Reader

Reader | Metamorphoses, Book 8

Metamorphoses

Ovid

Book 8 | Primary edition: Hugo Magnus

Text

Position

Line 1 of 884

Waypoints

Line RefHugo Magnus | Latin
1

Primary

Iam nitidum retegente diem noctisque fugante

2

Primary

tempora Lucifero cadit eurus, et umida surgunt

3

Primary

nubila: dant placidi cursum redeuntibus austri

4

Primary

Aeacidis Cephaloque, quibus feliciter acti

5

Primary

ante exspectatum portus tenuere petitos.

6

Primary

Interea Minos Lelegeia litora vastat

7

Primary

praetemptatque sui vires Mavortis in urbe

8

Primary

Alcathoi, quam Nisus habet, cui splendidus ostro

9

Primary

inter honoratos medioque in vertice canos

10

Primary

crinis inhaerebat, magni fiducia regni.

11

Primary

Sexta resurgebant orientis cornua lunae,

12

Primary

et pendebat adhuc belli fortuna: diuque

13

Primary

inter utrumque volat dubiis Victoria pennis.

14

Primary

Regia turris erat vocalibus addita muris,

15

Primary

in quibus auratam proles Letoia fertur

16

Primary

deposuisse lyram: saxo sonus eius inhaesit.

17

Primary

Saepe illuc solita est ascendere filia Nisi

18

Primary

et petere exiguo resonantia saxa lapillo,

19

Primary

tum cum pax esset: bello quoque saepe solebat

20

Primary

spectare ex illa rigidi certamina Martis.

21

Primary

Iamque mora belli procerum quoque nomina norat

22

Primary

armaque equosque habitusque Cydonaeasque pharetras.

23

Primary

Noverat ante alios faciem ducis Europaei,

24

Primary

plus etiam, quam nosse sat est. Hac iudice Minos,

25

Primary

seu caput abdiderat cristata casside pennis,

26

Primary

in galea formosus erat; seu sumpserat aere

27

Primary

fulgentem clipeum, clipeum sumpsisse decebat.

28

Primary

Torserat adductis hastilia lenta lacertis:

29

Primary

laudabat virgo iunctam cum viribus artem.

30

Primary

Imposito calamo patulos sinuaverat arcus:

31

Primary

sic Phoebum sumptis iurabat stare sagittis.

32

Primary

Cum vero faciem dempto nudaverat aere

33

Primary

purpureusque albi stratis insignia pictis

34

Primary

terga premebat equi spumantiaque ora regebat,

35

Primary

vix sua, vix sanae virgo Niseia compos

36

Primary

mentis erat. Felix iaculum, quod tangeret ille,

37

Primary

quaeque manu premeret, felicia frena vocabat.

38

Primary

Impetus est illi, liceat modo, ferre per agmen

39

Primary

virgineos hostile gradus, est impetus illi

40

Primary

turribus e summis in Gnosia mittere corpus

41

Primary

castra, vel aeratas hosti recludere portas,

42

Primary

vel siquid Minos aliud velit. Utque sedebat

43

Primary

candida Dictaei spectans tentoria regis,

44

Primary

“laeter,” ait “doleamne geri lacrimabile bellum,

45

Primary

in dubio est. Doleo, quod Minos hostis amanti est:

46

Primary

sed nisi bella forent, numquam mihi cognitus esset.

47

Primary

Me tamen accepta poterat deponere bellum

48

Primary

obside, me comitem, me pacis pignus haberet.

49

Primary

Si quae te peperit, talis, pulcherrime rerum,

50

Primary

qualis es ipsa fuit, merito deus arsit in illa.

51

Primary

O ego ter felix, si pennis lapsa per auras

52

Primary

Gnosiaci possem castris insistere regis

53

Primary

fassaque me flammasque meas, qua dote, rogarem,

54

Primary

vellet emi! tantum patrias ne posceret arces.

55

Primary

Nam pereant potius sperata cubilia, quam sim

56

Primary

proditione potens! — Quamvis saepe utile vinci

57

Primary

victoris placidi fecit clementia multis:

58

Primary

iusta gerit certe pro nato bella perempto

59

Primary

et causaque valet causamque tenentibus armis,

60

Primary

et, puto, vincemur. Quis enim manet exitus urbem,

61

Primary

cum suus haec illi reserabit moenia Mavors

62

Primary

et non noster amor? Melius sine caede moraque

63

Primary

impensaque sui poterit superare cruoris.

64

Primary

Non metuam certe, ne quis tua pectora, Minos,

65

Primary

vulneret imprudens. Quis enim tam durus, ut in te

66

Primary

dirigere inmitem non inscius audeat hastam?

67

Primary

Coepta placent, et stat sententia tradere mecum

68

Primary

dotalem patriam finemque imponere bello.

69

Primary

Verum velle parum est! Aditus custodia servat

70

Primary

claustraque portarum genitor tenet: hunc ego solum

71

Primary

infelix timeo, solus mea vota moratur.

72

Primary

Di facerent, sine patre forem! — Sibi quisque profecto

73

Primary

est deus: ignavis precibus Fortuna repugnat.

74

Primary

Altera iamdudum succensa cupidine tanto

75

Primary

perdere gauderet quodcumque obstaret amori.

76

Primary

Et cur ulla foret me fortior? Ire per ignes

77

Primary

et gladios ausim. Nec in hoc tamen ignibus ullis

78

Primary

aut gladiis opus est: opus est mihi crine paterno.

79

Primary

Illa mihi est auro pretiosior, illa beatam

80

Primary

purpura me votique mei factura potentem.”

81

Primary

Talia dicenti curarum maxima nutrix

82

Primary

nox intervenit, tenebrisque audacia crevit.

83

Primary

Prima quies aderat, qua curis fessa diurnis

84

Primary

pectora somnus habet: thalamos taciturna paternos

85

Primary

intrat et (heu facinus!) fatali nata parentem

86

Primary

crine suum spoliat praedaque potita nefanda

87

Primary

fert secum spolium celeris progressaque porta

88

Primary

per medios hostes (meriti fiducia tanta est)

89

Primary

pervenit ad regem. Quem sic adfata paventem est:

90

Primary

“Suasit amor facinus. Proles ego regia Nisi

91

Primary

Scylla tibi trado patriaeque meosque penates.

92

Primary

Praemia nulla peto nisi te. Cape pignus amoris

93

Primary

purpureum crinem, nec me nunc tradere crinem,

94

Primary

sed patrium tibi crede caput.” Scelerataque dextra

95

Primary

munera porrexit. Minos porrecta refugit

96

Primary

turbatusque novi respondit imagine facti:

97

Primary

“Di te summoveant, o nostri infamia saecli,

98

Primary

orbe suo, tellusque tibi pontusque negetur.

99

Primary

Certe ego non patiar Iovis incunabula, Creten,

100

Primary

qui meus est orbis, tantum contingere monstrum.”

101

Primary

Dixit, et ut leges captis iustissimus auctor

102

Primary

hostibus imposuit, classis retinacula solvi

103

Primary

iussit et aeratas impelli remige puppes.

104

Primary

Scylla freto postquam deductas nare carinas

105

Primary

nec praestare ducem sceleris sibi praemia vidit,

106

Primary

consumptis precibus violentam transit in iram,

107

Primary

intendensque manus, passis furibunda capillis,

108

Primary

“quo fugis” exclamat, “meritorum auctore relicta,

109

Primary

o patriae praelate meae, praelate parenti?

