Reader

Reader | Metamorphoses, Book 6

Metamorphoses

Ovid

Book 6 | Primary edition: Hugo Magnus

Text

Position

Line 1 of 721

Waypoints

Line RefHugo Magnus | Latin
1

Primary

Praebuerat dictis Tritonia talibus aures

2

Primary

carminaque Aonidum iustamque probaverat iram.

3

Primary

Tum secum “laudare parum est; laudemur et ipsae

4

Primary

numina nec sperni sine poena nostra sinamus”

5

Primary

Maeoniaeque animum fatis intendit Arachnes,

6

Primary

quam sibi lanificae non cedere laudibus artis

7

Primary

audierat. Non illa loco neque origine gentis

8

Primary

clara, sed arte fuit. Pater huic Colophonius Idmon

9

Primary

Phocaico bibulas tingebat murice lanas.

10

Primary

Occiderat mater; sed et haec de plebe suoque

11

Primary

aequa viro fuerat. Lydas tamen illa per urbes

12

Primary

quaesierat studio nomen memorabile, quamvis

13

Primary

orta domo parva parvis habitabat Hypaepis.

14

Primary

Huius ut adspicerent opus admirabile, saepe

15

Primary

deseruere sui nymphae vineta Timoli,

16

Primary

deseruere suas nymphae Pactolides undas.

17

Primary

Nec factas solum vestes spectare iuvabat;

18

Primary

tum quoque, cum fierent: tantus decor adfuit arti.

19

Primary

Sive rudem primos lanam glomerabat in orbes,

20

Primary

seu digitis subigebat opus repetitaque longo

21

Primary

vellera mollibat nebulas aequantia tractu,

22

Primary

sive levi teretem versabat pollice fusum,

23

Primary

seu pingebat acu, scires a Pallade doctam.

24

Primary

Quod tamen ipsa negat, tantaque offensa magistra

25

Primary

“certet” ait “mecum: nihil est, quod victa recusem.”

26

Primary

Pallas anum simulat falsosque in tempora canos

27

Primary

addit et infirmos, baculo quos sustinet, artus.

28

Primary

Tum sic orsa loqui: “Non omnia grandior aetas,

29

Primary

quae fugiamus, habet: seris venit usus ab annis.

30

Primary

Consilium ne sperne meum. Tibi fama petatur

31

Primary

inter mortales faciendae maxima lanae:

32

Primary

cede deae veniamque tuis, temeraria, dictis

33

Primary

supplice voce roga: veniam dabit illa roganti.”

34

Primary

Adspicit hanc torvis inceptaque fila relinquit,

35

Primary

vixque manum retinens confessaque vultibus iram

36

Primary

talibus obscuram resecuta est Pallada dictis:

37

Primary

“Mentis inops longaque venis confecta senecta.

38

Primary

Et nimium vixisse diu nocet. Audiat istas,

39

Primary

siqua tibi nurus est, siqua est tibi filia, voces.

40

Primary

Consilii satis est in me mihi. Neve monendo

41

Primary

profecisse putes, eadem est sententia nobis.

42

Primary

Cur non ipsa venit? cur haec certamina vitat?”

43

Primary

Tum dea “venit” ait, formamque removit anilem

44

Primary

Palladaque exhibuit. Venerantur numina nymphae

45

Primary

Mygdonidesque nurus: sola est non territa virgo.

46

Primary

Sed tamen erubuit, subitusque invita notavit

47

Primary

ora rubor rursusque evanuit, ut solet aer

48

Primary

purpureus fieri, cum primum aurora movetur,

49

Primary

et breve post tempus candescere solis ab ortu.

50

Primary

Perstat in incepto stolidaeque cupidine palmae

51

Primary

in sua fata ruit: neque enim Iove nata recusat,

52

Primary

nec monet ulterius, nec iam certamina differt.

53

Primary

Haud mora, constituunt diversis partibus ambae

54

Primary

et gracili geminas intendunt stamine telas

55

Primary

(tela iugo iuncta est, stamen secernit harundo);

56

Primary

inseritur medium radiis subtemen acutis,

57

Primary

quod digiti expediunt, atque inter stamina ductum

58

Primary

percusso paviunt insecti pectine dentes.

59

Primary

Utraque festinant cinctaeque ad pectora vestes

60

Primary

bracchia docta movent, studio fallente laborem.

61

Primary

Illic et Tyrium quae purpura sensit aenum

62

Primary

texitur et tenues parvi discriminis umbrae,

63

Primary

qualis ab imbre solet percussis solibus arcus

64

Primary

inficere ingenti longum curvamine caelum:

65

Primary

in quo diversi niteant cum mille colores,

66

Primary

transitus ipse tamen spectantia lumina fallit;

67

Primary

usque adeo quod tangit idem est, tamen ultima distant.

68

Primary

Illic et lentum filis inmittitur aurum

69

Primary

et vetus in tela deducitur argumentum.

70

Primary

Cecropia Pallas scopulum Mavortis in arce

71

Primary

pingit et antiquam de terrae nomine litem.

72

Primary

Bis sex caelestes medio Iove sedibus altis

73

Primary

augusta gravitate sedent. Sua quemque deorum

74

Primary

inscribit facies: Iovis est regalis imago.

75

Primary

Stare deum pelagi longoque ferire tridente

76

Primary

aspera saxa facit, medioque e vulnere saxi

77

Primary

exsiluisse fretum, quo pignore vindicet urbem;

78

Primary

at sibi dat clipeum, dat acutae cuspidis hastam,

79

Primary

dat galeam capiti, defenditur aegide pectus,

80

Primary

percussamque sua simulat de cuspide terram

81

Primary

edere cum bacis fetum canentis olivae

82

Primary

mirarique deos: operis Victoria finis.

83

Primary

Ut tamen exemplis intellegat aemula laudis,

84

Primary

quod pretium speret pro tam furialibus ausis,

85

Primary

quattuor in partes certamina quattuor addit,

86

Primary

clara colore suo, brevibus distincta sigillis.

87

Primary

Threiciam Rhodopen habet angulus unus et Haemum

88

Primary

(nunc gelidi montes, mortalia corpora quondam !),

89

Primary

nomina summorum sibi qui tribuere deorum.

