Reader

Reader | Metamorphoses, Book 2

Metamorphoses

Ovid

Book 2 | Primary edition: Hugo Magnus

Text

Position

Line 1 of 875

Waypoints

Line RefHugo Magnus | Latin
1

Primary

Regia Solis erat sublimibus alta columnis,

2

Primary

clara micante auro flammasque imitante pyropo:

3

Primary

cuius ebur nitidum fastigia summa tegebat,

4

Primary

argenti bifores radiabant lumine valvae.

5

Primary

Materiam superabat opus: nam Mulciber illic

6

Primary

aequora caelarat medias cingentia terras,

7

Primary

terrarumque orbem, caelumque quod inminet orbi.

8

Primary

Caeruleos habet unda deos, Tritona canorum

9

Primary

Proteaque ambiguum, balaenarumque prementem

10

Primary

Aegaeona suis inmania terga lacertis,

11

Primary

Doridaque et natas, quarum pars nare videtur,

12

Primary

pars in mole sedens virides siccare capillos,

13

Primary

pisce vehi quaedam: facies non omnibus una,

14

Primary

non diversa tamen, qualem decet esse sororum.

15

Primary

Terra viros urbesque gerit silvasque ferasque

16

Primary

fluminaque et nymphas et cetera numina ruris.

17

Primary

Haec super imposita est caeli fulgentis imago

18

Primary

signaque sex foribus dextris totidemque sinistris.

19

Primary

Quo simul acclivi Clymeneia limite proles

20

Primary

venit et intravit dubitati tecta parentis,

21

Primary

protinus ad patrios sua fert vestigia vultus

22

Primary

consistitque procul: neque enim propiora ferebat

23

Primary

lumina. Purpurea velatus veste sedebat

24

Primary

in solio Phoebus claris lucente smaragdis.

25

Primary

A dextra laevaque Dies et Mensis et Annus

26

Primary

Saeculaque et positae spatiis aequalibus Horae

27

Primary

Verque novum stabat cinctum florente corona,

28

Primary

stabat nuda Aestas et spicea serta gerebat,

29

Primary

stabat et Autumnus, calcatis sordidus uvis,

30

Primary

et glacialis Hiems, canos hirsuta capillos.

31

Primary

Inde loco medius rerum novitate paventem

32

Primary

Sol oculis iuvenem, quibus adspicit omnia, vidit

33

Primary

“quae” que “viae tibi causa? quid hac” ait “arce petisti,

34

Primary

progenies, Phaethon, haud infitianda parenti?”

35

Primary

Ille refert “o lux inmensi publica mundi,

36

Primary

Phoebe pater, si das usum mihi nominis huius

37

Primary

nec falsa Clymene culpam sub imagine celat,

38

Primary

pignera da, genitor, per quae tua vera propago

39

Primary

credar, et hunc animis errorem detrahe nostris.”

40

Primary

Dixerat: at genitor circum caput omne micantes

41

Primary

deposuit radios propiusque accedere iussit;

42

Primary

amplexuque dato “nec tu meus esse negari

43

Primary

dignus es, et Clymene veros” ait “edidit ortus.

44

Primary

Quoque minus dubites, quodvis pete munus, ut illud

45

Primary

me tribuente feras. Promissis testis adesto

46

Primary

dis iuranda palus, oculis incognita nostris.”

47

Primary

Vix bene desierat, currus rogat ille paternos

48

Primary

inque diem alipedum ius et moderamen equorum.

49

Primary

Paenituit iurasse patrem. Qui terque quaterque

50

Primary

concutiens inlustre caput “temeraria” dixit

51

Primary

vox mea facta tua est. Utinam promissa liceret

52

Primary

non dare! confiteor, solum hoc tibi, nate, negarem.

53

Primary

Dissuadere licet. Non est tua tuta voluntas.

54

Primary

Magna petis, Phaethon, et quae nec viribus istis

55

Primary

munera conveniant nec tam puerilibus annis.

56

Primary

Sors tua mortalis, non est mortale quod optas.

57

Primary

Plus etiam, quam quod superis contingere possit,

58

Primary

nescius adfectas. Placeat sibi quisque licebit,

59

Primary

non tamen ignifero quisquam consistere in axe

60

Primary

me valet excepto. Vasti quoque rector Olympi,

61

Primary

qui fera terribili iaculatur fulmina dextra,

62

Primary

non agat hos currus: et quid Iove maius habemus?

63

Primary

Ardua prima via est et qua vix mane recentes

64

Primary

enitantur equi: medio est altissima caelo,

65

Primary

unde mare et terras ipsi mihi saepe videre

66

Primary

fit timor, et pavida trepidat formidine pectus.

67

Primary

Ultima prona via est et eget moderamine certo:

68

Primary

tunc etiam quae me subiectis excipit undis,

69

Primary

ne ferar in praeceps, Tethys solet ipsa vereri.

70

Primary

Adde quod adsidua rapitur vertigine caelum

71

Primary

sideraque alta trahit celerique volumine torquet.

72

Primary

Nitor in adversum, nec me, qui cetera, vincit

73

Primary

impetus, et rapido contrarius evehor orbi.

74

Primary

Finge datos currus: quid ages? poterisne rotatis

75

Primary

obvius ire polis, ne te citus auferat axis?

76

Primary

Forsitan et lucos illic urbesque deorum

77

Primary

concipias animo delubraque ditia donis

78

Primary

esse? per insidias iter est formasque ferarum.

79

Primary

Utque viam teneas nulloque errore traharis,

80

Primary

per tamen adversi gradieris cornua tauri

81

Primary

Haemoniosque arcus violentique ora leonis

82

Primary

saevaque circuitu curvantem bracchia longo

83

Primary

scorpion atque aliter curvantem bracchia cancrum.

84

Primary

Nec tibi quadrupedes animosos ignibus illis,

85

Primary

quos in pectore habent, quos ore et naribus efflant,

86

Primary

in promptu regere est: vix me patiuntur, ubi acres

87

Primary

incaluere animi, cervixque repugnat habenis.

88

Primary

At tu, funesti ne sim tibi muneris auctor,

89

Primary

nate, cave, dum resque sinit, tua corrige vota.

90

Primary

Scilicet ut nostro genitum te sanguine credas,

91

Primary

pignera certa petis? do pignera certa timendo

92

Primary

et patrio pater esse metu probor. Adspice vultus

93

Primary

ecce meos; utinamque oculos in pectora posses

94

Primary

inserere et patrias intus deprendere curas!

95

Primary

Denique quidquid habet dives, circumspice, mundus,

96

Primary

eque tot ac tantis caeli terraeque marisque

97

Primary

posce bonis aliquid: nullam patiere repulsam.

98

Primary

Deprecor hoc unum, quod vero nomine poena,

99

Primary

non honor est: poenam, Phaethon, pro munere poscis.

100

Primary

Quid mea colla tenes blandis, ignare, lacertis?

101

Primary

ne dubita, dabitur (Stygias iuravimus undas)

102

Primary

quodcumque optaris: sed tu sapientius opta.”

103

Primary

Finierat monitus: dictis tamen ille repugnat

104

Primary

propositumque premit flagratque cupidine currus.

105

Primary

Ergo qua licuit genitor cunctatus ad altos

106

Primary

deducit iuvenem, Vulcania munera, currus.