110

Primary

Quo fugis, inmitis? cuius victoria nostrum

111

Primary

et scelus et meritum est. Nec te data munera, nec te

112

Primary

noster amor movit, nec quod spes omnis in unum

113

Primary

te mea congesta est? Nam quo deserta revertar?

114

Primary

In patriam? Superata iacet. Sed finge manere:

115

Primary

proditione mea clausa est mihi. Patris ad ora?

116

Primary

Quem tibi donavi! Cives odere merentem,

117

Primary

finitimi exemplum metuunt: exponimur orbae,

118

Primary

terrarum nobis ut Crete sola pateret.

119

Primary

Hac quoque si prohibes et nos, ingrate, relinquis,

120

Primary

non genetrix Europa tibi ea, sed inhospita Syrtis,

121

Primary

Armeniae tigres austroque agitata Charybdis.

122

Primary

Nec Iove tu natus, nec mater imagine tauri

123

Primary

ducta tua est (generis falsa est ea fabula !): verus

124

Primary

et ferus et captus nullius amore iuvencae,

125

Primary

qui te progenuit, taurus fuit. Exige poenas,

126

Primary

Nise pater! gaudete malis, modo prodita, nostris

127

Primary

moenia! nam fateor, merui et sum digna perire.

128

Primary

Sed tamen ex illis aliquis, quos impia laesi,

129

Primary

me perimat. Cur, qui vicisti crimine nostro,

130

Primary

insequeris crimen? Scelus hoc patriaeque patrique,

131

Primary

officium tibi sit. Te vere coniuge digna est,

132

Primary

quae torvum ligno decepit adultera taurum

133

Primary

discordemque utero fetum tulit. Ecquid ad aures

134

Primary

perveniunt mea dicta tuas? An inania venti

135

Primary

verba ferunt idemque tuas, ingrate, carinas?

136

Primary

Iam iam Pasiphaen non est mirabile taurum

137

Primary

praeposuisse tibi: tu plus feritatis habebas.

138

Primary

Me miseram! properare iubet, divulsaque remis

139

Primary

unda sonat; mecumque simul mea terra recedit.

140

Primary

Nil agis, o frustra meritorum oblite meorum:

141

Primary

insequar invitum, puppimque amplexa recurvam

142

Primary

per freta longa trahar.” Vix dixerat, insilit undis

143

Primary

consequiturque rates, faciente cupidine vires,

144

Primary

Gnosiacaeque haeret comes invidiosa carinae.

145

Primary

Quam pater ut vidit (nam iam pendebat in aura

146

Primary

et modo factus erat fulvis haliaeetus alis),

147

Primary

ibat, ut haerentem rostro laceraret adunco.

148

Primary

Illa metu puppim dimisit, et aura cadentem

149

Primary

sustinuisse levis, ne tangeret aequora, visa est.

150

Primary

Pluma fuit: plumis in avem mutata vocatur

151

Primary

ciris, et a tonso est hoc nomen adepta capillo.

152

Primary

Vota Iovi Minos taurorum corpora centum

153

Primary

solvit, ut egressus ratibus Curetida terram

154

Primary

contigit, spoliis decorata est regia fixis.

155

Primary

Creverat opprobrium generis, foedumque patebat

156

Primary

matris adulterium monstri novitate biformis.

157

Primary

Destinat hunc Minos thalamo removere pudorem

158

Primary

multiplicique domo caecisque includere tectis.

159

Primary

Daedalus ingenio fabrae celeberrimus artis

160

Primary

ponit opus turbatque notas et lumina flexu

161

Primary

ducit in errorem variarum ambage viarum.

162

Primary

Non secus ac liquidis Phrygius Maeandrus in undis

163

Primary

ludit et ambiguo lapsu refluitque fluitque

164

Primary

occurrensque sibi venturas adspicit undas,

165

Primary

et nunc ad fontes, nunc ad mare versus apertum

166

Primary

incertas exercet aquas: ita Daedalus implet

167

Primary

innumeras errore vias. Vixque ipse reverti

168

Primary

ad limen potuit: tanta est fallacia tecti.

169

Primary

Quo postquam geminam tauri iuvenisque figuram

170

Primary

clausit, et Actaeo bis pastum sanguine monstrum

171

Primary

tertia sors annis domuit repetita novenis,

172

Primary

utque ope virginea nullis iterata priorum

173

Primary

ianua difficilis filo est inventa relecto,

174

Primary

protinus Aegides rapta Minoide Diam

175

Primary

vela dedit comitemque suam crudelis in illo

176

Primary

litore destituit. Desertae et multa querenti

177

Primary

amplexus et opem Liber tulit; utque perenni

178

Primary

sidere clara foret, sumptam de fronte coronam

179

Primary

inmisit caelo. Tenues volat illa per auras

180

Primary

dumque volat, gemmae nitidos vertuntur in ignes

181

Primary

consistuntque loco specie remanente coronae,

182

Primary

qui medius Nixique genu est anguemque tenentis.

183

Primary

Daedalus interea Creten longumque perosus

184

Primary

exsilium tactusque loci natalis amore

185

Primary

clausus erat pelago. “Terras licet” inquit “et undas

186

Primary

obstruat: at caelum certe patet; ibimus illac.

187

Primary

Omnia possideat, non possidet aera Minos.”

188

Primary

Dixit et ignotas animum dimittit in artes

189

Primary

naturamque novat. Nam ponit in ordine pennas,

190

Primary

a minima coeptas, longam breviore sequenti,

191

Primary

ut clivo crevisse putes. Sic rustica quondam

192

Primary

fistula disparibus paulatim surgit avenis.

193

Primary

Tum lino medias et ceris adligat imas,

194

Primary

atque ita compositas parvo curvamine flectit,

195

Primary

ut veras imitetur aves. Puer Icarus una

196

Primary

stabat et, ignarus sua se tractare pericla,

197

Primary

ore renidenti modo, quas vaga moverat aura,

198

Primary

captabat plumas, flavam modo pollice ceram

199

Primary

mollibat lusuque suo mirabile patris

200

Primary

impediebat opus. Postquam manus ultima coepto

201

Primary

imposita est, geminas opifex libravit in alas

202

Primary

ipse suum corpus motaque pependit in aura.

203

Primary

Instruit et natum “medio” que “ut limite curras,

204

Primary

Icare,” ait “moneo, ne, si demissior ibis,

205

Primary

unda gravet pennas, si celsior, ignis adurat.

206

Primary

Inter utrumque vola. Nec te spectare Booten

207

Primary

aut Helicen iubeo strictumque Orionis ensem:

208

Primary

me duce carpe viam.” Pariter praecepta volandi

209

Primary

tradit et ignotas umeris accommodat alas.

210

Primary

Inter opus monitusque genae maduere seniles,

211

Primary

et patriae tremuere manus. Dedit oscula nato

212

Primary

non iterum repetenda suo, pennisque levatus

213

Primary

ante volat comitique timet, velut ales, ab alto

214

Primary

quae teneram prolem produxit in aera nido,

215

Primary

hortaturque sequi damnosasque erudit artes

216

Primary

et movet ipse suas et nati respicit alas.