90

Primary

Altera Pygmaeae fatum miserabile matris

91

Primary

pars habet: hanc Iuno victam certamine iussit

92

Primary

esse gruem populisque suis indicere bella.

93

Primary

Pinxit et Antigonen ausam contendere quondam

94

Primary

cum magni consorte Iovis, quam regia Iuno

95

Primary

in volucrem vertit; nec profuit Ilion illi

96

Primary

Laomedonve pater, sumptis quin candida pennis

97

Primary

ipsa sibi plaudat crepitante ciconia rostro.

98

Primary

Qui superest solus, Cinyran habet angulus orbum;

99

Primary

isque gradus templi, natarum membra suarum,

100

Primary

amplectens saxoque iacens lacrimare videtur.

101

Primary

Circuit extremas oleis pacalibus oras:

102

Primary

is modus est, operisque sua facit arbore finem.

103

Primary

Maeonis elusam designat imagine tauri

104

Primary

Europam: verum taurum, freta vera putares.

105

Primary

Ipsa videbatur terras spectare relictas

106

Primary

et comites clamare suas tactumque vereri

107

Primary

adsilientis aquae timidasque reducere plantas.

108

Primary

Fecit et Asterien aquila luctante teneri,

109

Primary

fecit olorinis Ledam recubare sub alis;

110

Primary

addidit, ut satyri celatus imagine pulchram

111

Primary

Iuppiter implerit gemino Nycteida fetu,

112

Primary

Amphitryon fuerit, cum te, Tirynthia, cepit,

113

Primary

aureus ut Danaen, Asopida luserit ignis,

114

Primary

Mnemosynen pastor, varius Deoida serpens.

115

Primary

Te quoque mutatum torvo, Neptune, iuvenco

116

Primary

virgine in Aeolia posuit. Tu visus Enipeus

117

Primary

gignis Aloidas, aries Bisaltida fallis;

118

Primary

et te flava comas frugum mitissima mater

119

Primary

sensit equum, sensit volucrem crinita colubris

120

Primary

mater equi volucris, sensit delphina Melantho.

121

Primary

Omnibus his faciemque suam faciemque locorum

122

Primary

reddidit. Est illic agrestis imagine Phoebus,

123

Primary

utque modo accipitris pennas, modo terga leonis

124

Primary

gesserit, ut pastor Macareida luserit Issen;

125

Primary

Liber ut Erigonen falsa deceperit uva,

126

Primary

ut Saturnus equo geminum Chirona crearit.

127

Primary

Ultima pars telae, tenui circumdata limbo,

128

Primary

nexilibus flores hederis habet intertextos.

129

Primary

Non illud Pallas, non illud carpere Livor

130

Primary

possit opus. Doluit successu flava virago

131

Primary

et rupit pictas, caelestia crimina, vestes.

132

Primary

Utque Cytoriaco radium de monte tenebat,

133

Primary

ter quater Idmoniae frontem percussit Arachnes.

134

Primary

Non tulit infelix laqueoque animosa ligavit

135

Primary

guttura. Pendentem Pallas miserata levavit

136

Primary

atque ita “vive quidem, pende tamen, improba” dixit:

137

Primary

“lexque eadem poenae, ne sis secura futuri,

138

Primary

dicta tuo generi serisque nepotibus esto.”

139

Primary

Post ea discedens sucis Hecateidos herbae

140

Primary

sparsit; et extemplo tristi medicamine tactae

141

Primary

defluxere comae, cum quis et naris et aures,

142

Primary

fitque caput minimum, toto quoque corpore parva est:

143

Primary

in latere exiles digiti pro cruribus haerent,

144

Primary

cetera venter habet: de quo tamen illa remittit

145

Primary

stamen et antiquas exercet aranea telas.

146

Primary

Lydia tota fremit, Phrygiaeque per oppida facti

147

Primary

rumor it et magnum sermonibus occupat orbem.

148

Primary

Ante suos Niobe thalamos cognoverat illam,

149

Primary

tum cum Maeoniam virgo Sipylumque colebat;

150

Primary

nec tamen admonita est poena popularis Arachnes

151

Primary

cedere caelitibus verbisque minoribus uti.

152

Primary

Multa dabant animos: sed enim nec coniugis artes

153

Primary

nec genus amborum magnique potentia regni

154

Primary

sic placuere illi, quamvis ea cuncta placerent,

155

Primary

ut sua progenies; et felicissima matrum

156

Primary

dicta foret Niobe, si non sibi visa fuisset.

157

Primary

Nam sata Tiresia venturi praescia Manto

158

Primary

per medias fuerat divino concita motu

159

Primary

vaticinata vias: “Ismenides, ite frequentes

160

Primary

et date Latonae Latonigenisque duobus

161

Primary

cum prece tura pia lauroque innectite crinem.

162

Primary

Ore meo Latona iubet.” Paretur, et omnes

163

Primary

Thebaides iussis sua tempora frondibus ornant

164

Primary

turaque dant sanctis et verba precantia flammis.

165

Primary

Ecce venit comitum Niobe celeberrima turba,

166

Primary

vestibus intexto Phrygiis spectabilis auro,

167

Primary

et, quantum ira sinit, formosa: movensque decoro

168

Primary

cum capite inmissos umerum per utrumque capillos

169

Primary

constitit; utque oculos circumtulit alta superbos,

170

Primary

“quis furor, auditos” inquit “praeponere visis

171

Primary

caelestes? aut cur colitur Latona per aras,

172

Primary

numen adhuc sine ture meum est? mihi Tantalus auctor,

173

Primary

cui licuit soli superorum tangere mensas,

174

Primary

Pleiadum soror est genetrix mea, maximus Atlas

175

Primary

est avus, aetherium qui fert cervicibus axem;

176

Primary

Iuppiter alter avus socero quoque glorior illo.

177

Primary

Me gentes metuunt Phrygiae, me regia Cadmi

178

Primary

sub domina est, fidibusque mei commissa mariti

179

Primary

moenia cum populis a meque viroque reguntur.