107

Primary

Aureus axis erat, temo aureus, aurea summae

108

Primary

curvatura rotae, radiorum argenteus ordo;

109

Primary

per iuga chrysolithi positaeque ex ordine gemmae

110

Primary

clara repercusso reddebant lumina Phoebo.

111

Primary

Dumque ea magnanimus Phaethon miratur opusque

112

Primary

perspicit, ecce vigil nitido patefecit ab ortu

113

Primary

purpureas Aurora fores et plena rosarum

114

Primary

atria. Diffugiunt stellae, quarum agmina cogit

115

Primary

Lucifer et caeli statione novissimus exit.

116

Primary

Quem petere ut terras mundumque rubescere vidit

117

Primary

cornuaque extremae velut evanescere lunae,

118

Primary

iungere equos Titan velocibus imperat Horis.

119

Primary

Iussa deae celeres peragunt, ignemque vomentes,

120

Primary

ambrosiae suco saturos, praesepibus altis

121

Primary

quadrupedes ducunt adduntque sonantia frena.

122

Primary

Tum pater ora sui sacro medicamine nati

123

Primary

contigit et rapidae fecit patientia flammae

124

Primary

imposuitque comae radios, praesagaque luctus

125

Primary

pectore sollicito repetens suspiria dixit:

126

Primary

“Si potes his saltem monitis parere parentis,

127

Primary

parce, puer, stimulis et fortius utere loris:

128

Primary

sponte sua properant; labor est inhibere volentes.

129

Primary

Nec tibi directos placeat via quinque per arcus:

130

Primary

sectus in obliquum est lato curvamine limes,

131

Primary

zonarumque trium contentus fine polumque

132

Primary

effugit australem iunctamque aquilonibus arcton.

133

Primary

Hac sit iter: manifesta rotae vestigia cernes.

134

Primary

Utque ferant aequos et caelum et terra calores,

135

Primary

nec preme nec summum molire per aethera currum.

136

Primary

Altius egressus caelestia tecta cremabis,

137

Primary

inferius terras: medio tutissimus ibis.

138

Primary

Neu te dexterior tortum declinet ad anguem,

139

Primary

neve sinisterior pressam rota ducat ad aram:

140

Primary

inter utrumque tene. Fortunae cetera mando,

141

Primary

quae iuvet et melius quam tu tibi, consulat opto.

142

Primary

Dum loquor, Hesperio positas in litore metas

143

Primary

umida nox tetigit. Non est mora libera nobis:

144

Primary

poscimur: effulget tenebris aurora fugatis.

145

Primary

Corripe lora manu, vel, si mutabile pectus

146

Primary

est tibi, consiliis, non curribus utere nostris,

147

Primary

dum potes et solidis etiamnunc sedibus adstas

148

Primary

dumque male optatos nondum premis inscius axes.

149

Primary

Quae tutus spectes, sine me dare lumina terris!”

150

Primary

Occupat ille levem iuvenali corpore currum,

151

Primary

statque super manibusque datas contingere habenas

152

Primary

gaudet et invito grates agit inde parenti.

153

Primary

Interea volucres Pyrois et Eous et Aethon,

154

Primary

Solis equi, quartusque Phlegon, hinnitibus auras

155

Primary

flammiferis implent pedibusque repagula pulsant.

156

Primary

Quae postquam Tethys, fatorum ignara nepotis

157

Primary

reppulit, et facta est inmensi copia caeli,

158

Primary

corripuere viam pedibusque per aera motis

159

Primary

obstantes scindunt nebulas pennisque levati

160

Primary

praetereunt ortos isdem de partibus Euros.

161

Primary

Sed leve pondus erat, nec quod cognoscere possent

162

Primary

Solis equi, solitaque iugum gravitate carebat;

163

Primary

utque labant curvae iusto sine pondere naves

164

Primary

perque mare instabiles nimia levitate feruntur,

165

Primary

sic onere adsueto vacuus dat in aera saltus

166

Primary

succutiturque alte similisque est currus inani.

167

Primary

Quod simulac sensere, ruunt tritumque relinquunt

168

Primary

quadriiugi spatium, nec quo prius ordine currunt.

169

Primary

Ipse pavet nec qua commissas flectat habenas,

170

Primary

nec scit, qua sit iter; nec, si sciat, imperet illis.

171

Primary

Tum primum radiis gelidi caluere triones

172

Primary

et vetito frustra temptarunt aequore tingi,

173

Primary

quaeque polo posita est glaciali proxima serpens,

174

Primary

frigore pigra prius nec formidabilis ulli,

175

Primary

incaluit sumpsitque novas fervoribus iras.

176

Primary

Te quoque turbatum memorant fugisse, Boote,

177

Primary

quamvis tardus eras et te tua plaustra tenebant.

178

Primary

Ut vero summo despexit ab aethere terras

179

Primary

infelix Phaethon penitus penitusque iacentes,

180

Primary

palluit et subito genua intremuere timore,

181

Primary

suntque oculis tenebrae per tantum lumen obortae.

182

Primary

Et iam mallet equos numquam tetigisse paternos,

183

Primary

iam cognosse genus piget et valuisse rogando,

184

Primary

iam Meropis dici cupiens ita fertur, ut acta

185

Primary

praecipiti pinus borea, cui victa remisit

186

Primary

frena suus rector, quam dis votisque reliquit.

187

Primary

Quid faciat? multum caeli post terga relictum,

188

Primary

ante oculos plus est! animo metitur utrumque,

189

Primary

et modo quos illi fatum contingere non est,

190

Primary

prospicit occasus, interdum respicit ortus:

191

Primary

quidque agat ignarus stupet et nec frena remittit

192

Primary

nec retinere valet nec nomina novit equorum.

193

Primary

Sparsa quoque in vario passim miracula caelo

194

Primary

vastarumque videt trepidus simulacra ferarum.

195

Primary

Est locus, in geminos ubi bracchia concavat arcus

196

Primary

scorpius et cauda flexisque utrimque lacertis

197

Primary

porrigit in spatium signorum membra duorum.

198

Primary

Hunc puer ut nigri madidum sudore veneni

199

Primary

vulnera curvata minitantem cuspide vidit,

200

Primary

mentis inops gelida formidine lora remisit.

201

Primary

Quae postquam summum tetigere iacentia tergum,

202

Primary

exspatiantur equi, nulloque inhibente per auras

203

Primary

ignotae regionis eunt, quaque impetus egit,

204

Primary

hac sine lege ruunt altoque sub aethere fixis

205

Primary

incursant stellis rapiuntque per avia currum.

206

Primary

Et modo summa petunt, modo per declive viasque

207

Primary

praecipites spatio terrae propiore feruntur.

208

Primary

Inferiusque suis fraternos currere Luna

209

Primary

admiratur equos, ambustaque nubila fumant;

210

Primary

corripitur flammis ut quaeque altissima, tellus

211

Primary

fissaque agit rimas et sucis aret ademptis.

212

Primary

Pabula canescunt, cum frondibus uritur arbor,

213

Primary

materiamque suo praebet seges arida damno.

214

Primary

Parva queror: magnae pereunt cum moenibus urbes,

215

Primary

cumque suis totas populis incendia gentes

216

Primary

in cinerem vertunt. Silvae cum montibus ardent,

217

Primary

ardet Athos Taurusque Cilix et Tmolus et Oete

218

Primary

et tum sicca, prius creberrima fontibus, Ide,

219

Primary

virgineusque Helicon et nondum Oeagrius Haemus;

220

Primary

ardet in inmensum geminatis ignibus Aetna

221

Primary

Parnasusque biceps et Eryx et Cynthus et Othrys,

222

Primary

et tandem nivibus Rhodope caritura, Mimasque

223

Primary

Dindymaque et Mycale natusque ad sacra Cithaeron.