217

Primary

Hos aliquis tremula dum captat harundine pisces,

218

Primary

aut pastor baculo stivave innixus arator

219

Primary

vidit et obstipuit, quique aethera carpere possent

220

Primary

credidit esse deos. Et iam Iunonia laeva

221

Primary

parte Samos (fuerant Delosque Parosque relictae),

222

Primary

dextra Lebinthos erat fecundaque melle Calymne,

223

Primary

cum puer audaci coepit gaudere volatu

224

Primary

deseruitque ducem caelique cupidine tractus

225

Primary

altius egit iter. Rapidi vicinia solis

226

Primary

mollit odoratas, pennarum vincula, ceras.

227

Primary

Tabuerant cerae: nudos quatit ille lacertos,

228

Primary

remigioque carens non ullas percipit auras,

229

Primary

oraque caerulea patrium clamantia nomen

230

Primary

excipiuntur aqua: quae nomen traxit ab illo.

231

Primary

At pater infelix, nec iam pater, “Icare,” dixit,

232

Primary

“Icare,” dixit “ubi es? qua te regione requiram?”

233

Primary

“Icare” dicebat: pennas adspexit in undis

234

Primary

devovitque suas artes corpusque sepulcro

235

Primary

condidit, et tellus a nomine dicta sepulti.

236

Primary

Hunc miseri tumulo ponentem corpora nati

237

Primary

garrula limoso prospexit ab elice perdix

238

Primary

et plausit pennis testataque gaudia cantu est:

239

Primary

unica tunc volucris nec visa prioribus annis,

240

Primary

factaque nuper avis, longum tibi, Daedale, crimen.

241

Primary

Namque huic tradiderat, fatorum ignara, docendam

242

Primary

progeniem germana suam, natalibus actis

243

Primary

bis puerum senis, animi ad praecepta capacis.

244

Primary

Ille etiam medio spinas in pisce notatas

245

Primary

traxit in exemplum ferroque incidit acuto

246

Primary

perpetuos dentes et serrae repperit usum.

247

Primary

Primus et ex uno duo ferrea bracchia nodo

248

Primary

vinxit, ut aequali spatio distantibus illis

249

Primary

altera pars staret, pars altera duceret orbem.

250

Primary

Daedalus invidit sacraque ex arce Minervae

251

Primary

praecipitem misit, lapsum mentitus. At illum

252

Primary

quae favet ingeniis excepit Pallas avemque

253

Primary

reddidit et medio velavit in aere pennis.

254

Primary

Sed vigor ingenii quondam velocis in alas

255

Primary

inque pedes abiit: nomen quod et ante remansit.

256

Primary

Non tamen haec alte volucris sua corpora tollit,

257

Primary

nec facit in ramis altoque cacumine nidos:

258

Primary

propter humum volitat ponitque in saepibus ova

259

Primary

antiquique memor metuit sublimia casus.

260

Primary

Iamque fatigatum tellus Aetnaea tenebat

261

Primary

Daedalon, et sumptis pro supplice Cocalus armis

262

Primary

mitis habebatur, iam lamentabile Athenae

263

Primary

pendere desierant Thesea laude tributum.

264

Primary

Templa coronantur, bellatricemque Minervam

265

Primary

cum Iove disque vocant aliis, quos sanguine voto

266

Primary

muneribusque datis et acerris turis honorant.

267

Primary

Sparserat Argolicas nomen vaga fama per urbes

268

Primary

Theseos, et populi, quos dives Achaia cepit,

269

Primary

huius opem magnis imploravere periclis.

270

Primary

Huius opem Calydon, quamvis Meleagron haberet,

271

Primary

sollicita supplex petiit prece. Causa petendi

272

Primary

sus erat, infestae famulus vindexque Dianae.

273

Primary

Oenea namque ferunt pleni successibus anni

274

Primary

primitias frugum Cereri, sua vina Lyaeo,

275

Primary

Palladios flavae latices libasse Minervae.

276

Primary

Coeptus ab agricolis superos pervenit ad omnes

277

Primary

ambitiosus honor; solas sine ture relictas

278

Primary

praeteritae cessasse ferunt Latoidos aras.

279

Primary

Tangit et ira deos. “At non impune feremus,

280

Primary

quaeque inhonoratae, non et dicemur inultae”

281

Primary

inquit, et Oeneos ultorem spreta per agros

282

Primary

misit aprum, quanto maiores herbida tauros

283

Primary

non habet Epiros, sed habent Sicula arva minores.

284

Primary

Sanguine et igne micant oculi, riget horrida cervix,

285

Primary

et sactae similes rigidis hastilibus horrent

286

Primary

stantque velut vallum, velut alta hastilia saetae

287

Primary

fervida cum rauco latos stridore per armos

288

Primary

spuma fluit, dentes aequantur dentibus Indis,

289

Primary

fulmen ab ore venit, frondes adflatibus ardent.

290

Primary

Is modo crescentes segetes proculcat in herba,

291

Primary

nunc matura metit fleturi vota coloni

292

Primary

et Cererem in spicis intercipit. Area frustra

293

Primary

et frustra exspectant promissas horrea messes.

294

Primary

Sternuntur gravidi longo cum palmite fetus

295

Primary

bacaque cum ramis semper frondentis olivae.

296

Primary

Saevit et in pecudes: non has pastorve canisve,

297

Primary

non armenta truces possunt defendere tauri.

298

Primary

Diffugiunt populi nec se nisi moenibus urbis

299

Primary

esse putant tutos, donec Meleagros et una

300

Primary

lecta manus iuvenum coiere cupidine laudis:

301

Primary

Tyndaridae gemini, spectatus caestibus alter,

302

Primary

alter equo, primaeque ratis molitor Iason,

303

Primary

et cum Pirithoo, felix concordia, Theseus;

304

Primary

et duo Thestiadae prolesque Aphareia, Lynceus

305

Primary

et velox Idas, et iam non femina Caeneus

306

Primary

Leucippusque ferox iaculoque insignis Acastus

307

Primary

Hippothousque Dryasque et cretus Amyntore Phoenix,

308

Primary

Actoridaeque pares et missus ab Elide Phyleus.

309

Primary

Nec Telamon aberat magnique creator Achillis

310

Primary

cumque Pheretiade et Hyanteo Iolao

311

Primary

impiger Eurytion, et cursu invictus Echion,

312

Primary

Naryciusque Lelex Panopeusque Hyleusque feroxque

313

Primary

Hippasus et primis etiamnum Nestor in annis,

314

Primary

et quos Hippocoon antiquis misit Amyclis,

315

Primary

Penelopaeque socer cum Parrhasio Ancaeo,

316

Primary

Ampycidesque sagax et adhuc a coniuge tutus

317

Primary

Oeclides, nemorisque decus Tegeaea Lycaei.

318

Primary

Rasilis huic summam mordebat fibula vestem,

319

Primary

crinis erat simplex, nodum conlectus in unum.

320

Primary

Ex umero pendens resonabat eburnea laevo

321

Primary

telorum custos, arcum quoque laeva tenebat.

322

Primary

Talis erat cultu; facies, quam dicere vere

323

Primary

virgineam in puero, puerilem in virgine possis.

324

Primary

Hanc pariter vidit, pariter Calydonius heros

325

Primary

optavit renuente deo flammasque latentes

326

Primary

hausit et “o felix, siquem dignabitur” inquit

327

Primary

“ista virum.” Nec plura sinit tempusque pudorque

328

Primary

dicere: maius opus magni certaminis urget.

329

Primary

Silva frequens trabibus, quam nulla ceciderat aetas,

330

Primary

incipit a plano devexaque prospicit arva.