180

Primary

In quamcumque domus adverti lumina partem,

181

Primary

inmensae spectantur opes. Accedit eodem

182

Primary

digna dea facies. Huc natas adice septem

183

Primary

et totidem iuvenes et mox generosque nurusque.

184

Primary

Quaerite nunc, habeat quam nostra superbia causam,

185

Primary

nescio quoque audete satam Titanida Coeo

186

Primary

Latonam praeferre mihi, cui maxima quondam

187

Primary

exiguam sedem pariturae terra negavit.

188

Primary

Nec caelo nec humo nec aquis dea vestra recepta est:

189

Primary

exsul erat mundi, donec miserata vagantem

190

Primary

“hospita tu terris erras, ego” dixit “in undis”

191

Primary

instabilemque locum Delos dedit. Illa duorum

192

Primary

facta parens: uteri pars haec est septima nostri.

193

Primary

Sum felix: quis enim neget hoc? felixque manebo:

194

Primary

hoc quoque quis dubitet? tutam me copia fecit,

195

Primary

Maior sum, quam cui possit Fortuna nocere,

196

Primary

multaque ut eripiat, multo mihi plura relinquet.

197

Primary

Excessere metum mea iam bona. Fingite demi

198

Primary

huic aliquid populo natorum posse meorum,

199

Primary

non tamen ad numerum redigar spoliata duorum,

200

Primary

Latonae turbam: qua quantum distat ab orba?

201

Primary

Ite, satis, propere ite, sacri est laurumque capillis

202

Primary

ponite.” Deponunt et sacra infecta relinquunt,

203

Primary

quodque licet tacito venerantur murmure numen.

204

Primary

Indignata dea est summoque in vertice Cynthi

205

Primary

talibus est dictis gemina cum prole locuta:

206

Primary

“En ego vestra parens, vobis animosa creatis,

207

Primary

et nisi Iunoni nulli cessura dearum,

208

Primary

an dea sim dubitor perque omnia saecula cultis

209

Primary

arceor, o nati, nisi vos succurritis, aris.

210

Primary

Nec dolor hic solus: diro convicia facto

211

Primary

Tantalis adiecit vosque est postponere natis

212

Primary

ausa suis, et me, quod in ipsam reccidat, orbam,

213

Primary

dixit et exhibuit linguam scelerata paternam.”

214

Primary

Adiectura preces erat his Latona relatis:

215

Primary

“desine!” Phoebus ait: “poenae mora longa querella est.”

216

Primary

Dixit idem Phoebe: celerique per aera lapsu

217

Primary

contigerant tecti Calmeida nubibus arcem.

218

Primary

Planus erat lateque patens prope moenia campus,

219

Primary

adsiduis pulsatus equis, ubi turba rotarum

220

Primary

duraque mollierat subiectas ungula glaebas.

221

Primary

Pars ibi de septem genitis Amphione fortes

222

Primary

conscendunt in equos Tyrioque rubentia suco

223

Primary

terga premunt auroque graves moderantur habenas.

224

Primary

E quibus Ismenus, qui matri sarcina quondam

225

Primary

prima suae fuerat, dum certum flectit in orbem

226

Primary

quadrupedis cursus spumantiaque ora coercet,

227

Primary

“ei mihi!” conclamat medioque in pectore fixa

228

Primary

tela gerit, frenisque manu moriente remissis

229

Primary

in latus a dextro paulatim defluit armo.

230

Primary

Proximus, audito sonitu per inane pharetrae,

231

Primary

frena dabat Sipylus, veluti cum praescius imbris

232

Primary

nube fugit visa pendentiaque undique rector

233

Primary

carbasa deducit, ne qua levis effluat aura.

234

Primary

Frena tamen dantem non evitabile telum

235

Primary

consequitur; summaque tremens cervice sagitta

236

Primary

haesit, et exstabat nudum de gutture ferrum.

237

Primary

Ille, ut erat, pronus per crura admissa iubasque

238

Primary

volvitur et calido tellurem sanguine foedat.

239

Primary

Phaedimus infelix et aviti nominis heres

240

Primary

Tantalus, ut solito finem imposuere labori,

241

Primary

transierant ad opus nitidae iuvenale palaestrae;

242

Primary

et iam contulerant arto luctantia nexu

243

Primary

pectora pectoribus, cum tento concita nervo,

244

Primary

sicut erant iuncti, traiecit utrumque sagitta.

245

Primary

Ingemuere simul, simul incurvata dolore

246

Primary

membra solo posuere, simul suprema iacentes

247

Primary

lumina versarunt, animam simul exhalarunt.

248

Primary

Adspicit Alphenor laniataque pectora plangens

249

Primary

advolat, ut gelidos complexibus adlevet artus,

250

Primary

inque pio cadit officio: nam Delius illi

251

Primary

intima fatifero rupit praecordia ferro.

252

Primary

Quod simul eductum est, pars est pulmonis in hamis

253

Primary

eruta cumque anima cruor est effusus in auras.

254

Primary

At non intonsum simplex Damasichthona vulnus

255

Primary

adficit. Ictus erat qua crus esse incipit et qua

256

Primary

mollia nervosus facit internodia poples.

257

Primary

Dumque manu temptat trahere exitiabile telum,

258

Primary

altera per iugulum pennis tenus acta sagitta est.

259

Primary

Expulit hanc sanguis, seque eiaculatus in altum

260

Primary

emicat et longe terebrata prosilit aura.

261

Primary

Ultimus Ilioneus non profectura precando

262

Primary

bracchia sustulerat, “di” que “o communiter omnes,”

263

Primary

dixerat ignarus non omnes esse rogandos

264

Primary

“parcite.” Motus erat, cum iam revocabile telum

265

Primary

non fuit, arquitenens. Minimo tamen occidit ille

266

Primary

vulnere, non alte percusso corde sagitta.

267

Primary

Fama mali populique dolor lacrimaeque suorum

268

Primary

tam subitae matrem certam fecere ruinae,

269

Primary

mirantem potuisse, irascentemque, quod ausi

270

Primary

hoc essent superi, quod tantum iuris haberent.