224

Primary

Nec prosunt Scythiae sua frigora: Caucasus ardet

225

Primary

Ossaque cum Pindo maiorque ambobus Olympus

226

Primary

aeriaeque Alpes et nubifer Appenninus.

227

Primary

Tum vero Phaethon cunctis e partibus orbem

228

Primary

adspicit accensum nec tantos sustinet aestus,

229

Primary

ferventesque auras velut e fornace profunda

230

Primary

ore trahit currusque suos candescere sentit;

231

Primary

et neque iam cineres eiectatamque favillam

232

Primary

ferre potest calidoque involvitur undique fumo,

233

Primary

quoque eat, aut ubi sit, picea caligine tectus

234

Primary

nescit et arbitrio volucrum raptatur equorum.

235

Primary

Sanguine tum credunt in corpora summa vocato

236

Primary

Aethiopum populos nigrum traxisse colorem.

237

Primary

Tum facta est Libye raptis umoribus aestu

238

Primary

arida, tum nymphae passis fontesque lacusque

239

Primary

deflevere comis: quaerit Boeotia Dircen,

240

Primary

Argos Amymonen, Ephyre Pirenidas undas.

241

Primary

Nec sortita loco distantes flumina ripas

242

Primary

tuta manent: mediis Tanais fumavit in undis

243

Primary

Peneusque senex Teuthranteusque Caicus

244

Primary

et celer Ismenos cum Phegiaco Erymantho

245

Primary

arsurusque iterum Xanthus flavusque Lycormas,

246

Primary

quique recurvatis ludit Maeandrus in undis.

247

Primary

Mygdoniusque Melas et Taenarius Eurotas.

248

Primary

Arsit et Euphrates Babylonius, arsit Orontes

249

Primary

Thermodonque citus Gangesque et Phasis et Hister.

250

Primary

Aestuat Alpheus, ripae Spercheides ardent,

251

Primary

quodque suo Tagus amne vehit, fluit ignibus aurum,

252

Primary

et quae Maeonias celebrabant carmine ripas

253

Primary

flumineae volucres, medio caluere Caystro.

254

Primary

Nilus in extremum fugit perterritus orbem

255

Primary

occuluitque caput, quod adhuc latet: ostia septem

256

Primary

pulverulenta vacant, septem sine flumine valles.

257

Primary

Fors eadem Ismarios Hebrum cum Strymone siccat

258

Primary

Hesperiosque amnes Rhenum Rhodanumque Padumque,

259

Primary

cuique fuit rerum promissa potentia, Thybrin.

260

Primary

Dissilit omne solum, penetratque in Tartara rimis

261

Primary

lumen et infernum terret cum coniuge regem.

262

Primary

Et mare contrahitur, siccaeque est campus harenae

263

Primary

quod modo pontus erat: quosque altum texerat aequor,

264

Primary

exsistunt montes et sparsas Cycladas augent.

265

Primary

Ima petunt pisces, nec se super aequora curvi

266

Primary

tollere consuetas audent delphines in auras;

267

Primary

corpora phocarum summo resupina profundo

268

Primary

exanimata natant. Ipsum quoque Nerea fama est

269

Primary

Doridaque et natas tepidis latuisse sub antris.

270

Primary

Ter Neptunus aquis cum torvo bracchia vultu

271

Primary

exserere ausus erat, ter non tulit aeris ignes.

272

Primary

Alma tamen Tellus, ut erat circumdata ponto,

273

Primary

inter aquas pelagi contractosque undique fontes,

274

Primary

qui se condiderant in opacae viscera matris,

275

Primary

sustulit oppressos collo tenus arida vultus

276

Primary

opposuitque manum fronti magnoque tremore

277

Primary

omnia concutiens paulum subsedit et infra

278

Primary

quam solet esse fuit, siccaque ita voce locuta est:

279

Primary

“Si placet hoc, meruique, quid o tua fulmina cessant,

280

Primary

summe deum? liceat periturae viribus ignis

281

Primary

igne perire tuo clademque auctore levare.

282

Primary

Vix equidem fauces haec ipsa in verba resolvo”

283

Primary

(presserat ora vapor): “tostos en adspice crines

284

Primary

inque oculis tantum, tantum super ora favillae.

285

Primary

Hosne mihi fructus, hunc fertilitatis honorem

286

Primary

officiique refers, quod adunci vulnera aratri

287

Primary

rastrorumque fero totoque exerceor anno,

288

Primary

quod pecori frondes, alimentaque mitia, fruges,

289

Primary

humano generi, vobis quoque tura ministro?

290

Primary

Sed tamen exitium fac me meruisse: quid undae,

291

Primary

quid meruit frater? cur illi tradita sorte

292

Primary

aequora decrescunt et ab aethere longius absunt?

293

Primary

Quodsi nec fratris nec te mea gratia tangit,

294

Primary

at caeli miserere tui. Circumspice utrumque,

295

Primary

fumat uterque polus. Quos si vitiaverit ignis,

296

Primary

atria vestra ruent. Atlas en ipse laborat

297

Primary

vixque suis umeris candentem sustinet axem.

298

Primary

Si freta, si terrae pereunt, si regia caeli,

299

Primary

in chaos antiquum confundimur. Eripe flammis,

300

Primary

siquid adhuc superest, et rerum consule summae.”

301

Primary

Dixerat haec Tellus: neque enim tolerare vaporem

302

Primary

ulterius potuit nec dicere plura: suumque

303

Primary

rettulit os in se propioraque manibus antra.

304

Primary

At pater omnipotens, superos testatus et ipsum,

305

Primary

qui dederat currus, nisi opem ferat, omnia fato

306

Primary

interitura gravi, summam petit arduus arcem,

307

Primary

unde solet nubes latis inducere terris,

308

Primary

unde movet tonitrus vibrataque fulmina iactat.

309

Primary

Sed neque quas posset terris inducere nubes

310

Primary

tunc habuit, nec quos caelo demitteret imbres.

311

Primary

Intonat et dextra libratum fulmen ab aure

312

Primary

misit in aurigam pariterque animaque rotisque

313

Primary

expulit et saevis compescuit ignibus ignes.

314

Primary

Consternantur equi et saltu in contraria facto

315

Primary

colla iugo eripiunt abruptaque lora relinquunt.

316

Primary

Illic frena iacent, illic temone revulsus

317

Primary

axis, in hac radii fractarum parte rotarum,

318

Primary

sparsaque sunt late laceri vestigia currus.

319

Primary

At Phaethon rutilos flamma populante capillos,

320

Primary

volvitur in praeceps longoque per aera tractu

321

Primary

fertur, ut interdum de caelo stella sereno

322

Primary

etsi non cecidit, potuit cecidisse videri.

323

Primary

Quem procul a patria diverso maximus orbe

324

Primary

excipit Eridanus fumantiaque abluit ora.

325

Primary

Naïdes Hesperiae trifida fumantia flamma

326

Primary

corpora dant tumulo, signant quoque carmine saxum:

327

Primary

HIC SITUS EST PHAETHON, CURRUS AURIGA PATERNI:

328

Primary

QUEM SI NON TENUIT, MAGNIS TAMEN EXCIDIT AUSIS.