331

Primary

Quo postquam venere viri, pars retia tendunt,

332

Primary

vincula pars adimunt canibus, pars pressa sequuntur

333

Primary

signa pedum cupiuntque suum reperire periclum.

334

Primary

Concava vallis erat, quo se demittere rivi

335

Primary

adsuerant pluvialis aquae: tenet ima lacunae

336

Primary

lenta salix ulvaeque leves iuncique palustres

337

Primary

viminaque et longa parvae sub harundine cannae.

338

Primary

Hinc aper excitus medios violentus in hostes

339

Primary

fertur, ut excussis elisi nubibus ignes.

340

Primary

Sternitur incursu nemus et propulsa fragorem

341

Primary

silva dat. Exclamant iuvenes praetentaque forti

342

Primary

tela tenent dextra lato vibrantia ferro.

343

Primary

Ille ruit spargitque canes, ut quisque furenti

344

Primary

obstat, et obliquo latrantes dissipat ictu.

345

Primary

Cuspis Echionio primum contorta lacerto

346

Primary

vana fuit truncoque dedit leve vulnus acerno.

347

Primary

Proxima, si nimiis mittentis viribus usa

348

Primary

non foret, in tergo visa est haesura petito:

349

Primary

longius it. Auctor teli Pagasaeus Iason.

350

Primary

“Phoebe,” ait Ampycides “si te coluique coloque,

351

Primary

da mihi quod petitur certo contingere telo!”

352

Primary

Qua potuit, precibus deus adnuit: ictus ab illo est,

353

Primary

sed sine vulnere, aper; ferrum Diana volanti

354

Primary

abstulerat iaculo: lignum sine acumine venit.

355

Primary

Ira feri mota est, nec fulmine lenius arsit:

356

Primary

emicat ex oculis, spirat quoque pectore flamma.

357

Primary

Utque volat moles adducto concita nervo,

358

Primary

cum petit aut muros aut plenas milite turres,

359

Primary

in iuvenes certo sic impete vulnificus sus

360

Primary

fertur et Hippalmon Pelagonaque, dextra tuentes

361

Primary

cornua, prosternit; socii rapuere iacentes.

362

Primary

At non letiferos effugit Enaesimus ictus,

363

Primary

Hippocoonte satus: trepidantem et terga parantem

364

Primary

vertere succiso liquerunt poplite nervi.

365

Primary

Forsitan et Pylius citra Troiana perisset

366

Primary

tempora: sed sumpto posita conamine ab hasta

367

Primary

arboris insiluit, quae stabat proxima, ramis

368

Primary

despexitque, loco tutus, quem fugerat hostem.

369

Primary

Dentibus ille ferox in querno stipite tritis

370

Primary

inminet exitio fidensque recentibus armis

371

Primary

Eurytidae magni rostro femur hausit adunco.

372

Primary

At gemini, nondum caelestia sidera, fratres,

373

Primary

ambo conspicui, nive candidioribus ambo

374

Primary

vectabantur equis, ambo vibrata per auras

375

Primary

hastarum tremulo quatiebant spicula motu.

376

Primary

Vulnera fecissent, nisi saetiger inter opacas

377

Primary

nec iaculis isset nec equo loca pervia silvas.

378

Primary

Persequitur Telamon studioque incautus eundi

379

Primary

pronus ab arborea cecidit radice retentus.

380

Primary

Dum levat hunc Peleus, celerem Tegeaea sagittam

381

Primary

imposuit nervo sinuatoque expulit arcu.

382

Primary

Fixa sub aure feri summum destrinxit harundo

383

Primary

corpus et exiguo rubefecit sanguine saetas.

384

Primary

Nec tamen illa sui successu laetior ictus,

385

Primary

quam Meleagros erat. Primus vidisse putatur

386

Primary

et primus sociis visum ostendisse cruorem

387

Primary

et “meritum” dixisse “feres virtutis honorem.”

388

Primary

Erubuere viri seque exhortantur et addunt

389

Primary

cum clamore animos iaciuntque sine ordine tela:

390

Primary

turba nocet iactis et, quos petit, impedit ictus.

391

Primary

Ecce furens contra sua fata bipennifer Arcas

392

Primary

“discite, femineis quid tela virilia praestent,

393

Primary

o iuvenes, operique meo concedite!” dixit.

394

Primary

“Ipsa suis licet hunc Latonia protegat armis,

395

Primary

invita tamen hunc perimet mea dextra Diana.”

396

Primary

Talia magniloquo tumidus memoraverat ore

397

Primary

ancipitemque manu tollens utraque securim

398

Primary

institerat digitis, primos suspensus in artus.

399

Primary

Occupat audentem, quaque est via proxima leto,

400

Primary

summa ferus geminos direxit ad inguina dentes.

401

Primary

Concidit Ancaeus glomerataque sanguine multo

402

Primary

viscera lapsa fluunt: madefacta est terra cruore.

403

Primary

Ibat in adversum proles Ixionis hostem

404

Primary

Pirithous valida quatiens venabula dextra.

405

Primary

Cui “procul” Aegides “o me mihi carior” inquit

406

Primary

“pars animae consiste meae! licet eminus esse

407

Primary

fortibus: Ancaeo nocuit temeraria virtus.”

408

Primary

Dixit et aerata torsit grave cuspide cornum.

409

Primary

Quo bene librato votique potente futuro,

410

Primary

obstitit abscisa frondosus ab arbore ramus.

411

Primary

Misit et Aesonides iaculum: quod casus ab illo

412

Primary

vertit in inmeriti fatum latrantis et inter

413

Primary

ilia coniectum tellure per ilia fixum est.

414

Primary

At manus Oenidae variat, missisque duabus

415

Primary

hasta prior terra, medio stetit altera tergo.

416

Primary

Nec mora, dum saevit, dum corpora versat in orbem

417

Primary

stridentemque novo spumam cum sanguine fundit,

418

Primary

vulneris auctor adest hostemque inritat ad iram

419

Primary

splendidaque adversos venabula condit in armos.

420

Primary

Gaudia testantur socii clamore secundo

421

Primary

victricemque petunt dextrae coniungere dextram

422

Primary

inmanemque ferum multa tellure iacentem

423

Primary

mirantes spectant, neque adhuc contingere tutum

424

Primary

esse putant; sed tela tamen sua quisque cruentat.

425

Primary

Ipse pede imposito caput exitiabile pressit

426

Primary

atque ita “sume mei spolium, Nonacria, iuris,”

427

Primary

dixit “et in partem veniat mea gloria tecum.”

428

Primary

Protinus exuvias rigidis horrentia saetis

429

Primary

terga dat et magnis insignia dentibus ora.

430

Primary

Illi laetitiae est cum munere muneris auctor:

431

Primary

invidere alii, totoque erat agmine murmur.

432

Primary

E quibus ingenti tendentes bracchia voce

433

Primary

“pone age nec titulos intercipe, femina, nostros,”

434

Primary

Thestiadae clamant “nec te fiducia formae

435

Primary

decipiat, ne sit longe tibi captus amore

436

Primary

auctor” et huic adimunt munus, ius muneris illi.

437

Primary

Non tulit et tumida frendens Mavortius ira

438

Primary

“discite, raptores alieni” dixit “honoris,

439

Primary

facta minis quantum distent,” hausitque nefando

440

Primary

pectora Plexippi nil tale timentia ferro.

441

Primary

Toxea, quid faciat, dubium pariterque volentem

442

Primary

ulcisci fratrem fraternaque fata timentem

443

Primary

haud patitur dubitare diu calidumque priori

444

Primary

caede recalfecit consorti sanguine telum.