271

Primary

Nam pater Amphion ferro per pectus adacto

272

Primary

finierat moriens pariter cum luce dolorem.

273

Primary

Heu quantum haec Niobe Niobe distabat ab illa,

274

Primary

quae modo Latois populum submoverat aris

275

Primary

et mediam tulerat gressus resupina per urbem,

276

Primary

invidiosa suis, at nunc miseranda vel hosti.

277

Primary

Corporibus gelidis incumbit et ordine nullo

278

Primary

oscula dispensat natos suprema per omnes.

279

Primary

A quibus ad caelum liventia bracchia tollens

280

Primary

“pascere, crudelis, nostro, Latona, dolore,

281

Primary

pascere” ait “satiaque meo tua pectora luctu:

282

Primary

“Corque ferum satia” dixit, “per funera septem”

283

Primary

efferor. Exsulta victrixque inimica triumpha.

284

Primary

Cur autem victrix? miserae mihi plura supersunt,

285

Primary

quam tibi felici: post tot quoque funera vinco.”

286

Primary

Dixerat, et sonuit contento nervus ab arcu.

287

Primary

Qui praeter Nioben unam conterruit omnes:

288

Primary

illa malo est audax. Stabant cum vestibus atris

289

Primary

ante toros fratrum demisso crine sorores.

290

Primary

E quibus una trahens haerentia viscere tela

291

Primary

imposito fratri moribunda relanguit ore:

292

Primary

altera solari miseram conata parentem

293

Primary

conticuit subito duplicataque vulnere tota est.

294

Primary

oraque compressit, nisi postquam spiritus ibat.

295

Primary

Haec frustra fugiens collabitur, illa sorori

296

Primary

inmoritur, latet haec, illam trepidare videres.

297

Primary

Sexque datis leto diversaque vulnera passis

298

Primary

ultima restabat. Quam toto corpore mater,

299

Primary

tota veste tegens “unam minimamque relinque

300

Primary

de multis minimam posco” clamavit “et unam.”

301

Primary

Dumque rogat, pro qua rogat, occidit. Orba resedit

302

Primary

exanimes inter natos natasque virumque,

303

Primary

deriguitque malis. Nullos movet aura capillos,

304

Primary

in vultu color est sine sanguine, lumina maestis

305

Primary

stant inmota genis, nihil est in imagine vivum.

306

Primary

Ipsa quoque interius cum duro lingua palato

307

Primary

congelat, et venae desistunt posse moveri;

308

Primary

nec flecti cervix nec bracchia reddere motus

309

Primary

nec pes ire potest; intra quoque viscera saxum est.

310

Primary

Flet tamen. Et validi circumdata turbine venti

311

Primary

in patriam rapta est. Ibi fixa cacumine montis

312

Primary

liquitur, et lacrimas etiam nunc marmora manant.

313

Primary

Tum vero cuncti manifestam numinis iram

314

Primary

femina virque timent cultuque impensius omnes

315

Primary

magna gemelliparae venerantur numina divae,

316

Primary

utque fit, a facto propiore priora renarrant.

317

Primary

E quibus unus ait: “Lyciae quoque fertilis agris

318

Primary

non impune deam veteres sprevere coloni.

319

Primary

Res obscura quidem est ignobilitate virorum,

320

Primary

mira tamen. Vidi praesens stagnumque locumque

321

Primary

prodigio notum. Nam me iam grandior aevo

322

Primary

impatiensque viae genitor deducere lectos

323

Primary

iusserat inde boves gentisque illius eunti

324

Primary

ipse ducem dederat. Cum quo dum pascua lustro,

325

Primary

ecce lacu medio sacrorum nigra favilla

326

Primary

ara vetus stabat tremulis circumdata cannis.

327

Primary

Restitit et pavido “faveas mihi” murmure dixit

328

Primary

dux meus; et simili “faveas” ego murmure dixi.

329

Primary

Naiadum Faunine foret tamen ara rogabam

330

Primary

indigenaeve dei, cum talia rettulit hospes:

331

Primary

“Non hac, o iuvenis, montanum numen in ara est:

332

Primary

illa suam vocat hanc, cui quondam regia coniunx

333

Primary

orbem interdixit, quam vix erratica Delos

334

Primary

orantem accepit, tum cum levis insula nabat.

335

Primary

Illic incumbens cum Palladis arbore palmae

336

Primary

edidit invita geminos Latona noverca.

337

Primary

Hinc quoque Iunonem fugisse puerpera fertur

338

Primary

inque suo portasse sinu, duo numina, natos.

339

Primary

Iamque Chimaeriferae, cum sol gravis ureret arva,

340

Primary

finibus in Lyciae longo dea fessa labore

341

Primary

sidereo siccata sitim conlegit ab aestu,

342

Primary

uberaque ebiberant avidi lactantia nati.

343

Primary

Forte lacum mediocris aquae prospexit in imis

344

Primary

vallibus; agrestes illic fruticosa legebant

345

Primary

vimina cum iuncis gratamque paludibus ulvam.

346

Primary

Accessit positoque genu Titania terram

347

Primary

pressit, ut hauriret gelidos potura liquores.

348

Primary

Rustica turba vetat. Dea sic adfata vetantes:

349

Primary

“Quid prohibetis aquis? usus communis aquarum est.

350

Primary

Nec solem proprium natura nec aera fecit

351

Primary

nec tenues undas: ad publica munera veni.

352

Primary

Quae tamen ut detis, supplex peto. Non ego nostros

353

Primary

abluere hic artus lassataque membra parabam,

354

Primary

sed relevare sitim. Caret os umore loquentis

355

Primary

et fauces arent, vixque est via vocis in illis.

356

Primary

Haustus aquae mihi nectar erit, vitamque fatebor

357

Primary

accepisse simul: vitam dederitis in unda.

358

Primary

Hi quoque vos moveant, qui nostro bracchia tendunt

359

Primary

parva sinu:” et casu tendebant bracchia nati.

360

Primary

Quem non blanda deae potuissent verba movere?

361

Primary

Hi tamen orantem perstant prohibere minasque,

362

Primary

ni procul abscedat, conviciaque insuper addunt.