329

Primary

Nam pater obductos, luctu miserabilis aegro

330

Primary

condiderat vultus: et, si modo credimus, unum

331

Primary

isse diem sine sole ferunt: incendia lumen

332

Primary

praebebant aliquisque malo fuit usus in illo.

333

Primary

At Clymene postquam dixit quaecumque fuerunt

334

Primary

in tantis dicenda malis, lugubris et amens

335

Primary

et laniata sinus totum percensuit orbem,

336

Primary

exanimesque artus primo, mox ossa requirens

337

Primary

repperit (ossa tamen peregrina condita ripa!),

338

Primary

incubuitque loco nomenque in marmore lectum

339

Primary

perfudit lacrimis et aperto pectore fovit.

340

Primary

Nec minus Heliades lugent et inania morti

341

Primary

munera dant lacrimas, et caesae pectora palmis

342

Primary

non auditurum miseras Phaethonta querellas

343

Primary

nocte dieque vocant adsternunturque sepulcro.

344

Primary

Luna quater iunctis implerat cornibus orbem:

345

Primary

illae more suo (nam morem fecerat usus)

346

Primary

plangorem dederant. E quis Phaethusa, sororum

347

Primary

maxima, cum vellet terra procumbere, questa est

348

Primary

deriguisse pedes. Ad quam conata venire

349

Primary

candida Lampetie subita radice retenta est.

350

Primary

Tertia cum crinem manibus laniare pararet,

351

Primary

avellit frondes; haec stipite crura teneri,

352

Primary

illa dolet fieri longos sua bracchia ramos.

353

Primary

Dumque ea mirantur, complectitur inguina cortex,

354

Primary

perque gradus uterum pectusque umerosque manusque

355

Primary

ambit et exstabant tantum ora vocantia matrem.

356

Primary

Quid faciat mater, nisi, quo trahat impetus illam,

357

Primary

huc eat atque illuc, et, dum licet, oscula iungat?

358

Primary

Non satis est; truncis avellere corpora temptat,

359

Primary

et teneros manibus ramos abrumpit; at inde

360

Primary

sanguineae manant, tamquam de vulnere, guttae.

361

Primary

“Parce, precor, mater”, quaecumque est saucia, clamat,

362

Primary

“parce, precor: nostrum laceratur in arbore corpus.

363

Primary

iamque vale” —cortex in verba novissima venit.

364

Primary

Inde fluunt lacrimae, stillataque sole rigescunt

365

Primary

de ramis electra novis, quae lucidus amnis

366

Primary

excipit et nuribus mittit gestanda Latinis.

367

Primary

Adfuit huic monstro proles Stheneleia Cycnus,

368

Primary

qui tibi materno quamvis a sanguine iunctus,

369

Primary

mente tamen, Phaethon, propior fuit. Ille relicto

370

Primary

(nam Ligurum populos et magnas rexerat urbes)

371

Primary

imperio ripas virides amnemque querellis

372

Primary

Eridanum implerat silvamque sororibus auctam,

373

Primary

cum vox est tenuata viro, canaeque capillos

374

Primary

dissimulant plumae, collumque a pectore longe

375

Primary

porrigitur, digitosque ligat iunctura rubentes,

376

Primary

penna latus velat, tenet os sine acumine rostrum.

377

Primary

Fit nova Cycnus avis, nec se caeloque Iovique

378

Primary

credit, ut iniuste missi memor ignis ab illo:

379

Primary

stagna petit patulosque lacus, ignemque perosus

380

Primary

quae colat elegit contraria flumina flammis.

381

Primary

Squalidus interea genitor Phaethontis et expers

382

Primary

ipse sui decoris, qualis, cum deficit orbem,

383

Primary

esse solet, lucemque odit seque ipse diemque,

384

Primary

datque animum in luctus; et luctibus adicit iram

385

Primary

officiumque negat mundo. “Satis” inquit “ab aevi

386

Primary

sors mea principiis fuit inrequieta, pigetque

387

Primary

actorum sine fine mihi, sine honore, laborum.

388

Primary

Quilibet alter agat portantes lumina currus!

389

Primary

Si nemo est omnesque dei non posse fatentur,

390

Primary

ipse agat ut saltem, dum nostras temptat habenas,

391

Primary

orbatura patres aliquando fulmina ponat.

392

Primary

Tum sciet, ignipedum vires expertus equorum,

393

Primary

non meruisse necem, qui non bene rexerit illos.”

394

Primary

Talia dicentem circumstant omnia Solem

395

Primary

numina, neve velit tenebras inducere rebus,

396

Primary

supplice voce rogant: missos quoque Iuppiter ignes

397

Primary

excusat precibusque minas regaliter addit.

398

Primary

Conligit amentes et adhuc terrore paventes

399

Primary

Phoebus equos stimuloque dolens et verbere saevit:

400

Primary

saevit enim, natumque obiectat et imputat illis.

401

Primary

At pater omnipotens ingentia moenia caeli

402

Primary

circuit et ne quid labefactum viribus ignis

403

Primary

corruat explorat. Quae postquam firma suique

404

Primary

roboris esse videt terras hominumque labores

405

Primary

perspicit. Arcadiae tamen est impensior illi

406

Primary

cura suae: fontes et nondum audentia labi

407

Primary

flumina restituit dat terrae gramina, frondes

408

Primary

arboribus, laesasque iubet revirescere silvas.

409

Primary

Dum redit itque frequens, In virgine Nonacrina

410

Primary

haesit et accepti caluere sub ossibus ignes.

411

Primary

Non erat huius opus lanam mollire trahendo

412

Primary

nec positu variare comas; ubi fibula vestem,

413

Primary

vitta coercuerat neglectos alba capillos,

414

Primary

et modo leve manu iaculum, modo sumpserat arcum,

415

Primary

miles erat Phoebes: nec Maenalon attigit ulla

416

Primary

gratior hac Triviae. Sed nulla potentia longa est.

417

Primary

Ulterius medio spatium sol altus habebat,

418

Primary

cum subit illa nemus, quod nulla ceciderat aetas.

419

Primary

Exuit hic umero pharetram lentosque retendit

420

Primary

arcus, inque solo, quod texerat herba, iacebat

421

Primary

et pictam posita pharetram cervice premebat.

422

Primary

Iuppiter ut vidit fessam et custode vacantem,

423

Primary

“hoc certe furtum coniunx mea nesciet” inquit,

424

Primary

“aut si rescierit sunt o sunt iurgia tanti.”

425

Primary

Protinus induitur faciem cultumque Dianae

426

Primary

atque ait: “O comitum, virgo, pars una mearum,

427

Primary

in quibus es venata iugis?” De caespite virgo

428

Primary

se levat et “salve numen, me indice”, dixit

429

Primary

“audiat ipse licet maius Iove.” Ridet et audit,

430

Primary

et sibi praeferri se gaudet et oscula iungit

431

Primary

nec moderata satis nec sic a virgine danda.

432

Primary

Qua venata foret silva, narrare parantem

433

Primary

impedit amplexu, nec se sine crimine prodit.

434

Primary

Illa quidem contra, quantum modo femina possit

435

Primary

(adspiceres utinam, Saturnia: mitior esses !),

436

Primary

illa quidem pugnat: sed quem superare puella,

437

Primary

quisve Iovem poterat? — Superum petit aethera victor

438

Primary

Iuppiter: huic odio nemus est et conscia silva.