445

Primary

Dona deum templis nato victore ferebat,

446

Primary

cum videt exstinctos fratres Althaea referri.

447

Primary

Quae plangore dato maestis clamoribus urbem

448

Primary

implet et auratis mutavit vestibus atras.

449

Primary

At simul est auctor necis editus, excidit omnis

450

Primary

luctus et a lacrimis in poenae versus amorem est.

451

Primary

Stipes erat, quem, cum partus enixa iaceret

452

Primary

Thestias, in flammam triplices posuere sorores;

453

Primary

staminaque impresso fatalia pollice nentes

454

Primary

“tempora” dixerunt “eadem lignoque tibique,

455

Primary

o modo nate, damus.” Quo postquam carmine dicto

456

Primary

excessere deae, flagrantem mater ab igne

457

Primary

eripuit ramum sparsitque liquentibus undis.

458

Primary

Ille diu fuerat penetralibus abditus imis

459

Primary

servatusque tuos, iuvenis, servaverat annos.

460

Primary

Protulit hunc genetrix taedasque et fragmina poni

461

Primary

imperat et positis inimicos admovet ignes.

462

Primary

Tum conata quater flammis imponere ramum,

463

Primary

coepta quater tenuit. Pugnant materque sororque,

464

Primary

et diversa trahunt unum duo nomina pectus.

465

Primary

Saepe metu sceleris pallebant ora futuri,

466

Primary

saepe suum fervens oculis dabat ira ruborem.

467

Primary

Et modo nescio quid similis crudele minanti

468

Primary

vultus erat, modo quem misereri credere posses.

469

Primary

Cumque ferus lacrimas animi siccaverat ardor,

470

Primary

inveniebantur lacrimae tamen. Utque carina,

471

Primary

quam ventus ventoque rapit contrarius aestus,

472

Primary

vim geminam sentit paretque incerta duobus:

473

Primary

Thestias haud aliter dubiis adfectibus errat

474

Primary

inque vices ponit positamque resuscitat iram.

475

Primary

Incipit esse tamen melior germana parente,

476

Primary

et consanguineas ut sanguine leniat umbras,

477

Primary

impietate pia est. Nam postquam pestifer ignis

478

Primary

convaluit, “rogus iste cremet mea viscera” dixit.

479

Primary

Utque manu dira lignum fatale tenebat,

480

Primary

ante sepulcrales infelix adstitit aras

481

Primary

“poenarum” que “deae triplices, furialibus,” inquit,

482

Primary

“Eumenides, sacris vultus advertite vestros.

483

Primary

Ulciscor facioque nefas: mors morte pianda est,

484

Primary

in scelus addendum scelus est, in funera funus.

485

Primary

Per coacervatos pereat domus impia luctus.

486

Primary

An felix Oeneus nato victore fruetur,

487

Primary

Thestius orbus erit? Melius lugebitis ambo.

488

Primary

Vos modo, fraterni manes animaeque recentes,

489

Primary

officium sentite meum magnoque paratas

490

Primary

accipite inferias, uteri mala pignera nostri! —

491

Primary

Ei mihi! quo rapior? Fratres, ignoscite matri.

492

Primary

Deficiunt ad coepta manus. Meruisse fatemur

493

Primary

illum, cur pereat: mortis mihi displicet auctor. —

494

Primary

Ergo impune feret, vivusque et victor et ipso

495

Primary

successu tumidus regnum Calydonis habebit:

496

Primary

vos cinis exiguus gelidaeque iacebitis umbrae?

497

Primary

Haud equidem patiar. Pereat sceleratus et ille

498

Primary

spemque patris regnumque trahat patriaeque ruinam.

499

Primary

Mens ubi materna est? Ubi sunt pia iura parentum

500

Primary

et quos sustinui bis mensum quinque labores?

501

Primary

O utinam primis arsisses ignibus infans,

502

Primary

idque ego passa forem! Vixisti munere nostro:

503

Primary

nunc merito moriere tuo. Cape praemia facti

504

Primary

bisque datam, primum partu, mox stipite rapto,

505

Primary

redde animam — vel me fraternis adde sepulcris!

506

Primary

Et cupio et nequeo. Quid agam? modo vulnera fratrum

507

Primary

ante oculos mihi sunt et tantae caedis imago,

508

Primary

nunc animum pietas maternaque nomina frangunt. —

509

Primary

Me miseram! male vincetis, sed vincite, fratres:

510

Primary

dummodo quae dedero vobis solacia vosque

511

Primary

ipsa sequar.” Dixit, dextraque aversa trementi

512

Primary

funereum torrem medios coniecit in ignes.

513

Primary

Aut dedit aut visus gemitus est ipse dedisse

514

Primary

stipes, ut invitis correptus ab ignibus arsit.

515

Primary

Inscius atque absens flamma Meleagros ab illa

516

Primary

uritur et caecis torreri viscera sentit

517

Primary

ignibus ac magnos superat virtute dolores.

518

Primary

Quod tamen ignavo cadat et sine sanguine leto,

519

Primary

maeret et Ancaei felicia vulnera dicit

520

Primary

grandaevumque patrem fratresque piasque sorores

521

Primary

cum gemitu sociamque tori vocat ore supremo,

522

Primary

forsitan et matrem. Crescunt ignisque dolorque

523

Primary

languescuntque iterum: simul est exstinctus uterque,

524

Primary

inque leves abiit paulatim spiritus auras

525

Primary

paulatim cana prunam velante favilla.

526

Primary

Alta iacet Calydon: lugent iuvenesque senesque,

527

Primary

vulgusque proceresque gemunt, scissaeque capillos

528

Primary

planguntur matres Calydonides Eueninae.

529

Primary

Pulvere canitiem genitor vultusque seniles

530

Primary

foedat humi fusus spatiosumque increpat aevum.

531

Primary

Nam de matre manus diri sibi conscia facti

532

Primary

exegit poenas acto per viscera ferro.

533

Primary

Non mihi si centum deus ora sonantia linguis

534

Primary

ingeniumque capax totumque Helicona dedisset,

535

Primary

tristia persequerer miserarum dicta sororum.

536

Primary

Inmemores decoris liventia pectora tundunt,

537

Primary

dumque manet corpus, corpus refoventque foventque,

538

Primary

oscula dant ipsi, posito dant oscula lecto.

539

Primary

Post cinerem cineres haustos ad pectora pressant,

540

Primary

adfusaeque iacent tumulo signataque saxo

541

Primary

nomina complexae lacrimas in nomina fundunt.

542

Primary

Quas Parthaoniae tandem Latonia clade

543

Primary

exsatiata domus praeter Gorgenque nurumque

544

Primary

nobilis Alcmenae natis in corpore pennis

545

Primary

adlevat et longas per bracchia porrigit alas

546

Primary

corneaque ora facit versasque per aera mittit.

547

Primary

Interea Theseus sociati parte laboris

548

Primary

functus Erechtheas Tritonidos ibat ad arces.

549

Primary

Clausit iter fecitque moras Achelous eunti

550

Primary

imbre tumens. “Succede meis,” ait “inclite, tectis,

551

Primary

Cecropida, nec te committe rapacibus undis:

552

Primary

ferre trabes solidas obliquaque volvere magno

553

Primary

murmure saxa solent. Vidi contermina ripae

554

Primary

cum gregibus stabula alta trahi: nec fortibus illic

555

Primary

profuit armentis, nec equis velocibus esse.