363

Primary

Nec satis est, ipsos etiam pedibusque manuque

364

Primary

turbavere lacus imoque e gurgite mollem

365

Primary

huc illuc limum saltu movere maligno.

366

Primary

Distulit ira sitim: neque enim iam filia Coei

367

Primary

supplicat indignis nec dicere sustinet ultra

368

Primary

verba minora dea, tollensque ad sidera palmas

369

Primary

“aeternum stagno” dixit “vivatis in isto.”

370

Primary

Eveniunt optata deae: iuvat esse sub undis

371

Primary

et modo tota cava submergere membra palude,

372

Primary

nunc proferre caput, summo modo gurgite nare,

373

Primary

saepe super ripam stagni consistere, saepe

374

Primary

in gelidos resilire lacus. Sed nunc quoque turpes

375

Primary

litibus exercent linguas pulsoque pudore,

376

Primary

quamvis sint sub aqua, sub aqua maledicere temptant.

377

Primary

Vox quoque iam rauca est, inflataque colla tumescunt,

378

Primary

ipsaque dilatant patulos convicia rictus.

379

Primary

Terga caput tangunt, colla intercepta videntur,

380

Primary

spina viret, venter, pars maxima corporis, albet,

381

Primary

limosoque novae saliunt in gurgite ranae.””

382

Primary

Sic ubi nescio quis Lycia de gente virorum

383

Primary

rettulit exitium, satyri reminiscitur alter,

384

Primary

quem Tritoniaca Latous harundine victum

385

Primary

adfecit poena. “Quid me mihi detrahis?” inquit:

386

Primary

“a piget a non est” clamabat “tibia tanti.”

387

Primary

Clamanti cutis est summos direpta per artus,

388

Primary

nec quicquam nisi vulnus erat; cruor undique manat,

389

Primary

detectique patent nervi, trepidaeque sine ulla

390

Primary

pelle micant venae; salientia viscera posses

391

Primary

et perlucentes numerare in pectore fibras.

392

Primary

Illum ruricolae, silvarum numina, fauni

393

Primary

et satyri fratres et tunc quoque carus Olympus

394

Primary

et nymphae flerunt, et quisquis montibus illis

395

Primary

lanigerosque greges armentaque bucera pavit.

396

Primary

Fertilis inmaduit madefactaque terra caducas

397

Primary

concepit lacrimas ac venis perbibit imis;

398

Primary

quas ubi fecit aquam, vacuas emisit in auras.

399

Primary

Inde petens rapidum ripis declivibus aequor

400

Primary

Marsya nomen habet, Phrygiae liquidissimus amnis.

401

Primary

Talibus extemplo redit ad praesentia dictis

402

Primary

vulgus et exstinctum cum stirpe Amphiona luget.

403

Primary

Mater in invidia est. Hanc tunc quoque dicitur unus

404

Primary

flesse Pelops, umeroque, suas a pectore postquam

405

Primary

deduxit vestes ebur ostendisse sinistro.

406

Primary

Concolor hic umerus nascendi tempore dextro

407

Primary

corporeusque fuit: manibus mox caesa paternis

408

Primary

membra ferunt iunxisse deos; aliisque repertis,

409

Primary

qui locus est iuguli medius summique lacerti,

410

Primary

defuit. Impositum est non comparentis in usum

411

Primary

partis ebur, factoque Pelops fuit integer illo.

412

Primary

Finitimi proceres coeunt, urbesque propinquae

413

Primary

oravere suos ire ad solacia reges,

414

Primary

Argosque et Sparte Pelopeiadesque Mycenae

415

Primary

et nondum torvae Calydon invisa Dianae

416

Primary

Orchomenosque ferax et nobilis aere Corinthus

417

Primary

Messeneque ferox Patraeque humilesque Cleonae

418

Primary

et Nelea Pylos, neque adhuc Pittheia Troezen,

419

Primary

quaeque urbes aliae bimari clauduntur ab Isthmo

420

Primary

exteriusque sitae bimari spectantur ab Isthmo.

421

Primary

Credere quis posset? solae cessastis Athenae.

422

Primary

Obstitit officio bellum, subvectaque ponto

423

Primary

barbara Mopsopios terrebant agmina muros.

424

Primary

Threicius Tereus haec auxiliaribus armis

425

Primary

fuderat et clarum vincendo nomen habebat.

426

Primary

Quem sibi Pandion opibusque virisque potentem

427

Primary

et genus a magno ducentem forte Gradivo

428

Primary

conubio Procnes iunxit. Non pronuba Iuno,

429

Primary

non Hymenaeus adest, non illi Gratia lecto.

430

Primary

Eumenides tenuere faces de funere raptas,

431

Primary

Eumenides stravere torum, tectoque profanus

432

Primary

incubuit bubo thalamique in culmine sedit.

433

Primary

Hac ave coniuncti Procne Tereusque, parentes

434

Primary

hac ave sunt facti. Gratata est scilicet illis

435

Primary

Thracia, disque ipsi grates egere diemque,

436

Primary

quaque data est claro Pandione nata tyranno,

437

Primary

quaque erat ortus Itys, festum iussere vocari.

438

Primary

Usque adeo latet utilitas. Iam tempora Titan

439

Primary

quinque per autumnos repetiti duxerat anni,

440

Primary

cum blandita viro Procne “si gratia” dixit

441

Primary

“ulla mea est, vel me visendam mitte sorori,

442

Primary

vel soror huc veniat! redituram tempore parvo

443

Primary

promittes socero: magni mihi muneris instar

444

Primary

germanam vidisse dabis.” Iubet ille carinas

445

Primary

in freta deduci veloque et remige portus

446

Primary

Cecropios intrat Piraeaque litora tangit.

447

Primary

Ut primum soceri data copia, dextera dextrae

448

Primary

iungitur, et fausto committitur omine sermo.

449

Primary

Coeperat adventus causam, mandata referre

450

Primary

coniugis et celeres missae spondere recursus:

451

Primary

ecce venit magno dives Philomela paratu,

452

Primary

divitior forma: quales audire solemus

453

Primary

naidas et dryadas mediis incedere silvis,

454

Primary

si modo des illis cultus similesque paratus.