439

Primary

Unde pedem referens paene est oblita pharetram

440

Primary

tollere cum telis et quem suspenderat arcum.

441

Primary

Ecce, suo comitata choro Dictynna per altum

442

Primary

Maenalon ingrediens et caede superba ferarum

443

Primary

adspicit hanc visamque vocat: clamata refugit,

444

Primary

et timuit primo, ne Iuppiter esset in illa.

445

Primary

Sed postquam pariter nymphas incedere vidit,

446

Primary

sensit abesse dolos numerumque accessit ad harum.

447

Primary

Heu quam difficile est crimen non prodere vultu!

448

Primary

Vix oculos attollit humo, nec, ut ante solebat,

449

Primary

iuncta deae lateri, nec toto est agmine prima,

450

Primary

sed silet et laesi dat signa rubore pudoris;

451

Primary

et nisi quod virgo est poterat sentire Diana

452

Primary

mille notis culpam; nymphae sensisse feruntur.

453

Primary

Orbe resurgebant lunaria cornua nono,

454

Primary

cum dea venatu, fraternis languida flammis,

455

Primary

nacta nemus gelidum, de quo cum murmure labens

456

Primary

ibat et attritas versabat rivus harenas.

457

Primary

Ut loca laudavit, summas pede contigit undas:

458

Primary

his quoque laudatis “procul est” ait “arbiter omnis;

459

Primary

nuda superfusis tingamus corpora lymphis.”

460

Primary

Parrhasis erubuit. Cunctae velamina ponunt:

461

Primary

una moras quaerit. Dubitanti vestis adempta est;

462

Primary

qua posita nudo patuit cum corpore crimen.

463

Primary

Attonitae manibusque uterum celare volenti

464

Primary

“i procul hinc” dixit “nec sacros pollue fontes”

465

Primary

Cynthia; deque suo iussit secedere coetu.

466

Primary

Senserat hoc olim magni matrona Tonantis

467

Primary

distuleratque graves in idonea tempora poenas.

468

Primary

Causa morae nulla est, et iam puer Arcas (id ipsum

469

Primary

indoluit Iuno) fuerat de paelice natus.

470

Primary

Quo simul obvertit saevam cum lumine mentem,

471

Primary

“scilicet hoc etiam restabat, adultera” dixit,

472

Primary

“ut fecunda fores, fieretque iniuria partu

473

Primary

nota, Iovisque mei testatum dedecus esset.

474

Primary

Haud impune feres: adimam tibi nempe figuram,

475

Primary

qua tibi, quaque places nostro, importuna, marito.”

476

Primary

Dixit et adversa prensis a fronte capillis

477

Primary

stravit humi pronam. Tendebat bracchia supplex:

478

Primary

bracchia coeperunt nigris horrescere villis

479

Primary

curvarique manus et aduncos crescere in ungues

480

Primary

officioque pedum fungi, laudataque quondam

481

Primary

ora Iovi lato fieri deformia rictu.

482

Primary

Neve preces animos et verba precantia flectant

483

Primary

posse loqui eripitur; vox iracunda minaxque

484

Primary

plenaque terroris rauco de gutture fertur.

485

Primary

Mens antiqua tamen facta quoque mansit in ursa,

486

Primary

adsiduoque suos gemitu testata dolores

487

Primary

qualescumque manus ad caelum et sidera tollit

488

Primary

ingratumque Iovem, nequeat cum dicere, sentit.

489

Primary

A quotiens, sola non ausa quiescere silva,

490

Primary

ante domum quondamque suis erravit in agris!

491

Primary

A quotiens per saxa canum latratibus acta est

492

Primary

venatrixque metu venantum territa fugit!

493

Primary

Saepe feris latuit visis, oblita quid esset,

494

Primary

ursaque conspectos in montibus horruit ursos

495

Primary

pertimuitque lupos, quamvis pater esset in illis.

496

Primary

Ecce, Lycaoniae proles, ignara parentis,

497

Primary

Arcas adest, ter quinque fere natalibus actis:

498

Primary

dumque feras sequitur, dum saltus eligit aptos

499

Primary

nexilibusque plagis silvas Erymanthidas ambit,

500

Primary

incidit in matrem; quae restitit Arcade viso

501

Primary

et cognoscenti similis fuit. Ille refugit

502

Primary

inmotosque oculos in se sine fine tenentem

503

Primary

nescius extimuit propiusque accedere aventi

504

Primary

vulnifico fuerat fixurus pectora telo.

505

Primary

Arcuit omnipotens pariterque ipsosque nefasque

506

Primary

sustulit, et celeri raptos per inania vento

507

Primary

imposuit caelo vicinaque sidera fecit.

508

Primary

Intumuit Iuno, postquam inter sidera paelex

509

Primary

fulsit et ad canam descendit in aequora Tethyn

510

Primary

Oceanumque senem, quorum reverentia movit

511

Primary

saepe deos, causamque viae scitantibus infit:

512

Primary

“Quaeritis, aetheriis quare regina deorum

513

Primary

sedibus huc adsim? pro me tenet altera caelum.

514

Primary

Mentiar, obscurum nisi nox cum fecerit orbem,

515

Primary

nuper honoratas summo, mea vulnera, caelo

516

Primary

videritis stellas illic, ubi circulus axem

517

Primary

ultimus extremum spatioque brevissimus ambit.

518

Primary

Est vero, cur quis Iunonem laedere nolit

519

Primary

offensamque tremat, quae prosum sola nocendo?

520

Primary

O ego quantum egi! quam vasta potentia nostra est!

521

Primary

Esse hominem vetui: facta est dea. Sic ego poenas

522

Primary

sontibus impono, sic est mea magna potestas.

523

Primary

Vindicet antiquam faciem vultusque ferinos

524

Primary

detrahat, Argolica quod in ante Phoronide fecit.

525

Primary

Cur non et pulsa ducit Iunone meoque

526

Primary

collocat in thalamo socerumque Lycaona sumit?

527

Primary

At vos si laesae tangit contemptus alumnae,

528

Primary

gurgite caeruleo septem prohibete triones

529

Primary

sideraque in caelo, stupri mercede, recepta

530

Primary

pellite, ne puro tingatur in aequore paelex.”

531

Primary

Di maris adnuerant: habili Saturnia curru

532

Primary

ingreditur liquidum pavonibus aethera pictis,

533

Primary

tam nuper pictis caeso pavonibus Argo,

534

Primary

quam tu nuper eras, cum candidus ante fuisses,

535

Primary

corve loquax, subito nigrantes versus in alas.

536

Primary

Nam fuit haec quondam niveis argentea pennis

537

Primary

ales ut aequaret totas sine labe columbas

538

Primary

nec servaturis vigili Capitolia voce

539

Primary

cederet anseribus nec amanti flumina cycno.

540

Primary

Lingua fuit damno; lingua faciente loquaci

541

Primary

qui color albus erat, nunc est contrarius albo.

542

Primary

Pulchrior in tota, quam Larisaea Coronis,

543

Primary

non fuit Haemonia: placuit tibi, Delphice, certe,

544

Primary

dum vel casta fuit vel inobservata. Sed ales

545

Primary

sensit adulterium Phoebeius, utque latentem

546

Primary

detegeret culpam, non exorabilis index,

547

Primary

ad dominum tendebat iter. Quem garrula motis

548

Primary

consequitur pennis, scitetur ut omnia, cornix,

549

Primary

auditaque viae causa “non utile carpis”

550

Primary

inquit “iter: ne sperne meae praesagia linguae.