556

Primary

Multa quoque hic torrens nivibus de monte solutis

557

Primary

corpora turbineo iuvenalia flumine mersit.

558

Primary

Tutior est requies, solito dum flumina currant

559

Primary

limite, dum tenues capiat suus alveus undas.”

560

Primary

Adnuit Aegides, “utar” que “Acheloe, domoque

561

Primary

consilioque tuo” respondit; et usus utroque est.

562

Primary

Pumice multicavo nec levibus atria tophis

563

Primary

structa subit: molli tellus erat umida musco,

564

Primary

summa lacunabant alterno murice conchae.

565

Primary

Iamque duas lucis partes Hyperione menso

566

Primary

discubuere toris Theseus comitesque laborum:

567

Primary

hac Ixionides, illa Troezenius heros

568

Primary

parte Lelex, raris iam sparsus tempora canis,

569

Primary

quosque alios parili fuerat dignatus honore

570

Primary

amnis Acarnanum, laetissimus hospite tanto.

571

Primary

Protinus adpositas nudae vestigia nymphae

572

Primary

instruxere epulis mensas dapibusque remotis

573

Primary

in gemma posuere merum. Tum maximus heros,

574

Primary

aequora prospiciens oculis subiecta, “quis” inquit

575

Primary

“ille locus?” digitoque ostendit, “et insula nomen

576

Primary

quod gerit illa, doce: quamquam non una videtur.”

577

Primary

Amnis ad haec “non est” inquit “quod cernitis, unum:

578

Primary

quinque iacent terrae: spatium discrimina fallit.

579

Primary

Quoque minus spretae factum mirere Dianae,

580

Primary

naides hae fuerant. Quae cum bis quinque iuvencos

581

Primary

mactassent rurisque deos ad sacra vocassent,

582

Primary

inmemores nostri festas duxere choreas.

583

Primary

Intumui, quantusque feror, cum plurimus umquam,

584

Primary

tantus eram, pariterque animis inmanis et undis

585

Primary

a silvis silvas et ab arvis arva revelli

586

Primary

cumque loco nymphas, memores tum denique nostri,

587

Primary

in freta provolvi. Fluctus nosterque marisque

588

Primary

continuam diduxit humum partesque resolvit

589

Primary

in totidem, mediis quot cernis Echinadas undis.

590

Primary

Ut tamen ipse vides, procul en procul una recessit

591

Primary

insula, grata mihi; Perimelen navita dicit.

592

Primary

Huic ego virgineum dilectae nomen ademi.

593

Primary

Quod pater Hippodamas aegre tulit inque profundum

594

Primary

propulit e scopulo periturae corpora natae.

595

Primary

Excepi nantemque ferens “o proxima mundi

596

Primary

regna vagae” dixi “sortite, tridentifer, undae,

601

Primary

adfer opem mersaeque precor, feritate paterna

602

Primary

da, Neptune, locum; vel sit locus ipsa licebit.”

609

Primary

Dum loquor, amplexa est artus nova terra natantes,

610

Primary

et gravis increvit mutatis insula membris.

611

Primary

Amnis ab his tacuit. Factum mirabile cunctos

612

Primary

moverat: inridet credentes, utque deorum

613

Primary

spretor erat mentisque ferox, Ixione natus

614

Primary

“ficta refers nimiumque putas Acheloe potentes

615

Primary

esse deos” dixit, “si dant adimuntque figuras.”

616

Primary

Obstipuere omnes nec talia dicta probarunt,

617

Primary

ante omnesque Lelex, animo maturus et aevo,

618

Primary

sic ait: “Inmensa est finemque potentia caeli

619

Primary

non habet, et quidquid superi voluere, peractum est.

620

Primary

Quoque minus dubites, tiliae contermina quercus

621

Primary

collibus est Phrygiis modico circumdata muro.

622

Primary

Ipse locum vidi; nam me Pelopeia Pittheus

623

Primary

misit in arva, suo quondam regnata parenti.

624

Primary

Haud procul hinc stagnum est, tellus habitabilis olim,

625

Primary

nunc celebres mergis fulicisque palustribus undae.

626

Primary

Iuppiter huc specie mortali cumque parente

627

Primary

venit Atlantiades positis caducifer alis.

628

Primary

Mille domos adiere locum requiemque petentes,

629

Primary

mille domos clausere serae. Tamen una recepit,

630

Primary

parva quidem, stipulis et canna tecta palustri;

631

Primary

sed pia Baucis anus parilique aetate Philemon

632

Primary

illa sunt annis iuncti iuvenalibus, illa

633

Primary

consenuere casa paupertatemque fatendo

634

Primary

effecere levem nec iniqua mente ferendo.

635

Primary

Nec refert, dominos illic famulosne requiras:

636

Primary

tota domus duo sunt, idem parentque iubentque.

637

Primary

Ergo ubi caelicolae parvos tetigere penates

638

Primary

submissoque humiles intrarunt vertice postes,

639

Primary

membra senex posito iussit relevare sedili,

640

Primary

quo superiniecit textum rude sedula Baucis.

641

Primary

Inque foco tepidum cinerem dimovit et ignes

642

Primary

suscitat hesternos foliisque et cortice sicco

643

Primary

nutrit et ad flammas anima producit anili.

644

Primary

Multifidasque faces ramaliaque arida tecto

645

Primary

detulit et minuit parvoque admovit aeno.

646

Primary

Quodque suus coniunx riguo conlegerat horto,

647

Primary

truncat holus foliis; furca levat illa bicorni

648

Primary

sordida terga suis nigro pendentia tigno

649

Primary

servatoque diu resecat de tergore partem

650

Primary

exiguam sectamque domat ferventibus undis.

651

Primary

Interea medias fallunt sermonibus horas

655

Primary

concutiuntque torum de molli fluminis ulva

656

Primary

impositum lecto sponda pedibusque salignis.

657

Primary

Vestibus hunc velant, quas non nisi tempore festo

658

Primary

sternere consuerant: sed et haec vilisque vetusque

659

Primary

vestis erat, lecto non indignanda saligno.

660

Primary

Accubuere dei. Mensam succincta tremensque

661

Primary

ponit anus, mensae sed erat pes tertius impar.

662

Primary

Testa parem fecit. Quae postquam subdita clivum

663

Primary

sustulit, aequatam mentae tersere virentes.

664

Primary

Ponitur hic bicolor sincerae baca Minervae

665

Primary

conditaque in liquida corna autumnalia faece

666

Primary

intibaque et radix et lactis massa coacti

667

Primary

ovaque non acri leviter versata favilla,

668

Primary

omnia fictilibus. Post haec caelatus eodem

669

Primary

sistitur argento crater fabricataque fago

670

Primary

pocula, qua cava sunt, flaventibus inlita ceris.

671

Primary

Parva mora est, epulasque foci misere calentes,

672

Primary

nec longae rursus referuntur vina senectae

673

Primary

dantque locum mensis paulum seducta secundis.

674

Primary

Hic nux, hic mixta est rugosis carica palmis

675

Primary

prunaque et in patulis redolentia mala canistris

676

Primary

et de purpureis conlectae vitibus uvae.

677

Primary

Candidus in medio favus est. Super omnia vultus

678

Primary

accessere boni nec iners pauperque voluntas.

