary

reddit onus, vagitque puer; quem mollibus herbis

514

Primary

naides impositum lacrimis unxere parentis.

515

Primary

Laudaret faciem Livor quoque. Qualia namque

516

Primary

corpora nudorum tabula pinguntur Amorum,

517

Primary

talis erat: sed, ne faciat discrimina cultus,

518

Primary

aut huic adde leves, aut illi deme pharetras.

519

Primary

Labitur occulte fallitque volatilis aetas,

520

Primary

et nihil est annis velocius. Ille sorore

521

Primary

natus avoque suo, qui conditus arbore nuper,

522

Primary

nuper erat genitus, modo formosissimus infans,

523

Primary

iam iuvenis, iam vir, iam se formosior ipso est:

524

Primary

iam placet et Veneri matrisque ulciscitur ignes.

525

Primary

Namque pharetratus dum dat puer oscula matri,

526

Primary

inscius exstanti destrinxit harundine pectus.

527

Primary

Laesa manu natum dea reppulit. Altius actum

528

Primary

vulnus erat specie primoque fefellerat ipsam.

529

Primary

Capta viri forma non iam Cythereia curat

530

Primary

litora, non alto repetit Paphon aequore cinctam

531

Primary

piscosamque Gnidon gravidamve Amathunta metallis;

532

Primary

abstinet et caelo: caelo praefertur Adonis.

533

Primary

Hunc tenet, huic comes est; adsuetaque semper in umbra

534

Primary

indulgere sibi formamque augere colendo

535

Primary

per iuga, per silvas dumosaque saxa vagatur

536

Primary

fine genu vestem ritu succincta Dianae

537

Primary

hortaturque canes; tutaeque animalia praedae,

538

Primary

aut pronos lepores aut celsum in cornua cervum,

539

Primary

aut agitat dammas: a fortibus abstinet apris

540

Primary

raptoresque lupos armatosque unguibus ursos

541

Primary

vitat et armenti saturatos caede leones.

542

Primary

Te quoque, ut hos timeas, siquid prodesse monendo

543

Primary

possit, Adoni, monet, “fortis” que “fugacibus esto”

544

Primary

inquit “in audaces non est audacia tuta.

545

Primary

Parce meo, iuvenis, temerarius esse periclo,

546

Primary

neve feras, quibus arma dedit natura, lacesse,

547

Primary

stet mihi ne magno tua gloria. Non movet aetas

548

Primary

nec facies nec quae Venerem movere, leones

549

Primary

saetigerosque sues oculosque animosque ferarum.

550

Primary

Fulmen habent acres in aduncis dentibus apri,

551

Primary

impetus est fulvis et vasta leonibus ira,

552

Primary

invisumque mihi genus est.” Quae causa, roganti

553

Primary

“dicam,” ait “et veteris monstrum mirabere culpae.

554

Primary

Sed labor insolitus iam me lassavit, et ecce

555

Primary

opportuna sua blanditur populus umbra,

556

Primary

datque torum caespes; libet hac requiescere tecum”

557

Primary

(et requievit) “humo” pressitque et gramen et ipsum,

558

Primary

inque sinu iuvenis posita cervice reclinis

559

Primary

sic ait ac mediis interserit oscula verbis:

560

Primary

“Forsitan audieris aliquam certamine cursus

561

Primary

veloces superasse viros. Non fabula rumor

562

Primary

ille fuit: superabat enim; nec dicere posses,

563

Primary

laude pedum formaene bono praestantior esset.

564

Primary

Scitanti deus huic de coniuge “coniuge” dixit

565

Primary

“nil opus est, Atalanta, tibi: fuge coniugis usum!

566

Primary

nec tamen effugies teque ipsa viva carebis.”

567

Primary

Territa sorte dei per opacas innuba silvas

568

Primary

vivit et instantem turbam violenta procorum

569

Primary

condicione fugat, nec “sum potienda, nisi” inquit

570

Primary

“victa prius cursu. Pedibus contendite mecum:

571

Primary

praemia veloci coniunx thalamique dabuntur,

572

Primary

mors pretium tardis. Ea lex certaminis esto.”