551

Primary

Quid fuerim quid simque vide, meritumque require:

552

Primary

invenies nocuisse fidem. Nam tempore quodam

553

Primary

Pallas Erichthonium, prolem sine matre creatam,

554

Primary

clauserat Actaeo texta de vimine cista

555

Primary

virginibusque tribus gemino de Cecrope natis

556

Primary

et legem dederat, sua ne secreta viderent.

557

Primary

Abdita fronde levi densa speculabar ab ulmo,

558

Primary

quid facerent. Commissa duae sine fraude tuentur,

559

Primary

Pandrosos atque Herse; timidas vocat una sorores

560

Primary

Aglauros nodosque manu diducit, et intus

561

Primary

infantemque vident adporrectumque draconem.

562

Primary

Acta deae refero. Pro quo mihi gratia talis

563

Primary

redditur, ut dicar tutela pulsa Minervae

564

Primary

et ponar post noctis avem. Mea poena volucres

565

Primary

admonuisse potest ne voce pericula quaerant.

566

Primary

At, puto, non ultro nec quicquam tale rogantem

567

Primary

me petiit? ipsa licet hoc a Pallade quaeras:

568

Primary

quamvis irata est, non hoc irata negabit.

569

Primary

Nam me Phocaica clarus tellure Coroneus

570

Primary

(nota loquor) genuit fueramque ego regia virgo

571

Primary

divitibusque procis (ne me contemne) petebar.

572

Primary

Forma mihi nocuit. Nam cum per litora lentis

573

Primary

passibus, ut soleo, summa spatiarer harena,

574

Primary

vidit et incaluit pelagi deus; utque precando

575

Primary

tempora cum blandis absumpsit inania verbis,

576

Primary

vim parat et sequitur. Fugio densumque relinquo

577

Primary

litus et in molli nequiquam lassor harena.

578

Primary

Inde deos hominesque voco; nec contigit ullum

579

Primary

vox mea mortalem: mota est pro virgine virgo

580

Primary

auxiliumque tulit. Tendebam bracchia caelo:

581

Primary

bracchia coeperunt levibus nigrescere pennis.

582

Primary

Reicere ex umeris vestem molibar: at illa

583

Primary

pluma erat inque cutem radices egerat imas.

584

Primary

Plangere nuda meis conabar pectora palmis:

585

Primary

sed neque iam palmas nec pectora nuda gerebam.

586

Primary

Currebam: nec, ut ante, pedes retinebat harena,

587

Primary

sed summa tollebar humo. Mox alta per auras

588

Primary

evehor et data sum comes inculpata Minervae.

589

Primary

Quid tamen hoc prodest, si diro facta volucris

590

Primary

crimine Nyctimene nostro successit honori?

591

Primary

An quae per totam res est notissima Lesbon,

592

Primary

non audita tibi est, patrium temerasse cubile

593

Primary

Nyctimenen? avis illa quidem, sed conscia culpae

594

Primary

conspectum lucemque fugit tenebrisque pudorem

595

Primary

celat et a cunctis expellitur aethere toto.”

596

Primary

Talia dicenti “tibi” ait “revocamina” corvus

597

Primary

“sint precor ista malo: nos vanum spernimus omen.”

598

Primary

Nec coeptum dimittit iter, dominoque iacentem

599

Primary

cum iuvene Haemonio vidisse Coronida narrat.

600

Primary

Laurea delapsa est audito crimine amanti,

601

Primary

et pariter vultusque deo plectrumque colorque

602

Primary

excidit. Utque animus tumida fervebat ab ira,

603

Primary

arma adsueta rapit flexumque a cornibus arcum

604

Primary

tendit et illa suo totiens cum pectore iuncta

605

Primary

indevitato traiecit pectora telo.

606

Primary

Icta dedit gemitum, tractoque a corpore ferro

607

Primary

candida puniceo perfudit membra cruore,

608

Primary

et dixit: “Potui poenas tibi, Phoebe, dedisse,

609

Primary

sed peperisse prius: duo nunc moriemur in una.”

610

Primary

Hactenus, et pariter vitam cum sanguine fudit.

611

Primary

Corpus inane animae frigus letale secutum est.

612

Primary

Paenitet heu sero poenae crudelis amantem,

613

Primary

seque, quod audierit, quod sic exarserit, odit;

614

Primary

odit avem, per quam crimen causamque dolendi

615

Primary

scire coactus erat, nec non arcumque manumque

616

Primary

odit, cumque manu temeraria tela sagittas

617

Primary

conlapsamque fovet seraque ope vincere fata

618

Primary

nititur et medicas exercet inaniter artes.

619

Primary

Quae postquam frustra temptata, rogumque parari

620

Primary

vidit et arsuros supremis ignibus artus,

621

Primary

tum vero gemitus (neque enim caelestia tingi

622

Primary

ora licet lacrimis) alto de corde petitos

623

Primary

edidit, haud aliter quam cum spectante iuvenca

624

Primary

lactentis vituli, dextra libratus ab aure

625

Primary

tempora discussit claro cava malleus ictu.

626

Primary

Ut tamen ingratos in pectora fudit odores

627

Primary

et dedit amplexus iniustaque iusta peregit,

628

Primary

non tulit in cineres labi sua Phoebus eosdem

629

Primary

semina, sed natum flammis uteroque parentis

630

Primary

eripuit geminique tulit Chironis in antrum;

631

Primary

sperantemque sibi non falsae praemia linguae

632

Primary

inter aves albas vetuit consistere corvum.

633

Primary

Semifer interea divinae stirpis alumno

634

Primary

laetus erat mixtoque oneri gaudebat honore.

635

Primary

Ecce venit rutilis umeros protecta capillis

636

Primary

filia Centauri, quam quondam nympha Chariclo

637

Primary

fluminis in rapidi ripis enixa vocavit

638

Primary

Ocyroen. Non haec artes contenta paternas

639

Primary

edidicisse fuit: fatorum arcana canebat.

640

Primary

Ergo ubi vaticinos concepit mente furores

641

Primary

incaluitque deo, quem clausum pectore habebat,

642

Primary

adspicit infantem “toto” que “salutifer orbi

643

Primary

cresce puer” dixit: “tibi se mortalia saepe

644

Primary

corpora debebunt; animas tibi reddere ademptas

645

Primary

fas erit; idque semel dis indignantibus ausus

646

Primary

posse dare hoc iterum flamma prohibebere avita

647

Primary

eque deo corpus fies exsangue, deusque,

648

Primary

qui modo corpus eras, et bis tua fata novabis.

649

Primary

Tu quoque, care pater, nunc inmortalis et aevis

650

Primary

omnibus ut maneas nascendi lege creatus,

651

Primary

posse mori cupies, tum cum cruciabere dirae

652

Primary

sanguine serpentis per saucia membra recepto;

653

Primary

teque ex aeterno patientem numina mortis

654

Primary

efficient, triplicesque deae tua fila resolvent.”

655

Primary

Restabat fatis aliquid. Suspirat ab imis

656

Primary

pectoribus, lacrimaeque genis labuntur obortae,

657

Primary

atque ita “praevertunt” inquit “me fata, vetorque

658

Primary

plura loqui, vocisque meae praecluditur usus.