679

Primary

Interea totiens haustum cratera repleri

680

Primary

sponte sua per seque vident succrescere vina:

681

Primary

attoniti novitate pavent manibusque supinis

682

Primary

concipiunt Baucisque preces timidusque Philemon

683

Primary

et veniam dapibus nullisque paratibus orant.

684

Primary

Unicus anser erat, minimae custodia villae:

685

Primary

quem dis hospitibus domini mactare parabant.

686

Primary

Ille celer penna tardos aetate fatigat

687

Primary

eluditque diu tandemque est visus ad ipsos

688

Primary

confugisse deos. Superi vetuere necari

689

Primary

“di” que “sumus, meritasque luet vicinia poenas

690

Primary

impia” dixerunt; “vobis inmunibus huius

691

Primary

esse mali dabitur. Modo vestra relinquite tecta

692

Primary

ac nostros comitate gradus et in ardua montis

693

Primary

ite simul.” Parent ambo baculisque levati

694

Primary

nituntur longo vestigia ponere clivo.

695

Primary

Tantum aberant summo, quantum semel ire sagitta

696

Primary

missa potest: flexere oculos et mersa palude

697

Primary

cetera prospiciunt, tantum sua tecta manere.

698

Primary

Dumque ea mirantur, dum deflent fata suorum,

699

Primary

illa vetus, dominis etiam casa parva duobus

700

Primary

vertitur in templum: furcas subiere columnae,

701

Primary

stramina flavescunt, aurataque tecta videntur

702

Primary

caelataeque fores adopertaque marmore tellus.

703

Primary

Talia tum placido Saturnius edidit ore:

704

Primary

“Dicite, iuste senex et femina coniuge iusto

705

Primary

digna, quid optetis.” Cum Baucide pauca locutus

706

Primary

iudicium superis aperit commune Philemon:

707

Primary

“Esse sacerdotes delubraque vestra tueri

708

Primary

poscimus; et quoniam concordes egimus annos,

709

Primary

auferat hora duos eadem, ne coniugis umquam

710

Primary

busta meae videam neu sim tumulandus ab illa.”

711

Primary

Vota fides sequitur. Templi tutela fuere,

712

Primary

donec vita data est. Annis aevoque soluti

713

Primary

ante gradus sacros cum starent forte locique

714

Primary

narrarent casus, frondere Philemona Baucis,

715

Primary

Baucida conspexit senior frondere Philemon

716

Primary

Iamque super geminos crescente cacumine vultus

717

Primary

mutua, dum licuit reddebant dicta “vale” que

718

Primary

“o coniunx” dixere simul, simul abdita texit

719

Primary

ora frutex. Ostendit adhuc Thyneius illic

720

Primary

incola de gemino vicinos corpore truncos.

721

Primary

Haec mihi non vani (neque erat cur fallere vellent)

722

Primary

narravere senes: equidem pendentia vidi

723

Primary

serta super ramos, ponensque recentia dixi

724

Primary

“cura deum di sint, et qui coluere colantur.””

725

Primary

Desierat cunctosque et res et moverat auctor,

726

Primary

Thesea praecipue. Quem facta audire volentem

727

Primary

mira deum, innixus cubito Calydonius amnis

728

Primary

talibus adloquitur: “Sunt, o fortissime, quorum

729

Primary

forma semel mota est et in hoc renovamine mansit,

730

Primary

sunt, quibus in plures ius est transire figuras,

731

Primary

ut tibi, complexi terram maris incola, Proteu.

732

Primary

Nam modo te iuvenem, modo te videre leonem;

733

Primary

nunc violentus aper, nunc, quem tetigisse timerent,

734

Primary

anguis eras, modo te faciebant cornua taurum.

735

Primary

Saepe lapis poteras, arbor quoque saepe videri;

736

Primary

interdum, faciem liquidarum imitatus aquarum,

737

Primary

flumen eras, interdum undis contrarius ignis.

738

Primary

Nec minus Autolyci coniunx, Erysichthone nata,

739

Primary

iuris habet. Pater huius erat, qui numina divum

740

Primary

sperneret et nullos aris adoleret odores.

741

Primary

Ille etiam Cereale nemus violasse securi

742

Primary

dicitur et lucos ferro temerasse vetustos.

743

Primary

Stabat in his ingens annoso robore quercus,

744

Primary

una nemus; vittae mediam memoresque tabellae

745

Primary

sertaque cingebant, voti argumenta potentis.

746

Primary

Saepe sub hac dryades festas duxere choreas,

747

Primary

saepe etiam manibus nexis ex ordine trunci

748

Primary

circuiere modum, mensuraque roboris ulnas

749

Primary

quinque ter implebat. Nec non et cetera tantum

750

Primary

silva sub hac, silva quantum fuit herba sub omni.

751

Primary

Non tamen idcirco ferrum Triopeius illa

752

Primary

abstinuit famulosque iubet succidere sacrum

753

Primary

robur; et ut iussos cunctari vidit, ab uno

754

Primary

edidit haec rapta sceleratus verba securi:

755

Primary

“Non dilecta deae solum, sed et ipsa licebit

756

Primary

sit dea, iam tanget frondente cacumine terram.”

757

Primary

Dixit, et obliquos dum telum librat in ictus,

758

Primary

contremuit gemitumque dedit Deoia quercus:

759

Primary

et pariter frondes, pariter pallescere glandes

760

Primary

coepere ac longi pallorem ducere rami.

761

Primary

Cuius ut in trunco fecit manus impia vulnus,

762

Primary

haud aliter fluxit discusso cortice sanguis,

763

Primary

quam solet, ante aras ingens ubi victima taurus

764

Primary

concidit, abrupta cruor e cervice profundi.

765

Primary

Obstipuere omnes, aliquisque ex omnibus audet

766

Primary

deterrere nefas saevamque inhibere bipennem.

767

Primary

Adspicit hunc “mentis” que “piae cape praemia!” dixit

768

Primary

Thessalus, inque virum convertit ab arbore ferrum

769

Primary

detruncatque caput repetitaque robora caedit,

770

Primary

redditus et medio sonus est de robore talis:

771

Primary

“Nympha sub hoc ego sum Cereri gratissima ligno,

772

Primary

quae tibi factorum poenas instare tuorum

773

Primary

vaticinor moriens, nostri solacia leti.”

774

Primary

Persequitur scelus ille suum, labefactaque tandem

775

Primary

ictibus innumeris adductaque funibus arbor

776

Primary

corruit et multam prostravit pondere silvam.

777

Primary

Attonitae dryades damno nemorumque suoque,

778

Primary

omnes germanae, Cererem cum vestibus atris

779

Primary

maerentes adeunt poenamque Erysichthonis orant.

780

Primary

Adnuit his capitisque sui pulcherrima motu

781

Primary

concussit gravidis oneratos messibus agros.

782

Primary

Moliturque genus poenae miserabile, si non

783

Primary

ille suis esset nulli miserabilis actis,

784

Primary

pestifera lacerare Fame. Quae quatenus ipsi

785

Primary

non adeunda deae est (neque enim Cereremque Famemque

786

Primary

fata coire sinunt), montani numinis unam

787

Primary

talibus agrestem compellat oreada dictis:

788

Primary

“Est locus extremis Scythiae glacialis in oris,

789

Primary

triste solum, sterilis, sine fruge, sine arbore tellus;

790

Primary

Frigus iners illic habitant Pallorque Tremorque

791

Primary

et ieiuna Fames. Ea se in praecordia condat

792

Primary

sacrilegi scelerata iube; nec copia rerum

793

Primary

vincat eam, superetque meas certamine vires.