573

Primary

Illa quidem inmitis: sed (tanta potentia formae est)

574

Primary

venit ad hanc legem temeraria turba procorum.

575

Primary

Sederat Hippomenes cursus spectator iniqui

576

Primary

et “petitur cuiquam per tanta pericula coniunx?”

577

Primary

dixerat ac nimios iuvenum damnarat amores.

578

Primary

Ut faciem et posito corpus velamine vidit,

579

Primary

quale meum, vel quale tuum, si femina fias,

580

Primary

obstipuit tollensque manus “ignoscite,” dixit

581

Primary

“quos modo culpavi. Nondum mihi praemia nota,

582

Primary

quae peteretis, erant.” Laudando concipit ignes

583

Primary

et, ne quis iuvenum currat velocius, optat

584

Primary

invidiaque timet. “Sed cur certaminis huius

585

Primary

intemptata mihi fortuna relinquitur?” inquit

586

Primary

“audentes deus ipse iuvat.” Dum talia secum

587

Primary

exigit Hippomenes, passu volat alite virgo.

588

Primary

Quae quamquam Scythica non setius ire sagitta

589

Primary

Aonio visa est iuveni, tamen ille decorem

590

Primary

miratur magis; et cursus facit ipse decorem.

591

Primary

Aura refert ablata citis talaria plantis,

592

Primary

tergaque iactantur crines per eburnea, quaeque

593

Primary

poplitibus suberant picto genualia limbo;

594

Primary

inque puellari corpus candore ruborem

595

Primary

traxerat, haud aliter, quam cum super atria velum

596

Primary

candida purpureum simulatas inficit umbras.

597

Primary

Dum notat haec hospes, decursa novissima meta est

598

Primary

et tegitur festa victrix Atalanta corona.

599

Primary

Dant gemitum victi penduntque ex foedere poenas.

600

Primary

Non tamen eventu iuvenis deterritus horum

601

Primary

constitit in medio, vultuque in virgine fixo

602

Primary

“quid facilem titulum superando quaeris inertes?

603

Primary

mecum confer!” ait. “Seu me fortuna potentem

604

Primary

fecerit, a tanto non indignabere vinci:

605

Primary

namque mihi genitor Megareus Onchestius, illi

606

Primary

est Neptunus avus, pronepos ego regis aquarum,

607

Primary

nec virtus citra genus est; seu vincar, habebis

608

Primary

Hippomene victo magnum et memorabile nomen.”

609

Primary

Talia dicentem molli Schoeneia vultu

610

Primary

adspicit et dubitat, superari an vincere malit.

611

Primary

Atque ita “quis deus hunc formosis” inquit “iniquus

612

Primary

perdere vult caraeque iubet discrimine vitae

613

Primary

coniugium petere hoc? Non sum, me iudice, tanti. —

614

Primary

Nec forma tangor (poteram tamen hac quoque tangi),

615

Primary

sed quod adhuc puer est: non me movet ipse, sed aetas.

616

Primary

Quid quod inest virtus et mens interrita leti?

617

Primary

Quid quod ab aequorea numeratur origine quartus?

618

Primary

Quid quod amat tantique putat conubia nostra,

619

Primary

ut pereat, si me fors illi dura negarit?

620

Primary

Dum licet, hospes, abi thalamosque relinque cruentos:

621

Primary

coniugium crudele meum est. Tibi nubere nulla

622

Primary

nolet, et optari potes a sapiente puella. —

623

Primary

Cur tamen est mihi cura tui tot iam ante peremptis?

624

Primary

Viderit! Intereat, quoniam tot caede procorum

625

Primary

admonitus non est agiturque in taedia vitae. —

626

Primary

Occidet hic igitur, voluit quia vivere mecum,

627

Primary

indignamque necem pretium patietur amoris?

628

Primary

Non erit invidiae victoria nostra ferendae.