659

Primary

Non fuerant artes tanti, quae numinis iram

660

Primary

contraxere mihi; mallem nescisse futura.

661

Primary

Iam mihi subduci facies humana videtur,

662

Primary

iam cibus herba placet, iam latis currere campis

663

Primary

impetus est: in equam cognataque corpora vertor.

664

Primary

Tota tamen quare? pater est mihi nempe biformis.”

665

Primary

Talia dicenti pars est extrema querellae

666

Primary

intellecta parum, confusaque verba fuerunt.

667

Primary

Mox nec verba quidem nec equae sonus ille videtur,

668

Primary

sed simulantis equam, parvoque in tempore certos

669

Primary

edidit hinnitus et bracchia movit in herbas.

670

Primary

Tum digiti coeunt et quinos adligat ungues

671

Primary

perpetuo cornu levis ungula, crescit et oris

672

Primary

et colli spatium, longae pars maxima pallae

673

Primary

cauda fit, utque vagi crines per colla iacebant,

674

Primary

in dextras abiere iubas: pariterque novata est

675

Primary

et vox et facies nomen quoque monstra dedere.

676

Primary

Flebat opemque tuam frustra Philyreius heros,

677

Primary

Delphice, poscebat. Nam nec rescindere magni

678

Primary

iussa Iovis poteras, nec, si rescindere posses,

679

Primary

tunc aderas: Elin Messeniaque arva colebas.

680

Primary

Illud erat tempus, quo te pastoria pellis

681

Primary

texit onusque fuit baculum silvestre sinistrae,

682

Primary

alterius dispar septenis fistula cannis.

683

Primary

Dumque amor est curae, dum te tua fistula mulcet,

684

Primary

incustoditae Pylios memorantur in agros

685

Primary

processisse boves. Videt has Atlantide Maia

686

Primary

natus et arte sua silvis occultat abactas.

687

Primary

Senserat hoc furtum nemo nisi notus in illo

688

Primary

rure senex; Battum vicinia tota vocabant.

689

Primary

Divitis hic saltus herbosaque pascua Nelei

690

Primary

nobiliumque greges custos servabat equarum.

691

Primary

Hunc timuit blandaque manu seduxit et illi

692

Primary

“quisquis es, hospes” ait, “si forte armenta requiret

693

Primary

haec aliquis, vidisse nega; neu gratia facto

694

Primary

nulla rependatur, nitidam cape praemia vaccam” —

695

Primary

et dedit. Accepta voces has reddidit hospes:

696

Primary

“Tutus eas: lapis iste prius tua furta loquetur”,

697

Primary

et lapidem ostendit. Simulat Iove natus abire,

698

Primary

mox redit, et versa pariter cum voce figura

699

Primary

“rustice, vidisti siquas hoc limite” dixit

700

Primary

“ire boves, fer opem furtoque silentia deme:

701

Primary

iuncta suo pariter dabitur ubi femina tauro.”

702

Primary

At senior, postquam est merces geminata, “sub illis

703

Primary

montibus” inquit “erunt”: et erant sub montibus illis.

704

Primary

Risit Atlantiades et “me mihi, perfide, prodis?

705

Primary

me mihi prodis?” ait, periuraque pectora vertit

706

Primary

in durum silicem, qui nunc quoque dicitur index,

707

Primary

inque nihil merito vetus est infamia saxo.

708

Primary

Hinc se sustulerat paribus caducifer alis,

709

Primary

Munychiosque volans agros gratamque Minervae

710

Primary

despectabat humum cultique arbusta Lycei.

711

Primary

Illa forte die castae de more puellae

712

Primary

vertice supposito festas in Palladis arces

713

Primary

pura coronatis portabant sacra canistris.

714

Primary

Inde revertentes deus adspicit ales iterque

715

Primary

non agit in rectum, sed in orbem curvat eundem.

716

Primary

Ut volucris visis rapidissima miluus extis,

717

Primary

dum timet et densi circumstant sacra ministri,

718

Primary

flectitur in gyrum nec longius audet abire

719

Primary

spemque suam motis avidus circumvolat alis,

720

Primary

sic super Actaeas agilis Cyllenius arces

721

Primary

inclinat cursus et easdem circinat auras.

722

Primary

Quanto splendidior quam cetera sidera fulget

723

Primary

Lucifer, et quanto quam Lucifer aurea Phoebe,

724

Primary

tanto virginibus praestantior omnibus Herse

725

Primary

ibat, eratque decus pompae comitumque suarum.

726

Primary

Obstipuit forma Iove natus, et aethere pendens

727

Primary

non secus exarsit, quam cum Balearica plumbum

728

Primary

funda iacit: volat illud et incandescit eundo

729

Primary

et quos non habuit, sub nubibus invenit ignes.

730

Primary

Vertit iter caeloque petit terrena relicto

731

Primary

nec se dissimulat: tanta est fiducia formae.

732

Primary

Quae quamquam iusta est, cura tamen adiuvat illam

733

Primary

permulcetque comas chlamydemque, ut pendeat apte,

734

Primary

collocat, ut limbus totumque appareat aurum,

735

Primary

ut teres in dextra, qua somnos ducit et arcet,

736

Primary

virga sit, ut tersis niteant talaria plantis.

737

Primary

Pars secreta domus ebore et testudine cultos

738

Primary

tres habuit thalamos: quorum tu, Pandrose, dextrum,

739

Primary

Aglauros laevum, medium possederat Herse.

740

Primary

Quae tenuit laevum, venientem prima notavit

741

Primary

Mercurium nomenque dei scitarier ausa est

742

Primary

et causam adventus. Cui sic respondit Atlantis

743

Primary

Pleionesque nepos: “Ego sum, qui iussa per auras

744

Primary

verba patris porto: pater est mihi Iuppiter ipse.

745

Primary

Nec fingam causas; tu tantum fida sorori

746

Primary

esse velis prolisque meae matertera dici.

747

Primary

Herse causa viae. Faveas oramus amanti.”

748

Primary

Adspicit hunc oculis isdem, quibus abdita nuper

749

Primary

viderat Aglauros flavae secreta Minervae,

750

Primary

proque ministerio magni sibi ponderis aurum

751

Primary

postulat: interea tectis excedere cogit.

752

Primary

Vertit ad hanc torvi dea bellica luminis orbem

753

Primary

et tanto penitus traxit suspiria motu,

754

Primary

ut pariter pectus positamque in pectore forti

755

Primary

aegida concuteret. Subit, hanc arcana profana

756

Primary

detexisse manu tum cum sine matre creatam

757

Primary

Lemnicolae stirpem contra data foedera vidit,

758

Primary

et gratamque deo fore iam gratamque sorori

759

Primary

et ditem sumpto, quod avara poposcerat, auro.

760

Primary

Protinus Invidiae nigro squalentia tabo

761

Primary

tecta petit. Domus est imis in vallibus huius

762

Primary

abdita, sole carens, non ulli pervia vento,

763

Primary

tristis et ignavi plenissima frigoris, et quae

764

Primary

igne vacet semper, caligine semper abundet.

765

Primary

Huc ubi pervenit belli metuenda virago,

766

Primary

constitit ante domum (neque enim succedere tectis

767

Primary

fas habet) et postes extrema cuspide pulsat.