455

Primary

Non secus exarsit conspecta virgine Tereus,

456

Primary

quam siquis canis ignem supponat aristis,

457

Primary

aut frondem positasque cremet faenilibus herbas.

458

Primary

Digna quidem facies: sed et hunc innata libido

459

Primary

exstimulat, pronumque genus regionibus illis

460

Primary

in venerem est: flagrat vitio gentisque suoque.

461

Primary

Impetus est illi comitum corrumpere curam

462

Primary

nutricisque fidem, nec non ingentibus ipsam

463

Primary

sollicitare datis totumque impendere regnum,

464

Primary

aut rapere et saevo raptam defendere bello—,

465

Primary

et nihil est quod non effreno captus amore

466

Primary

ausit nec capiunt inclusas pectora flammas.

467

Primary

Iamque moras male fert cupidoque revertitur ore

468

Primary

ad mandata Procnes, et agit sua vota sub illa.

469

Primary

Facundum faciebat amor: quotiensque rogabat

470

Primary

ulterius iusto Procnen ita velle ferebat.

471

Primary

Addidit et lacrimas, tamquam mandasset et illas.

472

Primary

Pro superi, quantum mortalia pectora caecae

473

Primary

noctis habent! ipso sceleris molimine Tereus

474

Primary

creditur esse pius laudemque a crimine sumit.

475

Primary

Quid quod idem Philomela cupit patriosque lacertis

476

Primary

blanda tenens umeros, ut eat visura sororem,

477

Primary

perque suam contraque suam petit ipsa salutem.

478

Primary

Spectat eam Tereus praecontrectatque videndo

479

Primary

osculaque et collo circumdata bracchia cernens

480

Primary

omnia pro stimulis facibusque ciboque furoris

481

Primary

accipit; et quotiens amplectitur illa parentem,

482

Primary

esse parens vellet: neque enim minus impius esset.

483

Primary

Vincitur ambarum genitor prece. Gaudet agitque

484

Primary

illa patri grates et successisse duabus

485

Primary

id putat infelix, quod erit lugubre duabus.

486

Primary

Iam labor exiguus Phoebo restabat, equique

487

Primary

pulsabant pedibus spatium declivis Olympi:

488

Primary

regales epulae mensis et Bacchus in auro

489

Primary

ponitur; hinc placido dantur sua corpora somno.

490

Primary

At rex Odrysius, quamvis secessit, in illa

491

Primary

aestuat, et, repetens faciem motusque manusque,

492

Primary

qualia vult fingit quae nondum vidit, et ignes

493

Primary

ipse suos nutrit, cura removente soporem.

494

Primary

Lux erat, et generi dextram complexus euntis

495

Primary

Pandion comitem lacrimis commendat obortis:

496

Primary

“Hanc ego, care gener, quoniam pia causa coegit

497

Primary

et voluere ambae, voluisti tu quoque, Tereu,

498

Primary

do tibi, perque fidem cognataque pectora supplex,

499

Primary

per superos oro, patrio ut tuearis amore

500

Primary

et mihi sollicitae lenimen dulce senectae

501

Primary

quam primum (omnis erit nobis mora longa) remittas.

502

Primary

Tu quoque quam primum (satis est procul esse sororem)

503

Primary

si pietas ulla est, ad me, Philomela, redito.”

504

Primary

Mandabat pariterque suae dabat oscula natae,

505

Primary

et lacrimae mites inter mandata cadebant.

506

Primary

Utque fide pignus dextras utriusque poposcit

507

Primary

inter seque datas iunxit natamque nepotemque

508

Primary

absentes pro se memori rogat ore salutent;

509

Primary

supremumque vale pleno singultibus ore

510

Primary

vix dixit timuitque suae praesagia mentis.

511

Primary

Ut semel imposita est pictae Philomela carinae,

512

Primary

admotumque fretum remis tellusque repulsa est,

513

Primary

“vicimus” exclamat, “mecum mea vota feruntur”

514

Primary

exsultatque et vix animo sua gaudia differt

515

Primary

barbarus et nusquam lumen detorquet ab illa,

516

Primary

non aliter, quam cum pedibus praedator obuncis

517

Primary

deposuit nido leporem Iovis ales in alto:

518

Primary

nulla fuga est capto, spectat sua praemia raptor.

519

Primary

Iamque iter effectum, iamque in sua litora fessis

520

Primary

puppibus exierant, cum rex Pandione natam

521

Primary

in stabula alta trahit, silvis obscura vetustis,

522

Primary

atque ibi pallentem trepidamque et cuncta timentem

523

Primary

et iam cum lacrimis, ubi sit germana, rogantem

524

Primary

includit: fassusque nefas et virginem et unam

525

Primary

vi superat frustra clamato saepe parente,

526

Primary

saepe sorore sua, magnis super omnia divis.

527

Primary

Illa tremit velut agna pavens, quae saucia cani

528

Primary

ore excussa lupi nondum sibi tuta videtur,

529

Primary

utque columba suo madefactis sanguine plumis

530

Primary

horret adhuc avidosque timet, quibus haeserat, ungues.

531

Primary

Mox ubi mens rediit, passos laniata capillos,

532

Primary

lugenti similis, caesis plangore lacertis,

533

Primary

intendens palmas “o diris barbare factis,

534

Primary

o crudelis” ait “nec te mandata parentis

535

Primary

cum lacrimis movere piis nec cura sororis

536

Primary

nec mea virginitas nec coniugialia iura!

537

Primary

Omnia turbasti: paelex ego facta sororis,

538

Primary

tu geminus coniunx, hostis mihi debita Procne.

539

Primary

Quin animam hanc, ne quod facinus tibi, perfide, restet,

540

Primary

eripis? atque utinam fecisses ante nefandos

541

Primary

concubitus vacuas habuissem criminis umbras.

542

Primary

Si tamen haec superi cernunt, si numina divum

543

Primary

sunt aliquid, si non perierunt omnia mecum,

544

Primary

quandocumque mihi poenas dabis. Ipsa pudore

545

Primary

proiecto tua facta loquar. Si copia detur,

546

Primary

in populos veniam; si silvis clausa tenebor,

547

Primary

implebo silvas et conscia saxa movebo:

548

Primary

audiet haec aether, et si deus ullus in illo est.”