629

Primary

Sed non culpa mea est. Utinam desistere velles,

630

Primary

aut, quoniam es demens, utinam velocior esses!

631

Primary

A! quam virgineus puerili vultus in ore est!

632

Primary

A! miser Hippomene, nollem tibi visa fuissem!

633

Primary

Vivere dignus eras. Quod si felicior essem,

634

Primary

nec mihi coniugium fata importuna negarent,

635

Primary

unus eras, cum quo sociare cubilia vellem.”

636

Primary

Dixerat; utque rudis primoque Cupidine tacta,

637

Primary

quid facit ignorans, amat et non sentit amorem.

638

Primary

Iam solitos poscunt cursus populusque paterque,

639

Primary

cum me sollicita proles Neptunia voce

640

Primary

invocat Hippomenes “Cytherea” que “comprecor, ausis

641

Primary

adsit” ait “nostris et quos dedit adiuvet ignes.”

642

Primary

Detulit aura preces ad me non invida blandas;

643

Primary

motaque sum, fateor. Nec opis mora longa dabatur.

644

Primary

Est ager, indigenae Tamasenum nomine dicunt,

645

Primary

telluris Cypriae pars optima, quam mihi prisci

646

Primary

sacravere senes templisque accedere dotem

647

Primary

hanc iussere meis. Medio nitet arbor in arvo,

648

Primary

fulva comas, fulvo ramis crepitantibus auro.

649

Primary

Hinc tria forte mea veniens decerpta ferebam

650

Primary

aurea poma manu: nullique videnda nisi ipsi

651

Primary

Hippomenen adii docuique, quis usus in illis.

652

Primary

Signa tubae dederant, cum carcere pronus uterque

653

Primary

emicat et summam celeri pede libat harenam.

654

Primary

Posse putes illos sicco freta radere passu

655

Primary

et segetis canae stantes percurrere aristas.

656

Primary

Adiciunt animos iuveni clamorque favorque

657

Primary

verbaque dicentum: “Nunc, nunc incumbere tempus!

658

Primary

Hippomene, propera! nunc viribus utere totis!

659

Primary

pelle moram, vinces!” Dubium, Megareius heros

660

Primary

gaudeat, an virgo magis his Schoeneia dictis.

661

Primary

O quotiens, cum iam posset transire, morata est

662

Primary

spectatosque diu vultus invita reliquit!

663

Primary

Aridus e lasso veniebat anhelitus ore,

664

Primary

metaque erat longe. Tum denique de tribus unum

665

Primary

fetibus arboreis proles Neptunia misit.

666

Primary

Obstipuit virgo, nitidique cupidine pomi

667

Primary

declinat cursus aurumque volubile tollit.

668

Primary

Praeterit Hippomenes! Resonant spectacula plausu.

669

Primary

Illa moram celeri cessataque tempora cursu

670

Primary

corrigit atque iterum iuvenem post terga relinquit.

671

Primary

Et rursus pomi iactu remorata secundi

672

Primary

consequitur transitque virum. Pars ultima cursus

673

Primary

restabat; “nunc” inquit “ades, dea muneris auctor!”

674

Primary

inque latus campi, quo tardius illa rediret,

675

Primary

iecit ab obliquo nitidum iuvenaliter aurum.

676

Primary

An peteret, virgo visa est dubitare: coegi

677

Primary

tollere et adieci sublato pondera malo

678

Primary

impediique oneris pariter gravitate moraque.

679

Primary

Neve meus sermo cursu sit tardior ipso,

680

Primary

praeterita est virgo: duxit sua praemia victor.

681

Primary

Dignane, cui grates ageret, cui turis honorem

682

Primary

ferret, Adoni, fui? — nec grates inmemor egit,

683

Primary

nec mihi tura dedit. Subitam convertor in iram;

684

Primary

contemptuque dolens, ne sim spernenda futuris,

685

Primary

exemplo caveo meque ipsa exhortor in ambos.

686

Primary

Templa, deum Matri quae quondam clarus Echion

687

Primary

fecerat ex voto, nemorosis abdita silvis,

688

Primary

transibant, et iter longum requiescere suasit.