768

Primary

Concussae patuere fores. Videt intus edentem

769

Primary

vipereas carnes, vitiorum alimenta suorum,

770

Primary

Invidiam, visaque oculos avertit. At illa

771

Primary

surgit humo pigre semesarumque relinquit

772

Primary

corpora serpentum passuque incedit inerti;

773

Primary

utque deam vidit formaque armisque decoram,

774

Primary

ingemuit vultumque ima ad suspiria duxit.

775

Primary

Pallor in ore sedet, macies in corpore toto,

776

Primary

nusquam recta acies, livent rubigine dentes,

777

Primary

pectora felle virent, lingua est suffusa veneno.

778

Primary

Risus abest, nisi quem visi movere dolores.

779

Primary

Nec fruitur somno, vigilacibus excita curis,

780

Primary

sed videt ingratos intabescitque videndo

781

Primary

successus hominum, carpitque et carpitur una,

782

Primary

suppliciumque suum est. Quamvis tamen oderat illam,

783

Primary

talibus adfata est breviter Tritonia dictis:

784

Primary

“Infice tabe tua natarum Cecropis unam.

785

Primary

Sic opus est. Aglauros ea est.” Haud plura locuta

786

Primary

fugit et impressa tellurem reppulit hasta.

787

Primary

Illa deam obliquo fugientem lumine cernens

788

Primary

murmura parva dedit, successurumque Minervae

789

Primary

indoluit, baculumque capit, quod spinea totum

790

Primary

vincula cingebant, adopertaque nubibus atris,

791

Primary

quacumque ingreditur, florentia proterit arva

792

Primary

exuritque herbas et summa cacumina carpit,

793

Primary

adflatuque suo populos urbesque domosque

794

Primary

polluit. Et tandem Tritonida conspicit arcem

795

Primary

ingeniis opibusque et festa pace virentem,

796

Primary

vixque tenet lacrimas, quia nil lacrimabile cernit.

797

Primary

Sed postquam thalamos intravit Cecrope natae,

798

Primary

iussa facit pectusque manu ferrugine tincta

799

Primary

tangit et hamatis praecordia sentibus implet,

800

Primary

inspiratque nocens virus, piceumque per ossa

801

Primary

dissipat et medio spargit pulmone venenum.

802

Primary

Neve mali causae spatium per latius errent,

803

Primary

germanam ante oculos fortunatumque sororis

804

Primary

coniugium pulchraque deum sub imagine ponit,

805

Primary

cunctaque magna facit. Quibus inritata dolore

806

Primary

Cecropis occulto mordetur et anxia nocte,

807

Primary

anxia luce gemit, lentaque miserrima tabe

808

Primary

liquitur ut glacies incerto saucia sole.

809

Primary

Felicisque bonis non lenius uritur Herses,

810

Primary

quam cum spinosis ignis supponitur herbis,

811

Primary

quae neque dant flammas lenique tepore cremantur.

812

Primary

Saepe mori voluit, ne quicquam tale videret,

813

Primary

saepe velut crimen rigido narrare parenti;

814

Primary

denique in adverso venientem limine sedit

815

Primary

exclusura deum. Cui blandimenta precesque

816

Primary

verbaque iactanti mitissima “desine” dixit:

817

Primary

“hinc ego me non sum nisi te motura repulso.”

818

Primary

“Stemus” ait “pacto” velox Cyllenius “isto”:

819

Primary

caelestique fores virga patefecit. At illi

820

Primary

surgere conanti partes, quascumque sedendo

821

Primary

flectimus, ignava nequeunt gravitate moveri.

822

Primary

Illa quidem pugnat recto se attollere trunco,

823

Primary

sed genuum iunctura riget, frigusque per inguen

824

Primary

labitur, et callent amisso sanguine venae.

825

Primary

Utque malum late solet inmedicabile cancer

826

Primary

serpere et inlaesas vitiatis addere partes,

827

Primary

sic letalis hiems paulatim in pectora venit

828

Primary

vitalesque vias et respiramina clausit.

829

Primary

Nec conata loqui est, nec, si conata fuisset,

830

Primary

vocis habebat iter: saxum iam colla tenebat,

831

Primary

oraque duruerant, signumque exsangue sedebat.

832

Primary

Nec lapis albus erat: sua mens infecerat illam.

833

Primary

Has ubi verborum poenas mentisque profanae

834

Primary

cepit Atlantiades, dictas a Pallade terras

835

Primary

linquit et ingreditur iactatis aethera pennis.

836

Primary

Sevocat hunc genitor. Nec causam fassus amoris

837

Primary

“fide minister” ait “iussorum, nate, meorum,

838

Primary

pelle moram solitoque celer delabere cursu,

839

Primary

quaeque tuam matrem tellus a parte sinistra

840

Primary

suspicit (indigenae Sidonida nomine dicunt),

841

Primary

hanc pete, quodque procul montano gramine pasci

842

Primary

armentum regale vides, ad litora verte.”

843

Primary

Dixit, et expulsi iamdudum monte iuvenci

844

Primary

litora iussa petunt, ubi magni filia regis

845

Primary

ludere virginibus Tyriis comitata solebat.

846

Primary

Non bene conveniunt nec in una sede morantur

847

Primary

maiestas et amor: sceptri gravitate relicta

848

Primary

ille pater rectorque deum, cui dextra trisulcis

849

Primary

ignibus armata est, qui nutu concutit orbem,

850

Primary

induitur faciem tauri mixtusque iuvencis

851

Primary

mugit et in teneris formosus obambulat herbis.

852

Primary

Quippe color nivis est, quam nec vestigia duri

853

Primary

calcavere pedis nec solvit aquaticus auster.

854

Primary

Colla toris exstant, armis palearia pendent,

855

Primary

cornua parva quidem, sed quae contendere possis

856

Primary

facta manu, puraque magis perlucida gemma.

857

Primary

Nullae in fronte minae, nec formidabile lumen;

858

Primary

pacem vultus habet. Miratur Agenore nata,

859

Primary

quod tam formosus, quod proelia nulla minetur.

860

Primary

Sed quamvis mitem metuit contingere primo:

861

Primary

mox adit et flores ad candida porrigit ora.

862

Primary

Gaudet amans et, dum veniat sperata voluptas,

863

Primary

oscula dat manibus; vix iam, vix cetera differt.

864

Primary

Et nunc adludit viridique exsultat in herba,

865

Primary

nunc latus in fulvis niveum deponit harenis;

866

Primary

paulatimque metu dempto modo pectora praebet

867

Primary

virginea plaudenda manu, modo cornua sertis

868

Primary

impedienda novis. Ausa est quoque regia virgo

869

Primary

nescia quem premeret, tergo considere tauri,

870

Primary

cum deus a terra siccoque a litore sensim

871

Primary

falsa pedum primis vestigia ponit in undis:

872

Primary

inde abit ulterius mediique per aequora ponti

873

Primary

fert praedam. Pavet haec litusque ablata relictum

874

Primary

respicit, et dextra cornum tenet, altera dorso

875

Primary

imposita est; tremulae sinuantur flamine vestes.

Text notes and edition context

Work

Metamorphoses

Ovid arranges myth as a chain of transformations, linking creation, desire, punishment, divine violence, and poetic self-fashioning across fifteen books.

Mythological epic / narrative poem | Original language: Latin

Early Imperial Roman poem, completed in the early 1st century CE

You are reading Book 2.

Primary Edition

Hugo Magnus

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Magnus Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Metamorphoses source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:2.1 -> urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:2.875

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0959/phi006/phi0959.phi006.perseus-lat2.xml

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 2 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.