549

Primary

Talibus ira feri postquam commota tyranni

550

Primary

nec minor hac metus est, causa stimulatus utraque

551

Primary

quo fuit accinctus, vagina liberat ensem

552

Primary

arreptamque coma flexis post terga lacertis

553

Primary

vincla pati cogit. Iugulum Philomela parabat

554

Primary

spemque suae mortis viso conceperat ense:

555

Primary

ille indignantem et nomen patris usque vocantem

556

Primary

luctantemque loqui comprensam forcipe linguam

557

Primary

abstulit ense fero. Radix micat ultima linguae,

558

Primary

ipsa iacet terraeque tremens inmurmurat atrae;

559

Primary

utque salire solet mutilatae cauda colubrae,

560

Primary

palpitat et moriens dominae vestigia quaerit.

561

Primary

Hoc quoque post facinus (vix ausim credere) fertur

562

Primary

saepe sua lacerum repetisse libidine corpus.

563

Primary

Sustinet ad Procnen post talia facta reverti.

564

Primary

Coniuge quae viso germanam quaerit: at ille

565

Primary

dat gemitus fictos commentaque funera narrat,

566

Primary

et lacrimae fecere fidem. Velamima Procne

567

Primary

deripit ex umeris auro fulgentia lato

568

Primary

induiturque atras vestes et inane sepulcrum

569

Primary

constituit falsisque piacula manibus infert

570

Primary

et luget non sic lugendae fata sororis.

571

Primary

Signa deus bis sex acto lustraverat anno.

572

Primary

Quid faciat Philomela? fugam custodia claudit,

573

Primary

structa rigent solido stabulorum moenia saxo,

574

Primary

os mutum facti caret indice. Grande doloris

575

Primary

ingenium est, miserisque venit sollertia rebus.

576

Primary

Stamina barbarica suspendit callida tela

577

Primary

purpureasque notas filis intexuit albis,

578

Primary

indicium sceleris; perfectaque tradidit uni,

579

Primary

utque ferat dominae gestu rogat: illa rogata

580

Primary

pertulit ad Procnen, nec scit, quid tradat in illis.

581

Primary

Evolvit vestes saevi matrona tyranni

582

Primary

fortunaeque suae carmen miserabile legit

583

Primary

et (mirum potuisse) silet. Dolor ora repressit,

584

Primary

verbaque quaerenti satis indignantia linguae

585

Primary

defuerunt; nec flere vacat, sed fasque nefasque

586

Primary

confusura ruit, poenaeque in imagine tota est.

587

Primary

Tempus erat, quo sacra solent trieterica Bacchi

588

Primary

Sithoniae celebrare nurus: nox conscia sacris.

589

Primary

Nocte sonat Rhodope tinnitibus aeris acuti,

590

Primary

nocte sua est egressa domo regina deique

591

Primary

ritibus instruitur furialiaque accipit arma.

592

Primary

Vite caput tegitur, lateri cervina sinistro

593

Primary

vellera dependent, umero levis incubat hasta.

594

Primary

Concita per silvas turba comitante suarum

595

Primary

terribilis Procne furiisque agitata doloris,

596

Primary

Bacche, tuas simulat. Venit ad stabula avia tandem

597

Primary

exululatque euhoeque sonat portasque refringit

598

Primary

germanamque rapit; raptaeque insignia Bacchi

599

Primary

induit et vultus hederarum frondibus abdit

600

Primary

attonitamque trahens intra sua moenia ducit.

601

Primary

Ut sensit tetigisse domum Philomela nefandam,

602

Primary

horruit infelix totoque expalluit ore.

603

Primary

Nacta locum Procne sacrorum pignera demit

604

Primary

oraque develat miserae pudibunda sororis

605

Primary

amplexumque petit. Sed non attollere contra

606

Primary

sustinet haec oculos, paelex sibi visa sororis,

607

Primary

deiectoque in humum vultu iurare volenti

608

Primary

testarique deos, per vim sibi dedecus illud

609

Primary

illatum, pro voce manus fuit. Ardet et iram

610

Primary

non capit ipsa suam Procne; fletumque sororis

611

Primary

corripiens “non est lacrimis hoc” inquit “agendum,

612

Primary

sed ferro, sed si quid habes, quod vincere ferrum

613

Primary

possit. In omne nefas ego me, germana, paravi.

614

Primary

Aut ego, cum facibus regalia tecta cremabo,

615

Primary

artificem mediis inmittam Terea flammis,

616

Primary

aut linguam, aut oculos et quae tibi membra pudorem

617

Primary

abstulerunt, ferro rapiam, aut per vulnera mille

618

Primary

sontem animam expellam. Magnum quodcumque paravi:

619

Primary

quid sit, adhuc dubito.” Peragit dum talia Procne,

620

Primary

ad matrem veniebat Itys. Quid possit, ab illo

621

Primary

admonita est: oculisque tuens inmitibus “a quam

622

Primary

es similis patri” dixit. Nec plura locuta

623

Primary

triste parat facinus tacitaque exaestuat ira.

624

Primary

Ut tamen accessit natus matrique salutem

625

Primary

attulit et parvis adduxit colla lacertis

626

Primary

mixtaque blanditiis puerilibus oscula iunxit,

627

Primary

mota quidem est genetrix infractaque constitit ira

628

Primary

invitique oculi lacrimis maduere coactis:

629

Primary

sed simul ex nimia mentem pietate labare

630

Primary

sensit, ab hoc iterum est ad vultus versa sororis

631

Primary

inque vicem spectans ambos “cur admovet” inquit

632

Primary

“alter blanditias, rapta silet altera lingua?

633

Primary

Quam vocat hic matrem, cur non vocat illa sororem?

634

Primary

Cui sis nupta, vide, Pandione nata, marito.

635

Primary

Degeneras: scelus est pietas in coniuge Tereo.”

636

Primary

Nec mora, traxit Ityn, veluti Gangetica cervae

637

Primary

lactentem fetum per silvas tigris opacas.