689

Primary

Illic concubitus intempestiva cupido

690

Primary

occupat Hippomenen, a numine concita nostro.

691

Primary

Luminis exigui fuerat prope templa recessus,

692

Primary

speluncae similis, nativo pumice tectus,

693

Primary

religione sacer prisca, quo multa sacerdos

694

Primary

lignea contulerat veterum simulacra deorum.

695

Primary

Hunc init et vetito temerat sacraria probro.

696

Primary

Sacra retorserunt oculos; turritaque Mater

697

Primary

an Stygia sontes dubitavit mergeret unda.

698

Primary

Poena levis visa est. Ergo modo levia fulvae

699

Primary

colla iubae velant, digiti curvantur in ungues,

700

Primary

ex umeris armi fiunt, in pectora totum

701

Primary

pondus abit, summae cauda verruntur harenae.

702

Primary

Iram vultus habet, pro verbis murmura reddunt,

703

Primary

pro thalamis celebrant silvas: aliisque timendi

704

Primary

dente premunt domito Cybeleia frena leones.

705

Primary

Hos tu, care mihi, cumque his genus omne ferarum,

706

Primary

quod non terga fugae, sed pugnae pectora praebet,

707

Primary

effuge, ne virtus tua sit damnosa duobus.”

708

Primary

Illa quidem monuit iunctisque per aera cygnis

709

Primary

carpit iter: sed stat monitis contraria virtus.

710

Primary

Forte suem latebris vestigia certa secuti

711

Primary

excivere canes, silvisque exire parantem

712

Primary

fixerat obliquo iuvenis Cinyreius ictu.

713

Primary

Protinus excussit pando venabula rostro

714

Primary

sanguine tincta suo trepidumque et tuta petentem

715

Primary

trux aper insequitur totosque sub inguine dentes

716

Primary

abdidit et fulva moribundum stravit harena.

717

Primary

Vecta levi curru medias Cytherea per auras

718

Primary

Cypron olorinis nondum pervenerat alis,

719

Primary

agnovit longe gemitum morientis et albas

720

Primary

flexit aves illuc. Utque aethere vidit ab alto

721

Primary

exanimem inque suo iactantem sanguine corpus,

722

Primary

desiluit pariterque sinum pariterque capillos

723

Primary

rupit et indignis percussit pectora palmis.

724

Primary

Questaque cum fatis “at non tamen omnia vestri

725

Primary

iuris erunt” dixit. “Luctus monimenta manebunt

726

Primary

semper, Adoni, mei, repetitaque mortis imago

727

Primary

annua plangoris peraget simulamina nostri.

728

Primary

At cruor in florem mutabitur. An tibi quondam

729

Primary

femineos artus in olentes vertere mentas,

730

Primary

Persephone, licuit: nobis Cinyreius heros

731

Primary

invidiae mutatus erit ?” — Sic fata cruorem

732

Primary

nectare odorato sparsit: qui tactus ab illo

733

Primary

intumuit sic ut fulvo perlucida caeno

734

Primary

surgere bulla solet. Nec plena longior hora

735

Primary

facta mora est, cum flos de sanguine concolor ortus,

736

Primary

qualem, quae lento celant sub cortice granum,

737

Primary

punica ferre solent. Brevis est tamen usus in illo:

738

Primary

namque male haerentem et nimia levitate caducum

739

Primary

excutiunt idem, qui praestant nomina, venti.”

Text notes and edition context

Work

Metamorphoses

Ovid arranges myth as a chain of transformations, linking creation, desire, punishment, divine violence, and poetic self-fashioning across fifteen books.

Mythological epic / narrative poem | Original language: Latin

Early Imperial Roman poem, completed in the early 1st century CE

You are reading Book 10.

Primary Edition

Hugo Magnus

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Magnus Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Metamorphoses source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:10.1 -> urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:10.739

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0959/phi006/phi0959.phi006.perseus-lat2.xml

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 10 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.