794

Primary

Neve viae spatium te terreat, accipe currus,

795

Primary

accipe quos frenis alte moderere dracones.”

796

Primary

Et dedit. Illa dato subvecta per aera curru

797

Primary

devenit in Scythiam rigidique cacumine montis

798

Primary

(Caucason appellant) serpentum colla levavit

799

Primary

quaesitamque Famem lapidoso vidit in agro

800

Primary

unguibus et raras vellentem dentibus herbas.

801

Primary

Hirtus erat crinis, cava lumina, pallor in ore,

802

Primary

labra incana situ, scabrae rubigine fauces,

803

Primary

dura cutis, per quam spectari viscera possent;

804

Primary

ossa sub incurvis exstabant arida lumbis,

805

Primary

ventris erat pro ventre locus, pendere putares

806

Primary

pectus et a spinae tantummodo crate teneri.

807

Primary

Auxerat articulos macies, genuumque tumebat

808

Primary

orbis, et inmodico prodibant tubere tali.

809

Primary

Hanc procul ut vidit (neque enim est accedere iuxta

810

Primary

ausa), refert mandata deae: paulumque morata,

811

Primary

quamquam aberat longe, quamquam modo venerat illuc,

812

Primary

visa tamen sensisse famem retroque dracones

813

Primary

egit in Haemoniam, versis sublimis habenis.

814

Primary

Dicta Fames Cereris, quamvis contraria semper

815

Primary

illius est operi, peragit. Perque aera vento

816

Primary

ad iussam delata domum est et protinus intrat

817

Primary

sacrilegi thalamos altoque sopore solutum

818

Primary

(noctis enim tempus) geminis amplectitur ulnis:

819

Primary

seque viro inspirat faucesque et pectus et ora

820

Primary

adflat et in vacuis spargit ieiunia venis.

821

Primary

Functaque mandato fecundum deserit orbem

822

Primary

inque domos inopes adsueta revertitur antra.

823

Primary

Lenis adhuc somnus placidis Erysichthona pennis

824

Primary

mulcebat: petit ille dapes sub imagine somni

825

Primary

oraque vana movet dentemque in dente fatigat

826

Primary

exercetque cibo delusum guttur inani

827

Primary

proque epulis tenues nequiquam devorat auras.

828

Primary

Ut vero est expulsa quies, furit ardor edendi

829

Primary

perque avidas fauces incensaque viscera regnat.

830

Primary

Nec mora, quod pontus, quod terra, quod educat aer,

831

Primary

poscit et adpositis queritur ieiunia mensis

832

Primary

inque epulis epulas quaerit; quodque urbibus esse

833

Primary

quodque satis poterat populo, non sufficit uni,

834

Primary

plusque cupit, quo plura suam demittit in alvum.

835

Primary

Utque fretum recipit de tota flumina terra

836

Primary

nec satiatur aquis peregrinosque ebibit amnes,

837

Primary

utque rapax ignis non umquam alimenta recusat

838

Primary

innumerasque faces cremat et, quo copia maior

839

Primary

est data, plura petit turbaque voracior ipsa est:

840

Primary

sic epulas omnes Erysichthonis ora profani

841

Primary

accipiunt poscuntque simul. Cibus omnis in illo

842

Primary

causa cibi est, semperque locus fit inanis edendo.

843

Primary

Iamque fame patrias altaque voragine ventris

844

Primary

attenuarat opes, sed inattenuata manebat

845

Primary

tum quoque dira fames, implacataeque vigebat

846

Primary

flamma gulae. Tandem, demisso in viscera censu,

847

Primary

filia restabat, non illo digna parente.

848

Primary

Hanc quoque vendit inops. Dominum generosa recusat

849

Primary

et vicina suas tendens super aequora palmas

850

Primary

“eripe me domino; qui raptae praemia nobis

851

Primary

virginitatis habes” ait. Haec Neptunus habebat.

852

Primary

Qui prece non spreta, quamvis modo visa sequenti

853

Primary

esset ero, formamque novat vultumque virilem

854

Primary

induit et cultus piscem capientibus aptos.

855

Primary

Hanc dominus spectans “o qui pendentia parvo

856

Primary

aera cibo celas, moderator harundinis,” inquit

857

Primary

“sic mare compositum, sic sit tibi piscis in unda

858

Primary

credulus et nullos, nisi fixus, sentiat hamos:

859

Primary

quae modo cum vili turbatis veste capillis

860

Primary

litore in hoc steterat (nam stantem in litore vidi),

861

Primary

dic ubi sit: neque enim vestigia longius exstant.”

862

Primary

Illa dei munus bene cedere sensit et a se

863

Primary

se quaeri gaudens, his est resecuta rogantem:

864

Primary

“Quisquis es, ignoscas; in nullam lumina partem

865

Primary

gurgite ab hoc flexi studioque operatus inhaesi.

866

Primary

Quoque minus dubites, sic has deus aequoris artes

867

Primary

adiuvet, ut nemo iamdudum litore in isto,

868

Primary

me tamen excepto, nec femina constitit ulla.”

869

Primary

Credidit et verso dominus pede pressit harenam

870

Primary

elususque abiit: illi sua reddita forma est.

871

Primary

Ast ubi habere suam transformia corpora sensit,

872

Primary

saepe pater dominis Triopeida tradit. At illa

873

Primary

nunc equa, nunc ales, modo bos, modo cervus abibat

874

Primary

praebebatque avido non iusta alimenta parenti.

875

Primary

Vis tamen illa mali postquam consumpserat omnem

876

Primary

materiam dederatque gravi nova pabula morbo,

877

Primary

ipse suos artus lacero divellere morsu

878

Primary

coepit et infelix minuendo corpus alebat.

879

Primary

Quid moror externis? Etiam mihi nempe novandi est

880

Primary

corporis, o iuvenis, numero finita potestas.

881

Primary

Nam modo qui nunc sum videor, modo flector in anguem,

882

Primary

armenti modo dux vires in cornua sumo, —

883

Primary

cornua, dum potui! nunc pars caret altera telo

884

Primary

frontis, ut ipse vides.” Gemitus sunt verba secuti.

Text notes and edition context

Work

Metamorphoses

Ovid arranges myth as a chain of transformations, linking creation, desire, punishment, divine violence, and poetic self-fashioning across fifteen books.

Mythological epic / narrative poem | Original language: Latin

Early Imperial Roman poem, completed in the early 1st century CE

You are reading Book 8.

Primary Edition

Hugo Magnus

Latin | Verse

Latin base text via Perseus canonical TEI

This is the Magnus Latin text as distributed in the Perseus canonical repository.

Pilot canonical-spine import for Metamorphoses source books with line-level CTS identity preserved.

Source family: Latin canonical pilot texts

PerseusDL canonical-latinLit | CC BY-SA 4.0 upstream canonical text

Pinned canonical Latin TEI imports staged as pilot source-of-truth readings.

CTS range: urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:8.1 -> urn:cts:latinLit:phi0959.phi006.perseus-lat2:8.884

Pinned source commit: e69eee761e5b

Source path: data/phi0959/phi006/phi0959.phi006.perseus-lat2.xml

Primary source: Latin canonical pilot texts | PerseusDL canonical-latinLit.

Canonical pilot note: this original-language edition is currently imported for Book 8 only and carries line-level CTS URNs in the runtime corpus.