638

Primary

Utque domus altae partem tenuere remotam,

639

Primary

tendentemque manus et iam sua fata videntem

640

Primary

et “mater, mater” clamantem et colla petentem

641

Primary

ense ferit Procne, lateri qua pectus adhaeret,

642

Primary

nec vultum vertit. Satis illi ad fata vel unum

643

Primary

vulnus erat: iugulum ferro Philomela resolvit.

644

Primary

Vivaque adhuc animaeque aliquid retinentia membra

645

Primary

dilaniant. Pars inde cavis exsultat aenis,

646

Primary

pars veribus stridunt: manant penetralia tabo.

647

Primary

His adhibet coniunx ignarum Terea mensis

648

Primary

et patrii moris sacrum mentita, quod uni

649

Primary

fas sit adire viro, comites famulosque removit.

650

Primary

Ipse sedens solio Tereus sublimis avito

651

Primary

vescitur inque suam sua viscera congerit alvum.

652

Primary

Tantaque nox animi est, “Ityn huc accersite” dixit.

653

Primary

Dissimulare nequit crudelia gaudia Procne,

654

Primary

iamque suae cupiens exsistere nuntia cladis,

655

Primary

“intus habes, quem poscis” ait. Circumspicit ille

656

Primary

atque ubi sit quaerit. Quaerenti iterumque vocanti,

657

Primary

sicut erat sparsis furiali caede capillis,

658

Primary

prosiluit Ityosque caput Philomela cruentum

659

Primary

misit in ora patris: nec tempore maluit ullo

660

Primary

posse loqui et mentis testari gaudia dictis.

661

Primary

Thracius ingenti mensas clamore repellit

662

Primary

vipereasque ciet Stygia de valle sorores;

663

Primary

et modo, si posset reserato pectore diras

664

Primary

egerere inde dapes inmersaque viscera gestit,

665

Primary

flet modo seque vocat bustum miserabile nati,

666

Primary

nunc sequitur nudo genitas Pandione ferro.

667

Primary

Corpora Cecropidum pennis pendere putares:

668

Primary

pendebant pennis. Quarum petit altera silvas,

669

Primary

altera tecta subit; neque adhuc de pectore caedis

670

Primary

excessere notae, signataque sanguine pluma est.

671

Primary

Ille dolore suo poenaeque cupidine velox

672

Primary

vertitur in volucrem, cui stant in vertice cristae;

673

Primary

prominet inmodicum pro longa cuspide rostrum:

674

Primary

nomen epops volucri, facies armata videtur.

675

Primary

Hic dolor ante diem longaeque extrema senectae

676

Primary

tempora Tartareas Pandiona misit ad umbras.

677

Primary

Sceptra loci rerumque capit moderamen Erechtheus,

678

Primary

iustitia dubium validisne potentior armis.

679

Primary

Quattuor ille quidem iuvenes totidemque crearat

680

Primary

femineae sortis: sed erat par forma duarum.

681

Primary

E quibus Aeolides Cephalus te coniuge felix,

682

Primary

Procri, fuit; Boreae Tereus Thracesque nocebant,

683

Primary

dilectaque diu caruit deus Orithyia,

684

Primary

dum rogat et precibus mavult quam viribus uti.

685

Primary

Ast ubi blanditiis agitur nihil, horridus ira,

686

Primary

quae solita est illi nimiumque domestica vento,

687

Primary

“et merito!” dixit: “quid enim mea tela reliqui,

688

Primary

saevitiam et vires iramque animosque minaces,

689

Primary

admovique preces, quarum me dedecet usus?

690

Primary

Apta mihi vis est: vi tristia nubila pello,

691

Primary

vi freta concutio nodosaque robora verto

692

Primary

induroque nives et terras grandine pulso.

693

Primary

Idem ego cum fratres caelo sum nactus aperto

694

Primary

(nam mihi campus is est), tanto molimine luctor,

695

Primary

ut medius nostris concursibus insonet aether

696

Primary

exsiliantque cavis elisi nubibus ignes.

697

Primary

Idem ego cum subii convexa foramina terrae

698

Primary

supposuique ferox imis mea terga cavernis,

699

Primary

sollicito manes totumque tremoribus orbem.

700

Primary

Hac ope debueram thalamos petiisse, socerque

701

Primary

non orandus erat, vi sed faciendus Erechtheus.”

702

Primary

Haec Boreas aut his non inferiora locutus

703

Primary

excussit pennas: quarum iactatibus omnis

704

Primary

adflata est tellus latumque perhorruit aequor.

705

Primary

Pulvereamque trahens per summa cacumina pallam

706

Primary

verrit humum pavidamque metu caligine tectus

707

Primary

Orithyian amans fulvis amplectitur alis.

708

Primary

Dum volat, arserunt agitati fortius ignes.

709

Primary

Nec prius aerii cursus suppressit habenas,

710

Primary

quam Ciconum tenuit populos et moenia raptor.

711

Primary

Illic et gelidi coniunx Actaea tyranni

712

Primary

et genetrix facta est, partus enixa gemellos,

713

Primary

cetera qui matris, pennas genitoris haberent.

714

Primary

Non tamen has una memorant cum corpore natas,

715

Primary

barbaque dum rutilis aberat subnixa capillis,

716

Primary

implumes Calaisque puer Zetesque fuerunt.

717

Primary

Mox pariter pennae ritu coepere volucrum

718

Primary

cingere utrumque latus, pariter flavescere malae.

719

Primary

Ergo ubi concessit tempus puerile iuventae,

720

Primary

vellera cum Minyis nitido radiantia villo

721

Primary

per mare non notum prima petiere carina.

Text notes and edition context

Work

Metamorphoses

Ovid arranges myth as a chain of transformations, linking creation, desire, punishment, divine violence, and poetic self-fashioning across fifteen books.

Mythological epic / narrative poem | Original language: Latin

Early Imperial Roman poem, completed in the early 1st century CE

You are reading Book 6.

Primary Edition

Hugo Magnus

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Magnus Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Metamorphoses source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:6.1 -> urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:6.721

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0959/phi006/phi0959.phi006.perseus-lat2.xml

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 6 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.